I SAB/Wa 374/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. F., I. F., W. F., M. F., J. C., W. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 21 stycznia 1949 r., o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M. F., I. F., W. F., M. F., J. C., W. C. kwotę 682 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt dwa) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. F., I. F., W. F., M. F., J. C. i W. C., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 31 marca 2017 r., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej. Z uwagi na niezałatwienie przez Prezydenta [...] wniosku z 21 stycznia 1949 r., o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (znak: [...]), ozn. nr hip. [...], złożonego w trybie art. 7 ust.1 dekretu z 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, skarżący zarzucili Prezydentowi [...] naruszenie art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., art. 68 ust. 1 i 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r., o postępowaniu administracyjnym, obowiązującego w dacie zainicjowania postępowania. Odnieśli się również do tego, że nie zostali poinformowani o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 kpa. Na podstawie wyżej odpisanych zarzutów, skarżący wnieśli o: 1) stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu orzeczenia; 3) zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania. Stanowisko skarżących znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. Uzasadniając złożoną do Sądu skargę na bezczynność Prezydenta [...], skarżący podnieśli, iż 1 czerwca 2015 r., ww. organ zawiadomił strony o zabraniu materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Pismem z 17 grudnia 2015 r., organ wezwał ww. skarżących do uzupełnienia akt przedmiotowej nieruchomości, poprzez nadesłanie dokumentów, potwierdzających następstwo prawne wnioskodawców po pierwotnych właścicielach nieruchomości, pod rygorem zawieszenia postępowania. Skarżący w niniejszej sprawie podali, iż pomimo zgromadzenia wszelkich niezbędnych dokumentów i przesłania 21 stycznia 2016 r., do organu – decyzja nie została wydana. Skarżący, pismem z 30 czerwca 2016 r., na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., złożyli zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie wniosku w terminie oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] listopada 2016 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Profesjonalny pełnomocnik skarżących, pismem z 11 sierpnia 2017 r. (data wpływu do Sądu: 16 sierpnia 2017 r.) cofnął wniosek o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu orzeczenia. Dołączył do przedmiotowego wniosku decyzję z [...] lipca 2017 r., nr [...] wydaną przez Prezydenta [...], odmawiającą skarżącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości o pow. [...] m 2, położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz umarzającą jako bezprzedmiotowe w stosunku do Parafii [...] w [...] postępowanie w zakresie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do omawianej wyżej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o: 1) stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawie wniosku z 21 stycznia 1949 r., 2) stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z akt sprawy wynika, że wniesienie skargi na bezczynność Prezydenta [...], poprzedziło złożenie przez skarżących do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie wniosku w terminie oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania. Tym samym został spełniony wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu. Oceniając merytorycznie zasadność skargi należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustanowionego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działanie w toku rozpoznania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. czy też nie. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (znak: [...]), ozn. nr hip. [...] został złożony 21 stycznia 1949 r. Skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej do ww. nieruchomości została wniesiona do Sądu pismem z 31 marca 2017 r. Wniosek z 21 stycznia 1949 r., został pierwotnie rozpatrzony decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z 30 stycznia 1970 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], która następnie została uchylona decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1971 r. Wobec powyższego, wniosek z 21 stycznia 1949 r., o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej podlegał od 20 listopada 1971 r., ponownemu rozpoznaniu. Z powyższych ustaleń wynika, iż do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (znak: [...]), ozn. nr hip. [...], złożonego w trybie art. 7 ust.1 dekretu z 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona. Zdaniem Sądu organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Należy nadmienić, iż decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...] Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku z 21 stycznia 1949 r., odmówił skarżącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości o pow. [...] m 2, położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz umorzył jako bezprzedmiotowe w stosunku do Parafii [...] w [...] postępowanie w zakresie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Skarżący 11 sierpnia 2017 r., przedłożyli do akt sprawy pismo z którego treści wynika, iż cofają złożony wniosek w tym zakresie. Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej zobowiązania Prezydenta [...] do rozpoznania ww. wniosku. Skoro orzeczenie Prezydenta [...] z [...] lipca 2017 r., nr [...] zostało wydane po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna. W dacie złożenia skargi, Prezydent [...] pozostawał w bezczynności, gdyż wbrew obowiązkom wynikającym z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa., nie załatwił sprawy wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. Sąd rozpoznając niniejszą skargę uznał, że organ dopuścił się bezczynności, noszącej cechy rażącego naruszenia prawa. Przedmiotowy wniosek z 21 stycznia 1949 r., o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] podlegał ponownemu rozpoznaniu od 20 listopada 1971 r. Do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał ww. wniosku. Oceniając charakter zaistniałej bezczynności Sąd wziął pod uwagę, iż brak podejmowanych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 2 wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 powołanej wyżej ustawy.