IV SAB/Wr 350/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości. | W dniu 29 sierpnia 2017 r. M. P. złożył do Prezesa Sądu Okręgowego we W. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. Czy Prezes Sądu, zgodnie z art. 131 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 lutego 1928 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1964 r. Nr 6, poz. 40), a następnie art. 119 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 31, poz. 137), mianował w latach 1975 – 1990 aplikantem sądowym I. W. lub osobę o imieniu "I." i nazwisku dwuczłonowym obejmującym nazwisko "W."; 2. Ile jest osób spełniających kryteria z pkt 1; 3. W jakim okresie każda z tych osób uzyskała mianowanie na aplikanta sądowego; 4. Do którego sądu rejonowego Prezes przydzielił każdego z tych aplikantów po mianowaniu; 5. Czy któryś z tych aplikantów jest aktualnie sędzią, a jeśli tak, to w jakim sądzie orzeka. Według wnioskodawcy akt mianowania aplikanta sądowego stanowi "dokument urzędowy" w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz "treść aktu administracyjnego" w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a pierwsze tiret. Informacja o mianowanym aplikancie sądowym stanowi informację o "prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach" w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f. Uzasadniając występowanie interesu publicznego, wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu 24 listopada 2008 r. adwokat jego macochy wniósł apelację od postanowienia Sądu Rejonowego dla W.-P. z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt I Ns 542/06 w sprawie stwierdzenia nabycia spadku. Sąd ten odrzucił apelację jako nieopłaconą, ponieważ dołączono do niej wydruk potwierdzający przelew na rachunek bankowy sądu w kwocie 50 zł, zamiast 100 zł. W zażaleniu na postanowienie adwokat podniósł, że opłata sądowa została uiszczona przelewem w kwocie 50 zł oraz znakiem opłaty sądowej w kwocie 50 zł. Ponadto we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji wskazał, że znaczek opłaty sądowej znajdował się na ostatniej stronie apelacji, a teraz go nie ma. Przewodnicząca I Wydziału Cywilnego sądu pierwszej instancji w obecności pełnomocnika wnioskodawcy przejrzała akta i zawartość koperty, jednak nie odnalazła znaczka. Następnie przewodnicząca IV Wydziału Cywilnego Odwoławczego Sądu Okręgowego W. P. I. W.-P. w dniu 15 czerwca 2009 r. przejrzała akta, i jak wynika z notatki służbowej, odnalazła w kopercie z apelacją znaczek opłaty skarbowej, a następnie uchyliła postanowienie o odrzuceniu apelacji, uznając że została ona prawidłowo opłacona (sygn. akt IV Cz 899/09). W wyniku rozpoznania apelacji, sąd pod jej przewodnictwem w dniu 20 stycznia 2012 r. zmienił postanowienie sądu pierwszej instancji, uwzględniając apelację w całości (sygn. akt IV Ca 368/10). Sędzia z prawie 30 – letnim doświadczeniem sędziowskim popełniła według wnioskodawcy szereg trudnych do wyjaśnienia błędów i nietypowych działań. Sędzia I. W.-P. zeznawała jako świadek w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową dla W.-P. sygn. akt I Ds. 1077/14, o czym nie został poinformowany pełnomocnik wnioskodawcy. Wiarygodny świadek w sprawie I Ds. 1077/14 zeznał, że dla kancelarii T. K. w latach 2007 - 2009 pracowała osoba o imieniu "I." i nazwisku "W.", która przygotowywała projekty pism procesowych i o której w kancelarii tej mówiło się, że ukończyła aplikację sądową. Dochodzenie to zostało prawomocnie umorzone. Jednak w latach 1975-2010 w 9 sądach apelacyjnych oraz w 41 sądach okręgowych nie nominowano aplikanta sądowego I. W. innego niż późniejsza sędzia I. W.-P. Według wnioskodawcy, w interesie społecznym leży, aby można było zweryfikować rysujące się podejrzenie, iż sędzia W.-P. współpracowała z kancelarią adwokata, którego zażalenie uwzględniła. W interesie wymiaru sprawiedliwości jest rozstrzygnięcie wątpliwości dotyczących bezstronności doświadczonego sędziego, egzaminatora aplikantów, wieloletniego przewodniczącego wydziału odwoławczego sądu okręgowego, orzekającego również w Sądzie Apelacyjnym w W. W przypadku udzielenia takiej informacji trudno byłoby mówić o naruszeniu prywatności konkretnej osoby. Pismem z dnia 8 września 2017 r. Prezes Sądu Okręgowego we W. poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja w zakresie punktów 1 – 4 nie ma cech informacji publicznej w rozumieniu art. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie powyższej ustawy. Żądana informacja nie dotyczy udostępnienia informacji o działaniu Sądu Okręgowego we W. jako instytucji publicznej ani o funkcjonariuszach publicznych w związku z wykonywaniem przez nich obowiązków publicznych, prowadzi natomiast do udzielenia informacji o aplikantach sądowych, którzy nie są podmiotami wykonującymi funkcje publiczne. Natomiast decyzją z dnia 16 października 2017 r. Prezes Sądu Okręgowego we W. odmówił udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej w zakresie punktu 5 - czy któryś z tych aplikantów jest aktualnie sędzią, a jeśli tak, to w jakim sądzie orzeka, z uwagi na niewykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego we W. w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów 1 – 4 skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego we W. do rozpoznania wniosku w zakresie punktów 1 – 4 w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku sądu. Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 13 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez ich błędną wykładnię, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że żądane informacje nie są informacjami publicznymi, a w konsekwencji pozbawienie skarżącego dostępu do informacji publicznej. Żądane przez skarżącego informacje dotyczą aplikantów sądowych, to jest osób kształcących się w celu sprawowania funkcji sędziego, a zapytanie z punktu 5 odnosiło się wprost do sprawowania funkcji sędziego przez objętych wnioskiem aplikantów. Sędzia jest funkcjonariuszem publicznym. Z uwagi na rodzaj i charakter czynności wykonywanych w zakresie swoich ustawowych kompetencji sędzia jest również osobą realizującą funkcje i zadania publiczne. Aplikacja sądowa stanowi proces kształcenia funkcjonariuszy publicznych, w ramach którego kandydaci na sędziów przygotowywani są do pełnienia służby w ramach wymiaru sprawiedliwości. Pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną należy rozumieć szeroko. Informacje odnoszące się do aplikantów sądowych, jak również do procesu ich kształcenia, należy uznać za informację publiczną. Stosunek pracy z aplikantem sądowym nawiązuje się na podstawie mianowania, a aplikanta mianuje i zwalnia prezes sądu. Aplikanci sądowi przed podjęciem pracy byli zobowiązani złożyć wobec prezesa sądu wojewódzkiego ślubowanie według roty przewidzianej dla urzędników państwowych, a za naruszenie swoich obowiązków aplikant ponosi odpowiedzialność porządkową lub dyscyplinarną na zasadach obowiązujących mianowanych urzędników państwowych. Sąd mieści się w pojęciu organu władzy publicznej i wykonuje zadania publiczne, przy czym w zakresie zadań publicznych mieści się kształcenie aplikantów sądowych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o oddalenie skargi, wskazując że celem wnioskodawcy jest uzyskanie informacji w związku z postępowaniem sądowym, którego rozstrzygnięciem jest osobiście zainteresowany (apelacja od postanowienia Sądu Rejonowego dla W. – P., a ponadto postępowaniem, które toczy się przed Prokuraturą Rejonową dla W. – P., w którym w charakterze świadka zeznawała sędzia, wydająca kwestionowane przez wnioskodawcę rozstrzygnięcie). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie i załatwiania swoich indywidualnych spraw przez osobę składającą wniosek o udostępnienie informacji publicznej, lecz ma służyć kontroli społeczeństwa nad organami władzy publicznej. Strona postępowania ma inne możliwości załatwiania swoich spraw, uregulowane we właściwych procedurach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane zostały do rozpoznawania m. in. skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 109). Przedmiotem skargi jest bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), dalej ustawa. Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Jednocześnie ustawa w bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego stanowiąc, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się przepisy k.p.a. Na gruncie tej ustawy, bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ będący w posiadaniu żądanej informacji publicznej nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 ustawy), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 ustawy), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 ustawy). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej rolą sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot do którego zwrócił się skarżący był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność. Ustawodawca wyodrębnia podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej według dwóch kryteriów. Pierwsze kryterium ma charakter ustrojowo-organizacyjny i dotyczy każdego, kto podmiotowo stanowi władzę publiczną lub sprawowanie władzy publicznej wchodzi w zakres jego działania. Drugie kryterium posiada charakter funkcjonalny i w związku z tym sama funkcja wykonywania zadań publicznych kwalifikuje dany podmiot prawa jako zobowiązany do udzielania informacji publicznej. Do ustalenia, czy określony podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, konieczne jest zbadanie istnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, czy jest to podmiot wykonujący zadania publiczne, po drugie, czy w ramach wykonywania tych zadań wytwarza lub pozyskuje informacje publiczne. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (...). W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy Prezes Sądu Okręgowego we W. jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, o ile jest w jej posiadaniu, a przepisy prawa na to zezwalają (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt III SAB/Wa 768/16. Należy też rozstrzygnąć, czy z kolei żądane informacje stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Przepis art. 61 ust. 4 stanowi, że tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, wedle którego informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Należy zaznaczyć, że nie każda informacja związana z zatrudnieniem w podmiotach wykonujących zadania publiczne jest informacją publiczną. Po pierwsze, musi ona dotyczyć osób pełniących funkcje publiczne, a po drugie, konieczne jest istnienie powiązania tej informacji z pełnieniem funkcji publicznych. Brak takiego związku co do zasady powoduje, że dana informacja nie ma charakteru publicznej, a tym samym nie podlega udostępnieniu (I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 144). Osobą pełniącą funkcję publiczną będzie każdy, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach jakichkolwiek osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, jeżeli funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Funkcję publiczną pełnią osoby, które wykonują powierzone im przez instytucje państwowe lub samorządowe zadania i przez to uzyskują znaczny wpływ na treść decyzji o charakterze ogólnospołecznym. Cechą wyróżniającą osobę pełniącą funkcję publiczną jest posiadanie określonego zakresu uprawnień pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 marca 2004 r., sygn. akt II SAB/Ka 144/03). Chodzi zatem o takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuacje prawną innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowywaniem decyzji dotyczących innych podmiotów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 r., K 17/05). Funkcję publiczną pełnią osoby, które wykonują zadania powierzone im przez instytucje państwowe lub samorządowe i przez to uzyskują znaczny wpływ na treść decyzji o charakterze ogólnospołecznym. Cechą wyróżniającą osobę pełniącą funkcję publiczną jest posiadanie określonego zakresu uprawnień pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej (I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 149). Niewątpliwie kształcenie aplikantów sądowych jest zadaniem publicznym realizowanym przez sądy powszechne. Tym samym zagadnienia związane z przebiegiem i organizacją aplikacji sądowej, realizowanej z wykorzystaniem środków publicznych, stanowią informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy. Natomiast informacji publicznej nie stanowią dane osobowe aplikantów, okres i miejsce wykonywania obowiązków przez konkretnych aplikantów, bowiem aplikant sądowy nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną. Stosownie do art. 133 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 lutego 1928 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1964 r. Nr 6, poz. 40) aplikacja sądowa polega na zaznajomieniu się z czynnościami sędziego i sekretariatów sądowych. Podobnie stosownie do art. 117 (a następnie art. 111) ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 31, poz. 137) aplikacja sądowa polega na zaznajomieniu się z czynnościami sędziego i sekretariatów sądowych oraz uzyskaniu wiedzy potrzebnej do zajmowania stanowiska sędziego. Aplikant sądowy nie jest więc uprawniony do podejmowania decyzji mających wpływ na sytuację prawną innych osób ani też do dysponowania majątkiem publicznym. Wszelkie czynności aplikant wykonuje na zlecenie i pod kierunkiem sędziego oraz wybranych pracowników sekretariatu. Sytuacji tej nie zmienia fakt, że stosunek pracy z aplikantem sądowym nawiązuje się na podstawie mianowania, mianuje go i zwalnia prezes sądu, składa wobec prezesa sądu ślubowanie według roty przewidzianej dla pracowników urzędów państwowych - urzędników państwowych (art. 131 § 1 – 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, art. 119 § 1 – 3, a następnie art. 113 § 1 - 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych). Należy też zaznaczyć, że nie każdy aplikant sądowy uzyskuje mianowanie na asesora sądowego, a następnie na stanowisko sędziego i staje się osobą pełniąca funkcję publiczną. Natomiast osobą pełniąca funkcję publiczną jest sędzia i dane dotyczące jego wykształcenia jako związane z pełnioną funkcją stanowią informację publiczną. Wobec powyższego Prezes Sądu Okręgowego zasadnie w rozpatrywanej sprawie uznał, że wnioskowane przez skarżącego informacje, dotyczące ewentualnego mianowania w latach 1975 – 1990 aplikantem sądowym I. W. lub osoby o nazwisku dwuczłonowym obejmującym nazwisko W., nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy dostępie do informacji publicznej. Nieuzasadnione są więc zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 13 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W sprawie tej nie mamy do czynienia z bezczynnością Prezesa Sądu Okręgowego. Należy też zaznaczyć, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być i nie jest środkiem, który można wykorzystywać w celu występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Zakres przedmiotowy tej ustawy obejmuje tylko dostęp do informacji publicznej, a nie publiczny dostęp do wszelkich informacji (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt SAB/WA 91/10). Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.