III SA/Po 786/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-12-20
Skład orzekający: WSA Walentyna Długaszewska, WSA Małgorzata Górecka, WSA Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działania polegające na formalnym spełnieniu wymogów do uzyskania płatności bezpośrednich, ale stworzone sztucznie w celu maksymalizacji korzyści i sprzeczne z celami prawodawstwa rolnego, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania tych płatności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności bezpośrednich, ponieważ skarżąca wraz z innymi podmiotami sztucznie stworzyła warunki do ich uzyskania, co było sprzeczne z celami prawodawstwa rolnego. Stwierdzono istnienie zarówno obiektywnych okoliczności (formalne spełnienie wymogów, ale w sprzeczności z celami), jak i subiektywnego elementu (wola uzyskania korzyści przez sztuczne stworzenie przesłanek), co zgodnie z orzecznictwem TSUE uzasadnia odmowę przyznania płatności.Stan faktyczny
Skarżąca X wniosła o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...]. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że skarżąca wraz z innymi podmiotami uczestniczyła w procesie tworzenia sztucznych warunków w celu maksymalizacji wysokości otrzymywanych płatności. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zasady dwuinstancyjności i odwrócenie ciężaru dowodu. WSA w Poznaniu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] oddala skargę
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") decyzją z [...] r. po rozpatrzeniu odwołania X (dalej: "strona", "producent rolny") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...]r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...]. We wniosku producent rolny zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr [...]W toku postępowania strona wycofała wniosek w zakresie działek [...]Gospodarstwo zostało objęte kontrolami również
w zakresie tworzenia sztucznych warunków.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją
z dnia[...]. odmówił stronie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...].
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że X uczestniczyła w procesie tworzenia sztucznych warunków w celu maksymalizowania wysokości otrzymywanych płatności w różnych schematach pomocowych. W grupie tej był [...]oraz szereg spółek z o. o. utworzonych przez te osoby. W ocenie organu gospodarstwa tych podmiotów były ze sobą powiązane ekonomicznie, osobowo
i organizacyjnie. Wskazane osoby zarządzały wzajemnie swoimi gospodarstwami rolnymi oraz gospodarstwami należącymi do spółek z o.o. tworzonych przez te osoby w różnych konfiguracjach osobowych i w różnym czasie oraz działkami ewidencyjnymi wskazywanymi do dopłat przez [...]
W obszernym uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał szczegółowo na powiązania organizacyjne, personalne i ekonomiczne między [...]
X prowadzi działalność od [...] r. i posiada własny park maszynowy oraz własne grunty. Przez ostatnie [...] lat specjalizowała się w uprawie ekologicznej. Zabiegi agrotechniczne wykonywał na jej działkach[...] , rolnicy indywidualni i firmy zewnętrzne. Nie zatrudniała ona żadnego pracownika. Niektóre maszyny pożyczała od [...]. Zawarła umowę z firmą , [...] która zachęciła ją do wejścia w [...] letni program rolnośrodowiskowy. Strona przedłożyła faktury za zakup paliwa, części do maszyn i za zakup usług. Zawarła umowę na kredyt bankowy w latach [...]. Dzierżawiła działki[...] .
Organ w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał na przesłanki uzasadniające tezy o tworzeniu sztucznych warunków
– powiązania osobowo – kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami ( ich pełnomocnikiem był [...], prezesami spółek albo ich wspólnikami była partnerka[...]- [...], jego siostry albo sam [...] kilka spółek miało ten sam adres do korespondencji )
- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami mające na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów – grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno – technologicznego; z kolei na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy prowadzono te same uprawy rolne ( nie było naturalnych granic między działkami )
- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów, zatrudnianie pracowników ( stroną tych czynności był wielokrotnie [...] jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający czy członek władz wskazanych spółek )
- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, że kreowanie sztucznych warunków przez podmioty ujęte w powyższych rozważaniach nastąpiło w celu uzyskania maksymalnych kwot dofinansowania
w ramach płatności.
Działanie to powodowało uniknięcie zastosowania stawek degresywnych
i limitów powierzchniowych. Jak wynika natomiast z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych
z celami ustanowionymi w sektorowym prawodawstwie rolnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z tego prawodawstwa. Kwestie związane ze stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków odnośnie przyznania jednolitej płatności obszarowej uszczegółowione zostały w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, z którego wynikają także systemowe cele, to jest przydzielenie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów (motyw 13 preambuły). Organ ARiMR stwierdził, że kwota przyznanej płatności stanowiłaby kwotę powyżej progu 150.000 EUR wynikającego z art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013. W związku z powyższym,
w ocenie organu ARiMR, wszelkie płatności, o które ubiegał się odwołujący
i powiązane podmioty uznać trzeba za korzyści uzyskane w wyniku tworzenia sztucznych warunków, stąd konieczność ich odmówienia.
W skardze od decyzji organu II instancji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o stwierdzenie jej nieważności lub
o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 15 kpa poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, albowiem postępowanie dowodowe organu II instancji było zbyt rozległe i wyręczało w działaniu organ I instancji, ponadto postępowanie II instancyjne było prowadzone w szerszym zakresie niż postępowanie organu I instancji
- art. 27 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez odwrócenie ciężaru dowodu oraz rażące błędy w ustaleniach faktycznych
- art. 27 ust. 1 pkt. 2 powyższej ustawy w zw. z art. 80 kpa poprzez przyjęcie za podstawe decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów.
- art. 107 § 3 i § 1 ust. 6 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu w decyzji, na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że wystąpiło tworzenie sztucznych warunków
- art. 89 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej
- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie
- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom ) nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię wyrażające się bezzasadnym przyjęciem, że skarżąca wraz z innymi podmiotami dokonali sztucznego podziału gospodarstw rolnych celem uzyskania płatności PROW,
- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 poprzez nieprawidłowe zastosowanie wyrażające się przyjęciem, że te same okoliczności zostały uznane za tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności do wszystkich systemów wsparcia w ramach EFRROW,
art. 36 lit. a ppkt iv i art. 39 rozporządzenia Rady(WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez brak zastosowania tych przepisów do skarżącego, pomimo, iż skarżąca była w posiadaniu gospodarstwa rolnego, utrzymywała je w dobrej kulturze rolnej oraz zarządzała nim i prowadziła aktywną gospodarkę rolną,
9) art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku poprzez błędne zastosowanie pojęcia "gospodarstwo rolne".
Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie
z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", oznaczałby konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Istota sporu, do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca wespół ze wskazanymi przez organ odwoławczy podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Spór w rozważanym zakresie powstał odnośnie dochodzonych w roku [...]przez skarżącą, jako rolnika samodzielnie prowadzącego gospodarstwo rolne, płatności bezpośrednich. Organy przyjęły, że płatności te byłyby korzyścią uzyskaną w wyniku stworzenia sztucznych warunków, co implikuje odmowę ich przyznania.
Przyznawanie płatności bezpośrednich uregulowano w rozporządzeniu 1307/2013 oraz w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308 ze zm.), zwanej dalej "u.s.w.b.".
Płatności bezpośrednie przyznawane są rolnikowi, jeżeli spełnione są warunki określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 u.s.w.b., w tym
w rozporządzeniu 1307/2013, w przepisach tej ustawy i przepisach wydanych na jej podstawie (art. 6 u.s.w.b.).
Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, stosownie do art. 7 ust. 1 u.s.w.b., jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Jednolita płatność obszarowa, o której mowa w art. 36 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 4 u.s.w.b.) i płatność za zazielenienie (oznaczająca płatność,
o której mowa w tytule III rozdziale 3 rozporządzenia 1307/2013 - art. 2 pkt 7 u.s.w.b.), zwane także łącznie z innymi płatnościami "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami",
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności,
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 8 ust. 1 u.s.w.b.).
Charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5% część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150 000 EUR (motyw 13 rozporządzenia 1307/2013). Znalazło to wyraz w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1307/2017 przewidującego, że państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdziału 1 za dany rok kalendarzowy (w tym jednolitej płatności obszarowej), o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150 000 EUR. W konsekwencji,
w przypadku jednolitej płatności obszarowej, ustanowiono pod tym względem współczynnik redukcji wynoszący 100% (art. 19 ust. 1 u.s.w.b.).
Ponadto, jednym z celów wspólnej polityki rolnej jest poprawa wyników
w zakresie oddziaływania na środowisko poprzez obowiązkowy element "zazielenienia" zawarty w płatnościach bezpośrednich, wspierający praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska. W tym celu państwa członkowskie powinny przeznaczyć część pułapów krajowych dla płatności bezpośrednich, aby przyznawać, oprócz płatności podstawowej, płatność roczną, która może uwzględniać wewnętrzne ujednolicenie w danym państwie członkowskim lub regionie, z tytułu obowiązkowych praktyk rolniczych zgodnych z celami polityki dotyczącej zarówno klimatu, jak
i środowiska. Praktyki te powinny polegać na prostych, ogólnych, pozaumownych
i corocznych działaniach wykraczających poza zasadę wzajemnej zgodności, związanych z rolnictwem, takich jak dywersyfikacja upraw, utrzymywanie trwałych użytków zielonych oraz ustanowienie obszarów proekologicznych. W celu osiągnięcia celów "zazielenienia" oraz umożliwienia jego skutecznej administracji
i kontroli, praktyki takie powinny mieć zastosowanie na całym kwalifikującym się obszarze gospodarstwa rolnego (motyw 37 rozporządzenia 1307/2013). Na wszystkich zatem kwalifikujących się hektarach w rozumieniu art. 32 ust. 2-5 rozporządzenia 1307/2013 rolnicy uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej muszą przestrzegać powyższych praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (art. 43 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1307/2013).
Stosownie do art. 60 rozporządzenia 1306/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone,
w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (wyrok TSUE w sprawie C-367/96 - dostępny na stronie internetowej https://curia.europa.eu, zwanej dalej "CURIA"). Ponadto, TSUE w pkt 29 wyroku wydanym sprawie C-434/12 (dostępny w CURIA) zinterpretował regulację dotyczącą obchodzenia prawa - art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25, s. 8), zwanego dalej "rozporządzeniem 65/2011". Przepis ten miał zbliżone brzmienie do art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Zdaniem TSUE zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 wymaga istnienia elementu obiektywnego i subiektywnego (pkt 29 wyroku w sprawie C-434/12). Po pierwsze, konieczne jest zaistnienie obiektywnych okoliczności, z których wynika, że mimo formalnego spełnienia przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel przez nie realizowany nie został osiągnięty (element obiektywny). Po drugie, niezbędna jest po stronie danego podmiotu wola uzyskania korzyści wynikających
z uregulowań prawa przez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny). Zaistnienie elementu subiektywnego może zostać wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku w sprawie C-434/12). Nie można jednak odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (pkt 42 tego wyroku).
Przenosząc powyższe na realia rozpatrywanej sprawy należy wskazać, co następuje.
Nie budzi wątpliwości, że skarżąca działając z podmiotami wskazanymi przez organ, wyczerpała przesłanki z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 względem płatności bezpośrednich. Chociaż ubiegając się o te płatności formalnie spełniła wymogi do ich uzyskania, warunki te zostały jednak stworzone sztucznie,
w sprzeczności z celami wynikającymi z wyżej wskazanych uregulowań.Organ zasadnie więc uznał, mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego w zgodzie z zasadami racjonalności
i doświadczenia życiowego, że chociaż skarżąca i pozostałe wymienione przez organ podmioty formalnie tworzą samodzielne gospodarstwa, to jednak pozostają one ze sobą ściśle powiązane (osobowo, ekonomicznie i funkcjonalnie). Podmioty te, mimo tego rodzaju powiązań, wystąpiły z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności za [...]r., działając formalnie jako samodzielni rolnicy. W celu uzasadnienia odmowy przyznania płatności skarżącej organ odwoławczy wskazał szczegółowo na liczne powiązania organizacyjne, personalne i ekonomiczne między[...] oraz wymienionymi
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spółkami z o. o.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał i wyczerpująco uzasadnił stworzenie sztucznych warunków w celu maksymalizacji płatności przez:
- powiązania osobowo-kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami (pełnomocnikiem wielu z nich był[...], prezesami zarządu spółek albo ich wspólnikami była konkubina[...][...], jego siostry albo sam[...], kilka spółek - w tym skarżąca - miało ten sam adres do korespondencji, a prezesem jej zarządu była ostatnio[...]),
- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami (w tym również skarżącą); - działka ewidencyjna [...] położona w województwie [...]w latach [...]była deklarowana do płatności przez X, w [...] r. przez spółkę[...], natomiast od [...]r. do [...] r. przez spółkę[...], przekazywanie działek miało na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów; grunty leżały często w różnych województwach, wobec czego ich przekazywanie nie miało uzasadnienia ekonomiczno-technologicznego; co więcej, na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy, prowadzono te same uprawy rolne (nie było naturalnych granic między działkami);
- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów o wykonanie prac agrotechnicznych przez poszczególne gospodarstwa z tymi samymi osobami
i zatrudnianie pracowników (stroną tych czynności był wielokrotnie [...] jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający czy członek władz wskazanych spółek);
- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.
Odnośnie samej skarżącej organ wskazał, m. in., że X prowadzi działalność od [...] r. i posiada własny park maszynowy oraz własne grunty. Przez ostatnie [...] lat specjalizowała się w uprawie ekologicznej. Zabiegi agrotechniczne wykonywał na jej działkach [...], rolnicy indywidualni i firmy zewnętrzne. Nie zatrudniała żadnego pracownika. Niektóre maszyny pożyczała od [...]. Zawarła umowę z firmą [...] która zachęciła ją do wejścia w [...] letni program rolnośrodowiskowy. Strona przedłożyła faktury za zakup paliwa, części do maszyn i za zakup usług. Zawarła umowę na kredyt bankowy w latach [...]. Dzierżawiła działki [...]
Zdaniem Sądu, prawidłowe i niezbędne ustalenia organu odnosiły się do powiązań rodzinnych, osobistych wskazanej wyżej grupy osób oraz ich udziału
w wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spółkach prawa handlowego. Organ odwoławczy szczegółowo zanalizował powiązania między tymi osobami fizycznymi i prawnymi oraz odniósł je konkretnie do pobieranych płatności, w tym przeanalizował okoliczności dotyczące podejmowanej przez skarżącą działalności rolniczej (także korzystania z pomocy osób trzecich przy wykonywaniu czynności agrotechnicznych).
Jak wynika z prawa Unii Europejskiej charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści w dużej skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto większym beneficjentom możliwość dostosowania ułatwia gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5% część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150 000 EUR (por. motyw 13 rozporządzenia 1307/2013). Znalazło to wyraz w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013 przewidującego, że państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdziału 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150 000 EUR.
Powyższe potwierdza stworzenie sztucznych warunków między skarżącą
i wskazanymi w obszernym uzasadnieniu organu odwoławczego podmiotami, co pozostaje w sprzeczności z celami płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Maksymalizacja płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego była zamierzona przez podmioty tworzące sztuczne warunki, w tym również skarżącą. Wynika to nie tylko z przedstawionych powiązań pomiędzy tymi podmiotami, lecz nadto znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym.
Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że wystąpiły elementy obiektywny
i subiektywny, świadczące o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności, zgodnie z wykładnią przepisów zawartą w wyroku TSUE
w sprawie C-434/12. Wskazane przez organ okoliczności, odnoszące się do działania samej skarżącej, jak i pozostałych, wskazanych w uzasadnieniu decyzji podmiotów, tj.
-ścisłym powiązaniu ( prawnym, organizacyjnym, ekonomicznym) formalnie odrębnych gospodarstw
-pozornym wydzieleniu gruntów o areale gwarantującym uzyskanie maksymalnych dopłat
-faktycznym zarządzaniu wydzielonymi gruntami przez grupę osób,
- wykonywaniu prac agrotechnicznych przy użyciu tego samego parku maszynowego
-położeniu deklarowanych przez wszystkie podmioty działek
w połączeniu z ( częściowym ) brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami
świadczą o wyczerpaniu przez skarżącą, działającą wespół z podmiotami wskazanymi przez organ ARiMR, przesłanek z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 względem wnioskowanych płatności.
W powyższym zakresie nie sposób skutecznie zarzucić organowi naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego wskazywanych
w skardze.
Organ z urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania kwestii stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a na podstawie jego całokształtu ocenił
w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wskazane wyżej okoliczności faktyczne. Ocena ta jest racjonalna i spójna oraz ma potwierdzenie w materiale dowodowym.
Nie naruszono zasady dwuinstancyjności, gdyż organ odwoławczy nie ogranicza się tylko do zbadania zasadności zarzutów odwołania i kontroli decyzji organu pierwszej instancji w tym zakresie. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek ponownie ocenić sprawę, mogąc dokonywać szerszych ustaleń faktycznych niż organ pierwszej instancji, jeżeli jest to niezbędne do dokonania prawidłowej oceny zasadności wniosku strony.
Organ nie dopuścił się także naruszenia art. 60 rozporządzenia 1306/2013, właściwie stosując ten przepis wobec zaistnienia wszelkich wynikających z niego przesłanek w sytuacji dochodzenia przez skarżącą w roku [...] płatności bezpośrednich. Na podstawie powyższego przepisu w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami ustanowionymi w sektorowym prawodawstwie rolnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z tego prawodawstwa.
Odnosząc się do kwestii przyznania skarżącej płatności za rok [...] należy podnieść, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia mają okoliczności odnoszące się do roku [...], bowiem to za ten rok skarżąca ubiega się o przyznanie płatności. Dla rozstrzygnięcia nie mają znaczenia decyzje wydane w innych sprawach, w których organ przyznał wnioskowane płatności.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło