II OSK 2619/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2814/17 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, w punkcie I, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zaś w punkcie II, zasądził na rzecz pełnomocnika skarżącego koszty nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2017 r., odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] lipca 2016 r., o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi powiatowej nr [...] B. – B. – W. w miejscowości W. w km 8+195,00 – 9+691,88", utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skargę na powyższe postanowienie wniósł J. K. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z przyczyn odmiennych niż w niej wymienione. Sąd podał, że podstawą rozstrzygnięcia jest okoliczność faktyczna ustalona przez organy obu instancji, iż pismem z dnia [...] maja 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wskazało, że J. K. odebrał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] listopada 2016 r., w dniu [...] grudnia 2016 r. jak również poinformowało o załączeniu do swojego pisma kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji z własnoręcznym podpisem skarżącego. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi jednak do wniosku, że wymienione wyżej dokumenty nie zostały w sprawie niniejszej przedłożone. Z uwagi zaś na powyższe niemożliwym, w ocenie Sądu, było dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia, bowiem akta sprawy są niekompletne, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Inwestycji i Rozwoju, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania w postaci: - art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), polegające na błędnym ustaleniu na podstawie akt sprawy, iż w aktach tych brak jest, mającego znaczenie w przedmiotowej sprawie, pisma z dnia [...] maja 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N., w którym wskazano, iż J. K. odebrał w dniu [...] grudnia 2016 r. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] listopada 2016 r., uchylającą decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] sierpnia 2016 r., o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i umarzającą w całości postępowanie w pierwszej instancji, w sytuacji, gdy ww. dokument, wraz z załącznikami do niego, znajdował się w pozycji nr 69-71 wykazu akt Wojewody Małopolskiego dotyczących zażalenia J. K. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2017 r., odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody Małopolskiego z [...] września 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z [...] lipca 2016 r., które to akta przekazano w dniu [...] grudnia 2017 r. do WSA w Warszawie przy piśmie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2017 r., przekazującym skargę wraz z odpowiedzią na skargę J. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r., co nie daje rękojmi, iż Sąd I instancji dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku uchylającego postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody Małopolskiego, naruszenia jakich przepisów postępowania dopuściły się, w ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji, co uniemożliwia zapoznanie się z faktycznymi motywami rozstrzygnięcia, a w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną przedmiotowego wyroku, - art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania wywołanego wnioskiem J. K. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Małopolskiego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie i przyznanie kosztów pomocy prawnej, które nie zostały opłacone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, w aktach administracyjnych sprawy (tom I) znajduje się pismo Samorządowego Kolegium Odwoławcze w N. z dnia [...] maja 2017 r., [...], skierowane do Wydziału Infrastruktury Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, w którym Kolegium podało, że J. K. odebrał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] listopada 2016 r. w dniu [...] grudnia 2016 r., "o czym świadczy załączona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru". Pismo to w aktach administracyjnych oznaczono numerem 69, a numerem 70 oznaczono kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma z podpisem skarżącego i datą "2016-12-[...]". Uzasadniony zatem jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Usprawiedliwione podstawy mają również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. W motywach zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie wskazał bowiem jakie przepisy zostały naruszone przez organy obu instancji, pomimo że orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego ich postanowień, a ponadto nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania wywołanego wnioskiem J. K. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Małopolskiego. Braki uzasadnienia w tych kwestiach uniemożliwiają przeprowadzenie w powyższym zakresie należytej kontroli zaskarżonego wyroku. Z uwagi na powyższe należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, aby Sąd ten dokonał merytorycznej oceny rozpatrywanej sprawy w jej całokształcie. Ponownie rozpatrując sprawę Sąd I instancji zobligowany będzie do uwzględnienia powyższych uwag. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz.U. poz. 1842) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Mając na względzie sytuację życiową i majątkową skarżącego w I instancji, któremu przyznano prawo pomocy, a także z uwagi na fakt, że powodem uchylenia zaskarżonego wyroku były proceduralne uchybienia Sądu I instancji, który wadliwie przyjął, że w aktach sprawy nie ma istotnych dla rozstrzygnięcia dokumentów, podczas gdy dokumenty te znajdowały się w aktach, uznać należy, że w sprawie tej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia od skarżącego w I instancji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z tego względu na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku. Wskazać jednocześnie należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. W związku z tym należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu (także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.