II SA/Rz 1208/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem skargi M.K. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., dalej "Kolegium", z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Burmistrz Miasta R. uchylił własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] przyznającą świadczenie wychowawcze M.K. na rzecz N. i M.K., od dnia 1 kwietnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r., bez numeru, Burmistrz Miasta R. sprostował oczywistą omyłkę pisarską we własnej decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. w ten sposób, że w sentencji decyzji w miejsce daty "4 kwietnia 2016 r." należy wpisać datę "20 kwietnia 2016 r." Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi M.K. r.pr. W.M. w dniu 19 lipca 2017 r. W dniu 18 sierpnia 2017 r. do Kolegium wpłynęło zażalenie M.K. na wskazane wyżej postanowienie, nadane w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 16 sierpnia 2017 r., w którym podniesiono, że organ nie mógł orzekać o uchyleniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., gdyż w dacie tej organ nie orzekał w takim zakresie. Strona wykazała to w toku postępowania. Data wydania decyzji jest konstrukcyjnym elementem kształtującym stosunek prawa materialnego, zatem błąd w tym zakresie w sentencji decyzji nie może być traktowany jako omyłka pisarska i prostowany w trybie art. 113 k.p.a. Przesądza o istocie sprawy, a tym samym wymyka się mechanizmowi rektyfikacji. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta R. z dnia [...] lipca 2017 r., bez numeru, a zaskarżonym postanowieniem działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2015 r., poz.1659) oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a."), Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na wskazane wyżej postanowienie Burmistrza Miasta R. W uzasadnieniu postanowieniu Kolegium wyjaśniło, że postanowienie Burmistrza Miasta R. z dnia [...] lipca 2017 r., bez numeru, w świetle art. 46 § 1 k.p.a. zostało doręczone prawidłowo, na co wskazuje zalegające w aktach sprawy potwierdzenie odbioru. Tym samym została spełniona dyspozycja art. 39 k.p.a. Doręczenie uważa się za dokonane w dniu 19 lipca 2017 r. i tego dnia rozpoczął bieg 7 – dniowy termin do złożenia zażalenia na postanowienie, który upłynął dnia 26 lipca 2017 r. Postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym trybie odwołania. Zażalenie M.K., reprezentowanej przez pełnomocnika zostało złożone dnia 15 sierpnia 2017 r. (data wpływu 18 sierpnia 2017 r.) a zatem po upływie dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a podstawie art. 134 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienia Kolegium z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (rezygnując z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz na postanowienie w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia M.K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o: zarządzenie rozdzielenia skarg; zarządzenie połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i rozpatrzenia; uchylenie postanowienia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu na wniesienie zażalenia; stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie przywrócenia terminu na wniesienie zażalenia; zasądzenie kosztów postępowań na rzecz skarżącej. Postanowieniu w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu zarzuciła naruszenie art. 126 w zw. z art. 111 § 1 i art. 111 § 1b k.p.a. Postanowienie zaskarżone zażaleniem (wydane przez Burmistrza R. w dniu [...] lipca 2017 r., bez numeru) podlegało przed wniesieniem zażalenia rektyfikacji. Na wniosek skarżącej z dnia 17 lipca 2017 r. zostało sprostowane poprzez uzupełnienie terminu <> w pouczeniu. Postanowienie rektyfikujące wydano [...] lipca 2017 r. i w terminie 7-dniowym liczonym od jego doręczenia wniesiono zażalenie na pierwotne postanowienie. W ocenie skarżącej nie ma powodów aby różnicować w skutkach prawnych (obejmujących tytuł do wniesienia środka odwoławczego po uzyskaniu prawidłowego rozstrzygnięcia z prawidłowym pouczeniem) od tego czy rektyfikacja była dosłownym sprostowaniem czy też uzupełnieniem jako wyłącznym wyliczonym w art. 111 § 1b k.p.a. W ocenie skarżącej istota postanowienia Burmistrza z dnia [...] lipca 2017 r. sprowadza się do nadania pouczeniu prawidłowego brzmienia przez uzupełnienie w nim brakującego dotychczas wyrazu. Spełnia wymogi pokładane w funkcji, jaką ustawodawca związał z art. 111 § 1 b w zw. z art. 126 k.p.a. Postanowienie w sprawie uchybienia terminu wniesiono z rażącym naruszeniem prawa. Postanowienie to jest wydawane w postępowaniu skargowym, a M.K. nie składała podania o przywrócenie uchybionego terminu. Rozstrzygnięcie odmowne wydano zatem z urzędu, rażąco naruszając art. 58 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; zwana dalej w skrócie "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem swej skargi M.K. uczyniła postanowienie SKO w P. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżąca słusznie podnosi, że nie uchybiła terminowi do złożenia w.w środka odwoławczego. Przypomnieć na wstępie należy, iż Burmistrz Miasta R. postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., działając z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji swej decyzji z [...] czerwca 2017 r., o uchyleniu decyzji o przyznaniu świadczeń wychowawczych M.K. na dwójkę jej dzieci N.K. i M.K. W powyższej decyzji błędnie wpisano datę wydania uchylonej decyzji jako [...] kwietnia 2016 r., zamiast prawidłowej daty [...] kwietnia 2016 r. Wskazane postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 19 lipca 2017 r. Pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 17 lipca 2017 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta R. o sprostowanie postanowienia tego Organu z [...] lipca 2017 r. w sprawie sprostowania decyzji z [...] czerwca 2017 r. w zakresie pouczenia o prawie wniesienia zażalenia. Zwrócono uwagę na fakt użycia w treści pouczenia słowa "otrzymania" zamiast prawidłowego słowa "doręczenia" postanowienia. Podstawą prawną podania był art. 111 § 1 w zw. z art. 126 K.p.a. W wyniku rozpoznania tego wniosku pełnomocnika strony, Burmistrz Miasta R. postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. sprostował pouczenie o prawie wniesienia zażalenia zastępując w pouczeniu słowa "od dnia otrzymania" słowami "od dnia doręczenia". To postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 14 sierpnia 2017 r. Po doręczeniu postanowienia o sprostowaniu postanowienia, pełnomocnik M.K. wniósł do SKO zażalenie na postanowienie Burmistrza Miasta R. z dnia [...] lipca 2017 r., które wpłynęło do SKO już 18 sierpnia 2017 r., czyli przed upływem 7 dni licząc od dnia doręczenia postanowienia prostującego z [...] lipca 2017 r. SKO w zaskarżonym postanowieniu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia kategorycznie uznając, iż termin na złożenie zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta R. z [...] lipca 2017 r. rozpoczął swój bieg w dniu 19 lipca 2017 r. (dzień doręczenia stronie), a tym samym upłynął 26 lipca 2017 r. W myśl art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy naruszył prawo stwierdzając uchybienie terminu, który nie został przez stronę naruszony. SKO pominęło fakt sprostowania zaskarżonego postanowienia w zakresie zawartego w nim pouczenia o trybie i terminie wnoszenia zażalenia. Nastąpiło to na mocy postanowienia Burmistrza Miasta R. z dnia [...] lipca 2017 r., doręczonego stronie 14 sierpnia 2017 r. Organ odwoławczy, pomimo treści regulacji art. 111 § 1, 1b, 2 K.p.a. stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia. Powyższy przepis interpretowany odpowiednio w postępowaniu zażaleniowym, na mocy odesłania zawartego w art. 126 K.p.a., modyfikuje moment rozpoczęcia biegu terminu do złożenia środka odwoławczego, wskazując że przypada na dzień doręczenia postanowienia o uzupełnieniu pouczenia, co do prawa wniesienia zażalenia. Należy przyznać, że art. 111 § 1b K.p.a. nie określa formy procesowej sprostowania decyzji (postanowienia) w zakresie pouczenia o środkach odwoławczych, jednakże czyni to art. 123 § 1 i 2 K.p.a.. WSA podziela pogląd skarżącej, że na tle powyższych regulacji K.p.a. nie można różnicować w skutkach prawnych rektyfikacji postanowienia w drodze uzupełnienia i sprostowania jego pouczenia, bowiem zarówno uzupełnienie jak i sprostowanie nadaje pouczeniu właściwą treść, której uprzednio postanowienie nie posiadało, wprowadzając w tym względzie swych adresatów w błąd. Strona dopiero z chwilą usunięcia wady postanowienia w drodze sprostowania zyskuje pewność na temat treści pouczenia, i od tej chwili zgodnie z art. 111 § 3 K.p.a. może korzystać z prawa do rekursu. Sąd formułując ten pogląd ma również na względzie reguły wykładni systemowej. Otóż art. 213 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, iż w przypadku wydania decyzji o uzupełnieniu lub sprostowaniu decyzji termin do wniesienia odwołania lub skargi biegnie od dnia doręczenia tej decyzji. Dlatego w niniejszej sprawie termin do wniesienia zażalenia na sprostowane postanowienie rozpoczął swój bieg zgodnie z art. 111 § 2 K.p.a. nie w chwili jego doręczenia, tj. 19 lipca 2017 r., lecz w dniu 14 sierpnia 2018 r., a więc w dniu doręczenia pełnomocnikowi postanowienia prostującego postanowienie prostujące decyzję administracyjną. Ponieważ zażalenie na postanowienie Burmistrza Miasta R. wpłynęło do SKO w dniu 18 sierpnia 2017 r. (prezentata na piśmie), to organ odwoławczy nie mógł stwierdzić uchybienia terminu do jego wniesienia na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. Stwierdzone przez WSA naruszenie art. 111 § 1, 1b, 2, art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., miało wpływ na wynik sprawy, gdyż zażalenie strony wpłynęło w terminie o jakim mowa w art. 141 § 1 i 2 K.p.a. Dlatego okazało się konieczne uchylenie zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W tych okolicznościach SKO winno rozpoznać merytorycznie zażalenie złożone w terminie. O kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.