I OSK 1271/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1896/17 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia [...]na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 1896/17, odrzucił skargę Stowarzyszenia [...]na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 52 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (art. 52 § 3). Z powyższego wynika zatem, że w art. 52 § 3 P.p.s.a. ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu jednakże uprawnienie to przysługuje jedynie w stosunku do decyzji, co wynika z treści powołanego przepisu. W rozpoznawanej sprawie natomiast przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2017 r. a zatem jedyną drogą jego zaskarżenia jest, podobnie jak przed dniem 1 czerwca 2017 r., złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 127 § 3 kpa w związku z art. 126 kpa. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną złożyło Stowarzyszenie [...], zaskarżając je w całości zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 P.p.s.a. i art. 31 § 2 kpa, art. 144 kpa, art. 127 § 3 kpa i art. 126 kpa, poprzez odrzucenie skargi wobec przyjęcia, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przed jej wniesieniem, co wynikało z błędnego przyjęcia, że do postanowień wydawanych przez organ jako ministra w rozumieniu art. 5 pkt 4 kpa, normy art. 52 § 3 P.p.s.a. nie stosuje się. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Znajdując podstawę do zastosowania powołanego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wykładnia językowa, jak i systemowa przepisu art. 52 § 1-3 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że w obecnym stanie prawnym (po wejściu w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2017 r., poz. 935), wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z przepisu art. 52 § 1 P.p.s.a. wynika, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W dotychczasowym brzmieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. stanowił, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Znowelizowany przepis art. 52 § 2 P.p.s.a. pomija w katalogu środków zaskarżenia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiąc, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W świetle obecnej regulacji art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest zatem środkiem zaskarżenia, od złożenia którego uzależniona jest możliwość skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego, lecz – wobec regulacji art. 127 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a. – środkiem prawnym przysługującym zarówno od decyzji, jak i postanowienia wydanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, z którego strona może skorzystać. Regulacja art. 52 § 3 P.p.s.a. potwierdza fakultatywny charakter tego środka prawnego stanowiąc, że jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Literalne brzmienie przepisu art. 52 § 3 P.p.s.a. odnoszące się wyłącznie do decyzji, a nie do postanowienia, nie ma jednak żadnego wpływu na wynikający z treści art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wniosek, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z przepisu stanowiącego, że "Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa", nie wynika obowiązek zwrócenia się do organu, który wydał postanowienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Powyższa wykładnia wskazanych wyżej przepisów koresponduje z celem nowelizacji P.p.s.a. zmierzającej do zapewnienia szybszego dostępu do sądu administracyjnego w sytuacjach, w których do tej pory konieczne było występowanie przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego ze środkiem prawnym kierowanym do organu, który podjął zaskarżony akt lub decyzję. Sąd I instancji poprzestał na przytoczeniu treści art. 52 § 1-3 P.p.s.a. nie dokonując jego pełnej wykładni, co skutkowało wadliwym potraktowaniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako środka zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. i niezasadnym odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. skargi wniesionej na postanowienie w sytuacji, gdy skarżące Stowarzyszenie zdecydowało się nie skorzystać z prawa do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4