VIII SA/Wa 546/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. F. na niewykonanie przez Wójta Gminy M. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2017 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 67/16 1) wymierza Wójtowi Gminy M. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2) stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz skarżącego A. F. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) oddala skargę w pozostałym zakresie, tj. co do punktów: 1, 4, 5 i 6. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. F. na niewykonanie przez Wójta Gminy M. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2017 r. w sprawie sygn. akt VIII SAB/Wa 67/16. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: Wyrokiem z 17 lutego 2017 r. w sprawie sygn. akt VIII SAB/Wa 67/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej: Sąd), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. F. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca) na bezczynność Wójta Gminy M. (zwany dalej: Wójt, organ) w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, w pkt 1 - zobowiązał Wójta do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18 marca 2011 r., sprecyzowanego wnioskami: z 12 stycznia 2012 r., 18 stycznia 2016 r., z 9 czerwca 2016 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt 2 - stwierdził, że Wójt dopuścił się bezczynności; w pkt 3 - stwierdził, że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 4 - wymierzył Wójtowi grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; w pkt 5 - zasądził od Wójta na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odpis ww. prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi sprawy wpłynął do organu 12 maja 2017 r. (okoliczność znana Sądowi z urzędu – sprawa sygn. akt VIII SAB/Wa 67/16, w przedstawionych przez organ aktach administracyjnych brak tego dokumentu z ewentualną prezentatą, czy datą wpływu do organu). Pismem znak [...], z dnia [...] maja 2017 r. organ poinformował skarżącego, iż ww. wyrok Sądu został wykonany, bowiem 12 kwietnia 2017 r. przekazano do Sądu kwotę [...] zł (tytułem wymierzonej grzywny) oraz 14 kwietnia przekazano wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z kolei pismem z 12 czerwca 2017 r. (data wpływu do organu) skarżący wezwał Wójta do wykonania wyroku Sądu z 17 lutego 2017 r. Pismem z 13 czerwca 2016 r. (data wpływu do organu) skarżący złożył skargę na niewykonanie przez organ wyroku Sądu z 17 lutego 2017 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 67/16. Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w wyżej wymienionej sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia przez sąd akt organowi; 2. stwierdzenie iż organ rażąco naruszył prawo; 3. zasądzenie kosztów postępowania dla organu według norm w przepisach; 4. zobowiązanie organu do publikacji wyroku WSA w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy oraz na tablicy informacyjnej UG przez minimum trzy miesiące; 5. nałożenie zryczałtowanej kary grzywny w kwocie [...] zł na rzecz fundacji [...] - Bezpośrednia pomoc niepełnosprawnym, ul. M., [...] W., nr konta: [...] tytułem [...]; 6. nałożenie w ramach zadośćuczynienia zryczałtowanej kary finansowej w kwocie [...] zł na jego rzecz z tytułu strat zarówno finansowych jak i moralnych. W uzasadnieniu skargi po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy skarżący podał, że organ nie wykonał wydanego w sprawie wyroku Sądu z 17 lutego 2017 r., sygn. akt VIII I SAB/Wa 67/16. Podjął natomiast kolejną, trzecią już próbę przesunięcia granic działki drogowej i ustalenia nowych granic. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący szczegółowo opisał działania organu podejmowane w celu przesunięcia granic drogi i ich reperkusje. Podniósł następnie, iż od wielu lat ponosi szkody z tytułu bezprawnego wykorzystywania jego działek na cele drogowe, zaś organ od 2011 r. nie wydał decyzji w tej sprawie, nie zawiadomił o przedłużającym się postępowaniu, nie uznał się też za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy. Postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne - do chwili obecnej to 78 miesięcy. Organ podejmuje czynności pozorne nie prowadzące do załatwienia sprawy. Wskazał, iż zgodnie z wyrażoną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) zasadą szybkości postępowania organ winien rozpatrzyć sprawę bez zbędnej zwłoki. Tymczasem Wójt podejmuje czynności pozorne nieprowadzące do rozwiązania problemu, komplikuje sprawę, w sposób nieformalny wprowadzając dokumenty do Urzędu Gminy, zatajając faktyczną dokumentację prawno-geodezyjną. Wójt wykazuje lekceważący stosunek do przepisów prawa co zauważył jak i potwierdził Sąd. Uważa, iż nie wykonując wydanego w sprawie wyroku, Wójt stawia się ponad Sądem. W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, iż zarzuty złożonego środka zaskarżenia nie są zasadne. Wskazał, iż prowadzone postępowanie nie jest pozorne. W celu ustalenia stron postępowania rozgraniczeniowego przeprowadził procedurę wyjaśniającą, po czym wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (pismo z [...] kwietnia 2017 r.) o wyznaczenie innego organu do rozpatrzenia sprawy. Postanowieniem znak [...] z [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postanowiło o odmowie wyłączenia Wójta od załatwienia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Wszystkie poczynione czynności miały za zadanie ustalenie stron postępowania, zasadności rozgraniczenia i jego skuteczne zakończenie. Trwanie sprawy w czasie spowodowane było oczekiwaniem na odpowiedzi lub rozstrzygnięcia innych instytucji z uwagi na złożoność sprawy i konieczność skorzystania z usług uprawnionych geodetów oraz zajęcie stanowiska przez Starostwo Powiatowe w K. Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej. Z uwagi na skomplikowany charakter sprawy terminy załatwienia spraw nie są zależne od działań organu i nie wlicza się ich do ich przekroczeń stosownie do zapisu art. 35 § 5 k.p.a. Podał, iż wystąpił do Starosty Powiatu K. z wnioskiem o modernizację ewidencji gruntów obrębu J. [...] z jednoczesnym wyznaczeniem granic, która rozwiązałaby problem przebiegu granic drogi. Na powyższe uzyskał negatywną odpowiedź. Podał również, że skarżący pisze w skardze o rozgraniczeniu działek: [...],[...],[...],[...], przy czym działka oznaczona nr [...] według ewidencji gruntów nie jest jego własnością. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niewykonania wyroku wyjaśnił, iż jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów, brak jest możliwości skutecznego przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, natomiast pozostałe zobowiązania wynikające z Wyroku WSA z dnia 17 lutego 2017 r. zostały wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z przytoczonej regulacji (art. 154 § 1 p.p.s.a.) wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności lub przewlekle prowadzić postępowanie po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego może być spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ po doręczeniu mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. Jak przedstawiono powyżej, omawiając stan faktyczny sprawy - prawomocny wyrok z 17 lutego 2012 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 67/16 wraz z aktami został doręczony Wójtowi w dniu 12 maja 2017 r. Zakreślony przez Sąd miesięczny termin na wykonanie wyroku upłynął w dniu 12 czerwca 2017 r. Skarżący przed złożeniem skargi na niewykonanie ww. wyroku Sądu zwrócił się do Wójta pismem z 12 czerwca 2017 r. o jego wykonanie. Tym samym zostały spełnione procesowe przesłanki do rozpoznania skargi. Wyjaśnić należy, że istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków, mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce zarówno wtedy, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy wprawdzie wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2012 r., VII SA/Wa 140/12, Lex nr 1146236). Analizując treść uregulowania zawartego w omawianym przepisie należy zauważyć, że przewidziana w nim możliwość wymierzenia przez sąd grzywny organowi pozostającemu w zwłoce w wykonaniu orzeczenia sądu, nie zakłada w żadnym razie automatyzmu w zastosowaniu przez sąd tej sankcji, jeśli tylko strona - po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku - wniesie skargę z żądaniem wymierzenia organowi grzywny, a sąd stwierdzi, że upłynęły ustawowe terminy załatwienia sprawy. Rozpoznając skargę strony opartą na przesłankach określonych w ww. przepisie, sąd administracyjny jest obowiązany wziąć pod uwagę nie tylko fakt niewydania przez organ odpowiedniego aktu bądź dokonania czynności, ale także rozważyć wszelkie okoliczności związane z pozostawaniem przez organ w zwłoce z załatwieniem sprawy. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 12 maja 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wniesienia skargi - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Wójt nie wykonał nałożonego wyrokiem Sądu zobowiązania do zakończenia sprawy. Jak słusznie wskazał skarżący - do dnia złożenia skargi – organ nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania, nie informował także jego stron, w tym skarżącego o przewidywanym terminie jego zakończenia oraz o przyczynie zwłoki w załatwieniu wniosku. Dopiero po złożeniu przez wnioskodawcę skargi do sądu na niewykonanie przez organ wyroku, Wójt formalnie - postanowieniem z [...] lipca 2017 r. wszczął (na podstawie wniosków skarżącego z 18 marca 2011 r., 12 stycznia 2012 r., 18 stycznia 2016 r. i 9 czerwca 2016 r.) postępowanie w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w A. obręb J. [...] oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...], [...], [...], stanowiących własność skarżącego z działką nr [...], których posiadaczem samoistnym jest Gmina M.. Następnie decyzją znak [...] z [...] grudnia 2017 r. Wójt działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101) oraz § 8 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034), orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, iż sposób przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości uregulowany został w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne w rozdziale Rozgraniczanie nieruchomości (od art. 29 do art. 39). Zdaniem Sądu skoro Wójt w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 17 lutego 2017 r., nie rozpoznał wniosków skarżącego, do czego był zobowiązany w zakreślonym wyrokiem terminie 30 dni, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać, sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, iż represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] ([...]) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że wobec jakiegokolwiek formalnego działania organu po wpływie doń odpisu prawomocnego wyroku, bezczynność organu po ww. wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa. Okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budzą uzasadnionych wątpliwości, co wyczerpuje przesłanki zastosowania przez Sąd powyższego przepisu. Mając powyższe na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku (punkt 1 i 2). O zasądzeniu od organu na rzecz skarżącego kosztów sądowych, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. W pozostałym zakresie brak było podstaw do uwzględnienia skargi, w szczególności dotyczy to zobowiązania do wydania decyzji administracyjnej, zobowiązania do publikacji wyroku w BIP. Również obowiązujące przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują nałożenia kary grzywny poprzez jej wpłatę na rzecz określonej Fundacji. Wreszcie Sąd doszedł do przekonania, że wobec zastosowania grzywny określonej w pkt. 1 wyroku, niecelowe jest przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł na rzecz skarżącego. W odniesieniu do żądania skarżącego zawartego w pkt 1, 4, 5 i 6, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.