I OZ 236/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. B. i W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. akt I SO/Wa 101/17 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku G. B. i W. K. w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 grudnia 2017 r., I SO/Wa 101/17, po rozpoznaniu wniosku G. B. i W. K. w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 złotych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Podejmowane zaś w tym przedmiocie rozstrzygnięcie Sądu ma charakter uznaniowy. O takim charakterze przesądza użyte w art. 55 § 2 p.p.s.a. sformułowanie "sąd [...] może orzec". Rozpoznając zatem wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania przezeń obowiązków, przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia ww. obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, a także okoliczność, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny obowiązek ów organ wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Prezydent m.st. Warszawy nie wypełnił obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy o sygn. I SAB/Wa 542/17 skarga G. B. i W. K. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską położoną przy ul. I. [...], hip. [...], wpłynęła do organu 29 marca 2017 r. Od tej daty rozpoczął zatem bieg trzydziestodniowy termin na udzielenie odpowiedzi na skargę, który ostatecznie ekspirował 28 kwietnia 2017 r. Przedmiotowa skarga została zaś przekazana do Sądu wraz z aktami administracyjnymi dopiero 18 września 2017 r. (prezentata Biura Podawczego Sądu umieszczona na odpowiedzi organu na skargę w sprawie I SAB/Wa 542/17). W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie grzywny Prezydentowi m.st. Warszawy był niewątpliwie zasadny. Wobec jednak przekazania przed jego rozpoznaniem do Sądu zarówno akt sprawy jak i ww. skargi za adekwatną do skali przekroczenia terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz wypełniającą w sposób wystarczający funkcję represyjną uznać należy grzywnę w wymiarze 300 złotych. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiedli G. B. i W. K., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 54 § 2 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w symbolicznej wysokości (tj. 300 zł) i całkowicie nieadekwatnej do skali naruszenia przez ten organ wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania do WSA w terminie 30 dni skargi na bezczynność z 27 marca 2017 r. w sytuacji przekroczenia przez ten organ ww. terminu na przekazanie o 143 dni, co skutkowało całkowitym pominięciem w zaskarżonym postanowieniu funkcji dyscyplinującej i represyjnej art. 55 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę wniesioną za jego pośrednictwem do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Z kolei w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pamiętać przy tym należy, że art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd przyjęty w orzecznictwie, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. A zatem sąd administracyjny rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. T. Woś, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2011, s. 381). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarga z 27 marca 2017 r. wpłynęła do Prezydenta m.st. Warszawy 29 marca 2017 r., organ zaś przekazał ją do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi po upływie 30-dniowego terminu, o którym stanowi art. 54 § 2 p.p.s.a., albowiem dopiero 18 września 2017 r. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że orzeczenie sądu o wymierzeniu grzywny ma charakter uznaniowy. Oznacza, to że Sąd może, ale nie musi stosować przedmiotowych sankcji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie przekroczył granic uznania jakie wyznacza art. 55 § 1 p.p.s.a., albowiem zważywszy na wskazane przez organ – w piśmie z 5 września 2017 r. – przyczyny uchybienia obowiązkowi spowodowane zmianą siedziby Biura oraz bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r., a także fakt przekazania do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, orzeczono grzywna w wysokości 300 złotych mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. i nie narusza zasad jej wymiaru oraz swobody sędziowskiej. Tym samym zarzuty podniesione w zażaleniu okazały się bezzasadne, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.