I OSK 688/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: st. asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 października 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 876/15 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 27 października 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 876/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z [...] czerwca 2015 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Torunia z [...] kwietnia 2015 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono W. L. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C, CE, wskazując, iż 23 września 2010 r. zostało wydane prawo jazdy kat. B, BE, C, CE, D, DE, które postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. zostało zatrzymane przez Prokuraturę Rejonową T., a Sąd Rejonowy w T., wyrokiem z [...] lutego 2015 r. [...], orzekł zakaz prowadzenia pojazdów na okres 5 lat w wyłączeniem kat. C, CE i w związku z tym wyrokiem prawo jazdy B, BE, D, DE decyzją z [...] marca 2015 r., zostało cofnięte. Zdaniem organów, wobec zmiany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz. 970), która weszła w życie 24 sierpnia 2014 r., art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie było podstaw do zwrotu prawa jazdy kat. C, CE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę W. L. wskazał: podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w treści nadanej ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz. 970). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii wskazanych w pkt 1–2, m.in. C i CE. Z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wobec tego, iż przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (tj. po dniu 25 października 2014 r.), w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony prawomocnym wyrokiem z dnia [...] lutego 2015 r. W art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, okoliczność wyłączającą możliwość wydania prawa jazdy określoną w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem, a do takiego wniosku prowadzą dyrektywy wykładni językowej i celowościowej. Wobec tego okoliczność, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kategorię, BE, C, CE, D, DE, a Sąd Rejonowy prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii C, CE nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte tymi kategoriami i że może żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie tych kategorii. W przypadku regulacji wyrażonej w art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, istotne znaczenie ma sama okoliczność zatrzymania prawa jazdy w związku z danym zdarzeniem, co oznacza, że nie istnieje wymóg orzeczenia przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów w zakresie wszystkich kategorii objętych zatrzymanym prawem jazdy, aby uniemożliwione zostało wykonywanie na czas trwania orzeczonego zakazu sądowego uprawnień w zakresie kategorii prawa jazdy nie objętych zakazem, a posiadanych przez kierowcę. Odnośnie rozpoznania wniosku skarżącego to był on sformułowany jednoznacznie i nie budził wątpliwości zakreśleniem żądania w części C pkt b: "zwrot zatrzymanego prawa jazdy/pozwolenia" – organy zobowiązane były – załatwić wniosek w zakresie tego żądania, co też uczyniły. Zakaz wynikający z art. 12 ust. 1 i 2 omawianej ustawy dotyczy nie tylko wydania prawa jazdy, ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii, w tym wydanie wtórnika prawa jazdy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. L. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy na jego rzecz. Wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 [ustawy o kierujących pojazdami] w zw. z art. 42 § 2 oraz 53 § 1 i 56 kodeksu karnego oraz art. 2, 7 oraz 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, iż skarżący nie może otrzymać dokumentu prawa jazdy, potwierdzającego posiadanie przez niego i nigdy mu nieodebranych uprawnień kat. C, C+E, albowiem pomimo tego iż uprawnienia te, zgodnie z brzmieniem ustawy prawo karne, obowiązującym w dacie skazania, zostały mu pozostawione, w ocenie Sądu ustawa o kierujących pojazdami de facto uprawnienia mu te odbiera, a w konsekwencji również błędne utożsamianie przez Sąd różnych pojęć, tj. pojęcia uprawnień do kierowania pojazdami oraz dokumentu prawa jazdy – dokument li tylko potwierdzającego posiadanie takich uprawnień, nie zaś stanowiącego per se o tym czy skarżący uprawnienia takie posiada; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP oraz art. 42 k.k. poprzez dokonanie wykładni rozszerzającej prawa karnego, a w konsekwencji wadliwe uznanie za dopuszczalne wykładni stwierdzającej jakoby art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami "rozszerzał skutki orzeczonego wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, na kategorie prawa jazdy nie objęte zakazem w okresie obowiązywania zakazu", a tym samym także niedozwolone przyjęcie przez Sąd, że skarżący ponosi konsekwencje czynu wykraczające poza karę, którą wobec niego orzeczono; 3) art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 7 i 9 k.p.a., poprzez ich zastosowanie oraz art. 18 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie i tym samym bezzasadne uznanie przez Sąd, iż odmowa wydania prawa jazdy z kategorią C, C+E przez Prezydenta Miasta Torunia, z pominięciem słusznego interesu obywatela jest prawidłowa, podczas gdy, uwzględniając słuszny interes skarżącego i nawet uznając, że zwrot dokładnie tego dokumentu, który został zatrzymany, jest niemożliwy, skarżącemu powinien zostać wydany wtórnik dokumentu, uwzględniający posiadane przez niego uprawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), "p.p.s.a", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie naruszył przepisów wskazanych w podstawach tej skargi. W dacie popełnienia przez skarżącego kasacyjnie W. L. czynu, którego konsekwencją było zatrzymanie prawa jazdy, tj. 1 stycznia 2015 r. obowiązywał art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r. poz. 155), "ustawa", w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz. 970). Przepis ten w art. 1 pkt 2 stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, a w pkt 3, że nie może ono być wydane osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymania prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. W sprawie wyrokiem Sądu Rejonowego orzeczony został w stosunku do W. L. zakaz prowadzenia pojazdów z wyłączeniem kat. C, CE i zostały mu decyzją cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami w kat. B, BE, D, DE (posiadał uprawnienia B, BE, C, CE, D, DE). Wobec takiego zakresu zakazu prowadzenia pojazdów, wynikającego tak z wyroku, jak i decyzji, Waldemar Lewandowski wystąpił o zwrot prawa jazdy w kat. C, CE. Jednak ust. 2 i ust. 3 art. 12 ustawy nakazuje stosowanie zakazu wymienionego w ust. 1 pkt 2 i 3 w stosunku do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, o przywrócenie uprawnienia w zakresie kategorii prawa jazdy, o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Na mocy art. 12 ust. 2 ustawy nie jest możliwy zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C w dacie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B, zaś CE w dacie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kat. B lub odpowiednio C1, C, D1 lub D, zaś z mocy ust. 3 niemożliwe jest wydanie prawa jazdy kategorii C w dacie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy kat. B, CE w okresie obowiązywania tej decyzji w zakresie kat. B lub odpowiednio C1, C, D1, D. Zasadna była odmowa zwrotu W. L. prawa jazdy kat. C, CE z uwagi na to, że zarówno zakaz sądowy jak administracyjny dotyczył uprawnień kat. B, BE, D i DE, zatem w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów tych kategorii niemożliwe jest prowadzenie pojazdów kat. C i CE. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.