II SAB/Rz 105/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi J.K. na bezczynność Starosty w przedmiocie operatu ewidencji gruntów i budynków - postanawia – I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Sygn. II SAB/Rz 105/17 U Z A S A D N I E N I E W rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika adwokata argumentując, że świadczenia emerytalne skarżącego i jego żony nie starczają na zaspokojenie koniecznych potrzeb. Po opłatach należnych zobowiązań starcza na bardzo skromne życie. Dodał, że nie posiada "wiedzy prawnej", która jest konieczna. Jako majątek wskazał dom o pow. 220 m² o wartości 600 000 zł przed zniszczeniem oraz nieruchomość rolną o pow. 1,53 ha i las o pow. 0,56 ha, dwa budynki gospodarcze, a jako żywy inwentarz – 5 kóz. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w kwocie 937,12 zł. Jako stałe zobowiązania wyszczególnił opłaty za media 453 zł i wskazał, że rachunek za wodę w kwocie 139,97 zł nie został zapłacony. Wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., do złożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym, za pośrednictwem swojego pełnomocnika – żony wyjaśnił, że jest poważnie chory (nie może się samodzielnie poruszać), nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, uzyskaną z MOPS pomoc finansową (200 zł) na remont domu (zniszczony w wyniku żywiołu dach) zwrócił. Pełnomocniczka odniosła się także do własnej sytuacji. Załączyła dokumenty dot. skarżącego m.in. kserokopie potwierdzające wysokość pobieranej emerytury (z 14.06.2016 r w kwocie 1134,51 zł), zaświadczenia o konieczności specjalistycznego leczenia, wyciągi z rachunku, harmonogram spłaty pożyczki w kwocie 1500 zł z przeznaczeniem na zakup węgla. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, m.in. adwokata i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać ową wyjątkową sytuację, w której poniesienie jakichkolwiek kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w takim stopniu, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W takim przypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Analiza wniosku PPF prowadzi do konkluzji, że skarżący spełnia przesłanki do zastosowania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przy czym zwolnienie to będzie działało na przyszłość, bowiem skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł, (jego wysokość generuje ewentualne inne koszty i nie będą one wyższe od tej kwoty), co tym samym już zainicjowało postępowanie sądowe i możliwe będzie rozpoznanie sprawy. Z wyjaśnień i dodatkowych informacji udzielonych przez pełnomocnika- żonę skarżącego wynika, że skarżący choruje przewlekle, przy czym nie udokumentowano wysokości kosztów ponoszonych na ochronę zdrowia przez skarżącego. Natomiast tego rodzaju wydatki żony w okresie dość odległym czasowo pozostają bez znaczenia również dlatego, że małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Pożyczka na zakup opału na zimę wskazuje, że skarżący ma problem z jednorazowym wydatkowaniem większych kwot pieniężnych, z relacji pełnomocnika wynika, ze podupadł na zdrowiu, a to stanowi o przesłankach częściowego przyznania w sprawie prawa pomocy. Z kolei z analizy rachunku skarżącego wynika, że jego dochody (1353,12 zł kwota przelewu z ZUS, a nie jak zadeklarowano w formularzu 937,12 zł) charakteryzują się regularnością wpływu, zabezpieczają stałe wydatki, a nawet pozwalają na zgromadzenie niewysokich oszczędności w rozliczeniu miesięcznym. Z materiału dowodowego wynika, że skarżący nie posiada jak podał w formularzu zaległości z zapłacie za wodę (zlecenie przelewu z dnia 12.09.2017 r. według wyciągu nr 9/2017). Ten stan posiadania sprawia, że skarżący jest w stanie pokryć w części koszty postępowania, pomimo trudności na jakie się powołuje, co tym samym wykazał dokonując opłaty od skargi jak też przedstawiając sposób gospodarowania otrzymywanymi środkami pieniężnymi na podstawie wyciągów z rachunku, na który przelewane są bieżące środki z zaopatrzenia emerytalnego. Zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w kontekście jego sytuacji materialnej, a ta stanowi grunt do stosowania przesłanek instytucji prawa pomocy, nie spełnia tych przesłanek. Dodać należy, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny już na etapie wnoszenia skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania). Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Jest uprawniony z urzędu uwzględnić inne zarzuty. Ponadto stronom działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego obecnym przy ogłoszeniu wyroku (skarżący posiada pełnomocnika w osobie żony, która może go zastąpić) udziela wskazówek o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 140 § 1 P.p.s.a). Wreszcie skarżący może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy niejednokrotnie, szczególnie gdy zmieni się jego sytuacja życiowa i materialna Podsumowując należy stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, w pozostałym zakresie jego wniosek należało oddalić. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.