II GSK 1143/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. H. C. spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 831/17 w sprawie ze skargi J. H. C. spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. H. C. spółki z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Bydgoszczy 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 831/17, oddalił skargę spółki z o.o. J. H. C. z siedzibą w B. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 18 maja 2017 r. nr 0401-IOA.4246.265.2017 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. I 24 listopada 2016 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.; dalej: u.g.h.) w lokalu "J. H. C.", mieszczącym się w T.` Podczas kontroli ujawniono 14 urządzeń do gier: 1. HOT SPOT, typ video, nr FT01 02241; 2. HOT SPOT PLATIN, typ video, nr FT01 01961; 3. HOT SPOT PLATIN, typ video, nr FT01 02458; 4. KAJOT, typ video, nr FT02 02148; 5. HOT SPOT, typ video, nr FT01 02242; 6. HOT SPOT PLATIN, typ video, nr FT01 01959; 7. MULTI SCREEN GAMINATOR, typ video, nr FT01 02462; 8. MULTI SCREEN GAMINATOR, typ video, nr FT01 02466; 9. GAMINATOR COBRA, typ video, nr FT01 01831; 10. HOT SPOT, typ video, nr FT01 02243; 11. CASINO GAM ES, typ video, nr FT03 00601; 12. HOT SPOT, typ video,nr FT01 00855; 13. APEX MAGIC XXL, typ video, nr FT04 02237; 14. MAGIC GAMES II, typ video, nr FT01 01834. W trakcie kontroli ustalono, że wskazane automaty posiadały m.in.: monitory wizyjne, na których prezentowany jest przebieg gry; wbudowane liczniki elektromechaniczne, na których można było odczytać stan wpłat i wypłat z automatu; przyciski do sterowania urządzeniem i grami; akceptory banknotów. Na każdym automacie znajdowała się naklejka z kontaktem do firmy J. H. C. Sp. z o.o. oraz nr telefonów do osoby odpowiedzialnej za pracę urządzenia. Ustalono też, że aby rozegrać grę, każdy z automatów należy zasilić środkami pieniężnymi za pośrednictwem akceptora banknotów. Rozegranie gry polega na wybraniu stawki za grę i wciśnięciu odpowiedniego przycisku w celu uruchomienia systemu losującego, który zatrzymuje się samoczynnie, bez udziału gracza, tworząc pewien układ symboli – jeżeli układ symboli odpowiada układowi premiowemu, grający otrzymuje odpowiednią ilość punktów kredytowych. Funkcjonariusze ustalili, że gry na tych automatach spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. W toku kontroli ustalono, że w skontrolowanym lokalu gry na tych automatach urządzała spółka. W związku z ustaleniami kontroli Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu decyzją z dnia 4 listopada 2016 r. - działając na podstawie art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 4 ust. 2, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 oraz art. 91 u.g.h. - wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 168.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Decyzją z 18 maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Według organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wskazywał, że skarżąca urządzała gry w lokalu na 14 automatach spełniających przesłanki z art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., do czego nie była uprawniona, a w konsekwencji zasadnie została nałożona na spółkę kara w wysokości 168.000 zł. Odnosząc się do stanowiska w sprawie braku notyfikacji u.g.h. (w trym min. art. 14 ust. 1.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.; dalej: dyrektywa 98/34/WE) i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę spółki. W ocenie sądu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że ujawnione w kontrolowanym lokalu urządzenia są automatami do gier hazardowych w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. WSA nawiązał do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 marca 2015 r. (sygn. P4/14) oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. (sygn. akt II GPS 1/16; ONSAiWSA z 2016 r., nr 5, poz. 73) stwierdzając, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – będący podstawą prawną zaskarżonej decyzji – nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE oraz stanowi samodzielną, niezależną od art. 14 ust. 1 u.g.h., podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. WSA podkreślił, że wskazana uchwała NSA - na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. - wiąże składy orzekające sądów administracyjnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle tej uchwały bezzasadne są argumenty spółki zmierzające do wykazania, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej dyrektywie, nie mogą być stosowane. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego ograniczenia swobód traktatowych uregulowanych m.in. w przepisach art. 34, 49 i 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.; dalej: TFUE) WSA wskazał, że państwom członkowskim przysługuje szeroki zakres swobody regulacyjnej w określaniu zasad prowadzenia gier hazardowych, uzasadniony specyfiką tych gier oraz zagrożeniami natury ekonomicznej i społecznej, które mogą uzasadniać szeroki zakres władztwa regulacyjnego państw członkowskich w odniesieniu do ustalenia niezbędnego poziomu ochrony konsumentów i porządku publicznego. Wobec tego WSA uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące sprzeczności art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. z normami traktatowymi – art. 34, 49 i 56 TFUE. II Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła spółka i zaskarżając wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty oraz zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz 2 pkt 2 u.g.h., przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej, poprzez jego zastosowanie wobec strony w niniejszej sprawie, podczas gdy powołany przepis, stanowi normę sprzężoną z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., względem którego to przepisu, o treści ustalonej ustawą z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1201; dalej: ustawa nowelizująca), wprowadzony został okres przejściowy do dnia 1 lipca 2016 r. na dostosowanie się do jego wymogów, zgodnie z art. 4 ustawy nowelizującej nie mógł być on stosowany, zaś postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. III Skarga kasacyjna została rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842), wobec zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA o skierowaniu sprawy do rozpoznania w tym trybie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania – art. 189 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę, związany był granicami skargi kasacyjnej – wyznaczonymi przez stronę w podstawach tego środka odwoławczego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, że autor skargi kasacyjnej nie podważa ustaleń w zakresie stanu faktycznego, przyjętych przez sąd pierwszej instancji. Zarzuty wywiedzione w petitum skargi kasacyjnej są oczywiście bezzasadne, bowiem sformułowano je pomijając konsekwencje prawne uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, wynikające wprost z art. 269 § 1 p.p.s.a. W świetle tej uchwały jest oczywiste, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE oraz stanowi samodzielną podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, niezależnie od jego ewentualnych związków z technicznym art. 14 ust. 1 u.g.h. Zagadnienie to nie budzi już więc wątpliwości, co wielokrotnie sygnalizował NSA w swoim orzecznictwie, ukształtowanym jednolicie po podjęciu powyższej uchwały. Także obecnie NSA nie znajduje powodów do odstąpienia od tego poglądu (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Bezzasadne są więc argumenty spółki zmierzające do wykazania, że decyzja organu została wydana na podstawie przepisów "technicznych" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji określonej w tej dyrektywie, nie mogą być stosowane. Odnosząc się do zagadnienia wpływu regulacji przepisów przejściowych ustawy nowelizującej do sytuacji skarżącej spółki, stwierdzić należy, że przepisy te dotyczą tych tylko podmiotów, które w dniu wejścia w życie cyt. ustawy, tj. 3 września 2015 r. prowadziły legalnie działalność z zakresu gier hazardowych, na podstawie uzyskanej koncesji lub zezwolenia, co wynika jednoznacznie z treści art. 4 ustawy nowelizującej. Zgodnie z tym przepisem "podmioty prowadzące działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2, w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy mają obowiązek dostosowania się do wymogów określonych w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, do dnia 1 lipca 2016 r.". Przepisy przejściowe tej ustawy regulują i określają wpływ nowej ustawy na stosunki prawne powstałe w reżimie prawnym ukształtowanym ustawą o grach hazardowych i ich celem jest swoiste zrekompensowanie – podmiotom prowadzącym legalnie działalność gospodarczą z zakresu urządzania gier hazardowych – takich zmian reguł tej działalności, które związane były z nowelizacjami ustawy o grach hazardowych, wpływającymi niekorzystnie na ustawowo określone warunki prowadzenia omawianej działalności. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I KZP 1/16; OSNKW 2016/6/36) stwierdzając, że nie może ulegać wątpliwości, już na gruncie wykładni językowej, że ustawowe określenie adresatów unormowania zawartego w art. 4 ustawy nowelizującej, jako: "podmiotów prowadzących działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2, w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy", dotyczy tylko tych podmiotów, które w tym dniu spełniały kryteria, o których mowa w powołanych przepisach ustawy o grach hazardowych (zob. także wyroki NSA z: 2 października 2020 r., sygn. akt II GSK 3355/17; 29 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3123/17; 17 września 2020 r., sygn. akt II GSK 2314/17). Uznać więc należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajdował zastosowania art. 4 ustawy nowelizującej, bowiem skarżąca spółka nie prowadziła – w zakresie dotyczącym spornych automatów – legalnej działalności obejmującej urządzanie gier na podstawie stosownego zezwolenia. Zasadnie więc przyjął sąd pierwszej instancji, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., które – wobec niezakwestionowanej skutecznie okoliczności urządzania przez spółkę gier na automatach poza kasynem gry – stanowiły zgodną z wymaganiami prawa i wystarczającą podstawę rozstrzygnięcia o karze pieniężnej orzeczonej wobec skarżącej spółki. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).