III SA/Wa 2861/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł K.K. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia z 5 października 2017 r. wezwano Skarżącego do złożenia w Sądzie wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni, od dnia doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto, wezwano Skarżącego do nadesłania zeznań podatkowych Skarżącego oraz osób prowadzących ze Skarżącym wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r., wskazania i udokumentowania wszystkich aktualnych źródeł utrzymania Skarżącego oraz osób prowadzących ze Skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (wynagrodzenie za pracę, renta, zasiłki, inne świadczenia), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uniemożliwiają Skarżącemu poniesienie kosztów sądowych - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu PPF (data stempla pocztowego 24 października 2017r.), w którym wypełnił jedynie pierwszą stronę i złożył podpis. Jednocześnie wniósł o przedłużenie, o co najmniej 14 dni, terminu na dostarczenie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych oświadczeń. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 23 listopada 2017 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Starszy referendarz sądowy wskazał, że do dnia wydania postanowienia Skarżący nie nadesłał dokumentów i oświadczeń, o których złożenie był wzywany. Starszy referendarz sadowy powołując się na art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej p.p.s.a. wskazał, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie starszy referendarz sądowy wezwał Skarżącego do złożenia wypełnionego formularza PPF oraz do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał, jakie to mają być informacje. Natomiast wykonanie tego wezwania Skarżący ograniczył do przesłania formularza PPF, którego wypełnienie sprowadza się jedynie do wskazania zakresu żądania, miejsca i daty jego wypełnienia oraz jego podpisania. Skarżący nie podał jakichkolwiek szczegółów na temat aktualnego źródła utrzymania, wysokości ponoszonych wydatków, stanu rodzinnego, czy majątku. Zdaniem starszego referendarza sądowego, nie sposób więc przyjąć, że Skarżący wykazał okoliczności przemawiające za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., starszy referendarz sądowy postanowił odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia starszego referendarza sądowego zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Skarżącego zostało wykazane, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady przyznawane jest osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Podstawą rozważania przyznania stronie prawa pomocy jest pełne wykazanie jej sytuacji finansowej i życiowej. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12, CBOSA). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 17 grudnia 2015 r. (II FZ 968 i 969/15), nie przedstawienie części dokumentów przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, nie przesądza automatycznie o braku możliwości dokonania oceny merytorycznej wniosku. Należy jej zatem dokonać w oparciu o złożone przez wnioskodawcę dokumenty. Dokonanie takiej oceny uzależnione jest od tego czy na podstawie złożonych dokumentów sąd jest w stanie zobrazować sytuację majątkową Skarżącego. Sąd wskazuje, mając na względzie zarzuty Skarżącego, że Skarżący z wyjątkiem wypełnienia pierwszej strony formularza PPF i jego podpisania na ostatniej stronie nie przedstawił żadnych dokumentów (oprócz własnego oświadczenia) pozwalających na rzeczywiste zobrazowanie jego sytuacji majątkowej. Skarżący wykazując swoją sytuację majątkową mógł przedstawić dokumenty, o które był wzywany w zarządzeniu starszego referendarza sądowego, czego jednak nie uczynił (pomimo uwzględnienia wniosku Skarżącego o przedłużenie terminu do ich przedłożenia o 14 dni). W związku z tym, stwierdzić należy, że Skarżący uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji materialnej. Z tych powodów Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, by zachodziły w sprawie przesłanki uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.