I SAB/Wa 239/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. W., E. G., R. S., J. L., W. S., H. G., J. D., T. K., W. M., J. R., M. B., A. P., T. W., A. O., H. B., A. W., D. Z., K. J., E. G., K. R., E. C., W. B., T. M., J. W., E. C., M. M., D. M. i M. N. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących H. W., E. G., R. S., J. L., W. S., H. G., J. D., T. K., W. M., J. R., M. B., A. P., T. W., A. O., H. B., A. W., D. Z., K. J., E. G., K. R., E. C., W. B., T. M., J. W., E. C., M. M., D. M. i M. N. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 28 listopada 2016 r. H. W., E. G., R. S., J. L., W. S., H. G., J. D., T. K., W. M., J. R., M. B., A. P., T. W., A. O., H. B., A. W., D. Z., K. J., E. G., K. R., E. C., W. B., T. M., J. W., E. C., M. M., D. M. i M. N., reprezentowani przez adwokata M. S., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego przez K. R. w dniu [...] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Skarżący w treści skargi opisali stan faktyczny sprawy i wskazali, że od wydania w dniu [...] września 2015 r. postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania Prezydent [...] jest całkowicie bierny w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego. Przy czym zdaniem skarżących organ naruszył art. 8, 12, 35 § 1 i 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i nieinformowanie stron postępowania o przyczynach takiego stanu rzeczy oraz o terminie załatwienia sprawy. Wobec czego skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do zwrócenia się w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia wyroku Sądu do biegłego z zakresu wyceny nieruchomości o wydanie opinii na okoliczność wyceny przedmiotowej nieruchomości; 2) zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania od biegłego opinii, o której mowa powyżej; 3) stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 38 997, 80 zł; 4) zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi oraz wniosku wymierzenie grzywny, podnosząc, że z uwagi na wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że K. R. wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. (data wpływu do organu 18 października 2011 r.) wystąpiła o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Prezydent [...] poinformował wnioskodawczynię, że wystąpił do: Archiwum Urzędu [...], Archiwum Państwowego [...] oraz Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie dokumentacji niezbędnej do ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym oraz bardzo dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwym rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Jednocześnie organ wskazał, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 30 marca 2012 r. Pismami z dnia [...] kwietnia 2012 r. i z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezydent [...] zwrócił się o dalsze informacje w sprawie do Zarządu Dróg Miejskich w W. i do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. Prezydent [...] poinformował o toku sprawy i wskazał, iż postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 28 września 2012 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], uznał wniesione w sprawie przez K. R. zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta [...] wniosku za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akta wpłynęły do organu I instancji w dniu 1 czerwca 2012 r. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Prezydent [...] poinformował strony postępowania, że z uwagi na konieczność zebrania dokumentacji i bardzo dużą ilość spraw postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 29 marca 2013 r. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], zawiesił postępowanie odszkodowawcze do czasu ustalenia następstwa prawnego po J. B. – spadkobierczyni byłej właścicielki ww. nieruchomości. W dniu [...] sierpnia 2013 r. Prezydent [...] postanowieniem nr [...] podjął zawieszone postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], ponownie zawiesił postępowanie do czasu ustalenia następstwa prawnego po W. C. oraz M. K. – spadkobiercach byłych współwłaścicieli ww. nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], organ podjął zawieszone postępowanie. Wobec bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu opisanego wniosku odszkodowawczego skarżący wystąpili w październiku 2015 r. z zażaleniem do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akt wpłynęły do organu I instancji w dniu 15 stycznia 2016 r. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. Prezydent [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] o odpis postanowienia z dnia [...] lipca 1991 r., sygn. akt [...] Ns [...], w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po W. Z. i przesłanie odpisu testamentu własnoręcznego sporządzonego [...] grudnia 1990 r. przez W. Z. ponadto pismem również z dnia [...] marca 2017 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] o odpis postanowienia z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt [...] Ns [...], w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po S. D. zmarłym [...] grudnia 2007 r. oraz o przesłanie odpisu testamentu własnoręcznego sporządzonego [...] września 1998 r. przez S. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Poza sporem jest, że Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Powyższy wniosek wpłyną do organu w dniu 18 października 2011 r. i od tego momentu, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Pomimo upływu 6 lat od dnia złożenia wniosku Prezydent [...] nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia złożonego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ na przestrzeni kilku lat dokonywał w sprawie czynności niesystematycznie i w znacznych odstępach czasowych, co nie wskazuje na podejmowanie przez organ intensywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Przy czym do sprawnego podejmowania czynności w sprawie nie skłoniły organu również monity stron oraz wyznaczone przez Wojewodę [...] postanowieniami z dnia [...] maja 2012 r. i z dnia [...] stycznia 2016 r. dodatkowe terminy załatwienia sprawy. Ponadto podkreślić trzeba, że Prezydent [...] od wydania w dniu [...] września 2015 r. postępowania o podjęciu zawieszonego postępowania nie dokonał w sprawie żadnej czynności mającej odzwierciedlenie w aktach sprawy a zmierzającej do zakończenia postępowania. Jednocześnie w okolicznościach sprawy zauważyć również należy, iż przedmiotowa skarga na bezczynność organu, która wpłynęła do Prezydenta [...] dnia 5 grudnia 2016 r. została przez niego przekazana do Sądu dopiero w dniu 9 marca 2017 r. (data prezentaty), czyli już po terminie prawem przepisanym. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie przez ponad 6 lat organ działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Z tego względu Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 § 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.