I OSK 1438/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2018r., sygn. akt II SA/Wa 679/17 w sprawie ze skargi J. K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 679/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. K., uchylił rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] oraz poprzedzający go rozkaz personalny tego samego organu z dnia [...] stycznia 2017r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: J. K. zwrócił się o przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w związku z pracą w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia [...] lutego 1995r. do dnia [...] maja 2000r. Przedłożył zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] października 2016 r. potwierdzające, na podstawie ewidencji gruntów i budynków w obrębie miejscowości Ł. oraz Ś. , iż od dnia [...] lutego 1995 r. do dnia [...] grudnia 2000 r. był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,38 ha położonego w miejscowości Ł. oraz gospodarstwa znajdującego się w miejscowości Ś., a także zaświadczenie nr [...] z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] z dnia [...] września 2016 r. z którego wynika, iż podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia [...] lutego 1995 r. do dnia [...] czerwca 2000 r. i opłacał składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników w latach 1995-2000. Wezwano funkcjonariusza do przedstawienia dokumentów potwierdzających prowadzenie przez niego indywidualnego gospodarstwa rolnego we wnioskowanym okresie, zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54 poz. 310), dalej powoływanej jako ustawa o wliczaniu, w związku z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016r. poz. 277, ze zm.). J. K. przedłożył kopie następujących dokumentów, które jego zdaniem wraz z uprzednio przesłanymi zaświadczeniami jednoznacznie wskazują na prowadzenie i pracę w gospodarstwie rolnym: akt notarialny z dnia [...] lutego 1995 r., Repetytorium A Nr [...], z którego wynika, iż w dniu [...] lutego 1995 r. rodzice wnioskodawcy przekazali policjantowi, w formie darowizny, gospodarstwo rolne położone w Ł. o powierzchni 1,38 ha oraz w Ś. o powierzchni 6,98 ha, legitymację ubezpieczeniową dla rolnika i członków jego rodziny wydaną w dniu [...] sierpnia 1996 r., potwierdzenia wpłat składek na ubezpieczenie społeczne rolników, oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] sierpnia 1999 r. o posiadaniu gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,36 ha położonego w miejscowości Ś., decyzję w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 1999 r., świadectwo ukończenia nauki w [...] w [...] i uzyskania tytułu technika rolnika oraz złożenia egzaminu dojrzałości z dnia [...] czerwca 1995 r., a także dyplom ukończenia studiów wyższych w [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Wyjaśnił, że z uwagi na czas jaki upłynął (ponad 16 lat) od momentu zakończenia pracy w gospodarstwie, nie posiada dokumentów w postaci rachunków imiennych na zakup sprzętu rolniczego, paliwa ewentualnie innych przedmiotów niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa rolnego. W dniu [...] stycznia 2017 r. Komendant Główny Policji wydał rozkaz personalny nr [...], na mocy którego, na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 oraz § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1236, ze zm.) dalej jako rozporządzenie, w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu, odmówił przyznania podkom. J. K. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] lutego 1995 r. do dnia [...] maja 2000 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek policjanta organ wskazał, że korzystanie przez daną osobę z gospodarstwa rolnego, zamieszkiwanie na terenie tego gospodarstwa, pomoc w jego prowadzeniu osobom najbliższym i korzystanie z płodów rolnych pochodzących z tego gospodarstwa nie są wystarczające do przypisania jej przymiotu rolnika. Nawet wielokrotna w ciągu roku wizyta posiadacza gospodarstwa rolnego w jego gospodarstwie, nie świadczy o prowadzeniu przez niego działalności rolniczej. Zakres zadań realizowanych przez rolnika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z bliżej niesprecyzowanymi czynnościami, wykonywanymi przypadkowo lub doraźnie. W kontekście powyższego organ stwierdził, iż prowadzenie działalności rolniczej jest rozumiane jako prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej związanej z tym gospodarstwem, stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem. Podkreślono, że w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia to policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5 rozporządzenia. Oznacza to, że ciężar dowodowy w niniejszym postępowaniu obciąża wnioskodawcę. Organ rozpoznając sprawę jest zobowiązany jedynie do oceny materiału dowodowego, przedstawionego przez wnioskodawcę, ewentualnie do wezwania strony w celu uzupełnienia materiału dowodowego, a następnie do zbadania zasadności wniosku. Samego faktu posiadania gospodarstwa rolnego nie należy automatycznie utożsamiać z faktem jego prowadzenia. Przekazanie stronie, na podstawie aktu notarialnego, nieruchomości rolnej stanowi czynność o charakterze formalnoprawnym. Z powyższego dowodu nie można wprost wywieść twierdzenia, iż przekazanie gospodarstwa jednocześnie świadczy o jego prowadzeniu przez nowego właściciela. Objęcie gospodarstwa nie jest równoznaczne z jego prowadzeniem. Wobec powyższego, przedstawione przez stronę dokumenty w postaci zaświadczenia ze Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] października 2016 r., jak również wskazanego aktu notarialnego potwierdzają fakt posiadania nieruchomości rolnej, lecz nie stanowią jeszcze o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Nie jest również możliwe uznanie przez organ, że dowodem potwierdzającym prowadzenie przez J. K. indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] lutego 1995 r. do dnia [...] maja 2000 r. jest zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...], jak również inne dokumenty, świadczące o fakcie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników (legitymacja ubezpieczeniowa czy "odcinki dla wpłacającego" stanowiące dowód wpłat składek na ubezpieczenie). Sama bowiem okoliczność ponoszenia opłat z tytułu składek na ubezpieczenie, nie stanowi dowodu prowadzenia gospodarstwa. Konieczność ponoszenia tych kosztów wiąże się bowiem z samym byciem właścicielem gospodarstwa i pozostaje w oderwaniu od faktu jego ewentualnego prowadzenia. Wbrew zatem twierdzeniom strony, opłacanie składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników nie oznacza, że osoba opłacająca tę składkę faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne. Organ wskazał, że nie kwestionuje, iż wnioskodawca wykonywał w gospodarstwie rolnym wskazane we wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. czynności, jak też tego, że zakres jego obowiązków domowych w związku z ciężką sytuacją rodzinną był zwiększony, jednakże nie zmienia to faktu, iż prowadzenie przez niego we wnioskowanym okresie gospodarstwa rolnego powinno być odpowiednio udokumentowane. Zdaniem organu poważne wątpliwości dotyczą wiarygodności oświadczeń składanych przez J. K.. Wnioskując bowiem o zaliczenie dotychczas nieudokumentowanego okresu do wysługi lat twierdzi bowiem, iż od dnia [...] lutego 1995 r. do dnia [...] maja 2000 r. prowadził gospodarstwo rolne, jednakże w życiorysie z dnia [...] listopada 1999 r. sporządzonym przez wymienionego w trakcie postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, zamieścił informację, iż po ukończeniu studiów w [...] w R., gdzie w dniu [...] grudnia 1998 r. uzyskał tytuł inżyniera ochrony środowiska do chwili obecnej pracuje w gospodarstwie rolnym rodziców. Natomiast w kwestionariuszu osobowym złożonym w tym samym dniu w części dotyczącej zatrudnienia, tj. "przebieg dotychczasowego zatrudnienia (podać również okresy pozostawania bez pracy - źródło utrzymania w tym okresie (...))" zamieścił: w zakresie "okres od do" - 1993-1994, w zakresie "Nazwa i adres zakładu pracy" - Rejonowy Urząd Pracy w [...] oraz w zakresie "stanowisko" - bezrobotny. Jak wynika z powyższego, wnioskodawca podczas wypełniania omawianego kwestionariusza, we wskazanym zakresie, pominął okres od dnia [...] lutego 1995 r. do dnia [...] maja 2000 r., który zgodnie z jego aktualnym żądaniem dotyczył prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego. Z kolei w uzupełnieniu z dnia [...] grudnia 2016 r. do raportu z dnia [...] listopada 2016 r. oraz we wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. policjant zaznaczył, iż prowadzenie i praca w jego własnym gospodarstwie rolnym stanowiła jego jedyne źródło dochodów. Rozbieżności pomiędzy poszczególnymi oświadczeniami, zdaniem organu, dają podstawę do uznania, że strona swobodnie modyfikuje treść swoich twierdzeń w zależności od celu ich złożenia, co w konsekwencji podważa wiarygodność policjanta w zakresie składanych oświadczeń, dotyczących rzeczywistego prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Skoro J. K. uznał w omawianym życiorysie, iż pracuje w gospodarstwie rolnym swoich rodziców i jednocześnie w kwestionariuszu osobowym w wymaganym miejscu nie wskazał, iż posiada źródło dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, to tym samym nie sposób przyjąć, że rzeczywiście osobiście prowadził gospodarstwo rolne. Wskazano także na rozbieżności w określeniu powierzchni prowadzonego gospodarstwa w poszczególnych dokumentach składanych przez policjanta. Organ prowadzący postępowanie, pozostając w zgodzie z art. 80 k.p.a. według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego, organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dowody zebrane w niniejszym postępowaniu, ocenione zgodnie ze wskazanymi wyżej regułami, nie potwierdzają, aby J. K. w okresie od dnia [...] lutego 1995 r. do dnia [...] maja 2000 r. prowadził gospodarstwo rolne położone w miejscowości Ł. oraz Ś.. W konsekwencji brak podstaw do przyznania policjantowi prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za wskazany okres. Skargę na powyższy rozkaz personalny wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K., zarzucając: 1) naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu pracy do pracowniczego stażu pracy, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący był jedynie właścicielem gospodarstwa rolnego, a nie wykonywał w nim pracę. 2) naruszenie art. 77 i 80 K.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez zbadania wszelkich jej okoliczności oraz wydanie decyzji w oparciu o wybiórczo potraktowany materiał dowodowy, tak jakby celem organu nie było wyczerpujące zbadanie sprawy, ale jedynie dopasowanie wybranych dowodów do z góry założonej tezy, przy czym pojawiające się wątpliwości wyjaśniono za pomocą hipotez, zamiast środków dowodowych, 3) naruszenie art. 7 i 107 § 3 K.p.a., poprzez: - niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, - załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, - nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których jego argumentom odmówiono wiarygodności. Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił wszechstronnie sprawy, a przedstawione przez niego dokumenty wskazują, że prowadził gospodarstwo rolne, które zostało mu przekazane przez rodziców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku uchylającego obydwa wydane w sprawie rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że organ policyjny błędnie uznał, że przedstawiany stan faktyczny jest wystarczający dla uznania, że skarżący nie udowodnił pracy we własnym gospodarstwie rolnym. Nie budzi wątpliwości, że J. K. był w okresie od [...] lutego 1995 r. do dnia [...] maja 2000 r. właścicielem gospodarstwa rolnego i w tym okresie odprowadzał z tego tytułu składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organ kwestionuje w tym zakresie fakt pracy skarżącego w posiadanym przez niego gospodarstwie rolnym. Organ wywodzi swój pogląd z faktu, że J. K. po ukończeniu nauki w szkole średniej w latach 1993 - 94 pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Niemniej trudno jest uznać to za fakt przemawiający przeciwko uznaniu, że skarżący nie pracował na swoim gospodarstwie rolnym, skoro pobieranie zasiłku miało miejsce przed przekazaniem mu gospodarstwa rolnego przez rodziców, co nastąpiło w 1995 r. Nie jest argumentem wskazującym, że skarżący nie mógł prowadzić gospodarstwa rolnego, to, że studiował w latach 1995-1998 w [...] w R.. Jest bowiem oczywistym, że zaoczne studia skarżący mógł z powodzeniem połączyć z pracą w gospodarstwie rolnym, zwłaszcza jeśli uczelnia mieściła się w miejscowości odległej od jego miejsca zamieszkania o około 40 km,. Tymczasem organ w ogóle nie sprawdził jaki charakter miały studia skarżącego. Organ w decyzji wydanej w I instancji podniósł, że skarżący w życiorysie sporządzonym w dniu [...] listopada 1999 r podczas postępowania kwalifikacyjnego do służby w Policji wskazał, że pracuje w gospodarstwie rolnym rodziców, co wskazuje na to, że praca w gospodarstwie stanowiła jego źródło utrzymania. Oczywistym jest, że skarżący po kilkunastu latach od zakończenia pracy w gospodarstwie rolnym może nie posiadać dokumentów w postaci kopii rachunków i umów np. kontraktacyjnych, które wskazywałby, że był on właścicielem gospodarstwa rolnego. Należy jednak wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Tymczasem organ uchybił temu obowiązkowi poprzestając jedynie na zebranej w sprawie dokumentacji. W ten sposób naruszone zostały przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zatem, zdaniem sądu I instancji, uzupełnić luki w zebranym materiale dowodnym zgodnie z zasadą prawdy materialnej, tak by okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu poprzez uchylenie prawidłowego rozstrzygnięcia w oparciu błędny pogląd, iż organ naruszył powołane przepisy w ten sposób, że zaniechał przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego, co doprowadziło do niewyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie i naruszenia słusznego interesu strony - co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez uchylenie się od obowiązku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Główny materiał dowodowy składał się z dokumentów oraz oświadczeń strony. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zupełności wystarczał do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W przepisach obowiązującego prawa nie istnieje obowiązek każdorazowego wydawania decyzji pozytywnych dla strony. W sprawach z zakresu "ustawy o wliczaniu" można skonstruować zasadę dowodzenia istnienia okoliczności wymienionych w art. 1 tej ustawy. W pierwszej kolejności jest to dokument w postaci zaświadczenia wydawanego przez uprawniony organ gminny. W drugiej zeznania świadków - art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu. Obie postaci dowodzenia spaja jeden element przejawiający się w inicjatywie dowodowej strony, rozumianej zdaniem organu, jako ciężar dowodowy (odpowiednik art. 6 k.c.). Zważyć, bowiem należy, że postępowanie o zaliczenie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy zawsze odbywa się na wniosek. Wniosek musi być poparty albo zaświadczeniem z art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu albo zeznaniami, co najmniej dwóch świadków z sąsiedztwa wnioskodawcy. Rola organu sprowadza się do roli "sędziego", który ocenia wiarygodność dowodów oraz do ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego jednakże w zgodzie z rygorami z art. 3 ustawy. Rygoryzm tego przepisu sprowadza się do wyłączenia inicjatywy organu w zakresie poszukiwania dowodów tam wymienionych, czyli żądania wydania zaświadczenia w imieniu strony oraz poszukiwania świadków, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu. Organ może korzystać z instrumentów wymienionych w k.p.a. tylko w takim zakresie, w jakim nie naruszają one przepisów ustawy o wliczaniu. Zatem organ może odbierać oświadczenia od strony, przesłuchać lub dodatkowo przesłuchać świadków wskazanych przez stronę, gromadzić inne dowody, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Organ nie miał natomiast instrumentów do poszukiwania świadków na okoliczności, które wywodził skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach. Istota powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że sąd I instancji naruszył przepisy k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego w związku z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy przez to, że pominął fakt nieprzedstawienia przez skarżącego niezbędnych dowodów w postaci stosownego zaświadczenia lub zeznań 2 świadków. Zarzuty te nie mogą być jednak uznane za trafne. Przepisy art. 3 ust. 1 – 3 ustawy o wliczaniu, określają katalog dowodów służących ustaleniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym, wskazując, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w drodze zaświadczenia, zaś jeżeli urząd nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie takiego, zawiadamia ją o tym na piśmie i w takim wypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Dowody te podlegają ocenie przez organ rozpatrujący sprawę. Należy podkreślić, że skarżący J. K. mógł pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wykazane przez niego prawo własności gospodarstwa rolnego i uiszczania przez niego składek na ubezpieczenie KRUS w zestawieniu z dowodem ukończenia szkoły średniej i studiów wyższych na kierunkach rolniczych stanowić mogą wystarczające dowody pozwalające na przyjęcie, że prowadził indywidualne gospodarstwo rolne. Przepis art. 9 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy rzeczą organu było poinformowanie skarżącego o przewidzianych w powyższych przepisach środkach dowodowych. Skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2016r. został przez organ wezwany do złożenia w określonym terminie "dokumentów potwierdzających prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego w całym wnioskowanym okresie, zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 ustawy". W piśmie nie sformułowano w żadnym razie informacji, czy oczekiwania organu, jakiego rodzaju dokumenty powinny zostać złożone. Nie powołano w nim zwłaszcza przepisów art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o wliczaniu, mówiących o tym, że do dowodów tych należy stosowne zaświadczenie i ewentualne zeznania świadków. Słusznie zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy sąd I instancji nie zaakceptował stanowiska organu policyjnego wyprowadzającego niekorzystne dla skarżącego wnioski z faktu niezłożenia przezeń dowodów, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o wliczaniu. Takie stanowisko organów prowadziło do naruszenia nie tylko powołanego wyżej art. 9 k.p.a., ale także art. 8 §1 k.p.a. (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy) i dlatego nie mogło być w żadnym razie zaaprobowane. W tym stanie sprawy skarga kasacyjna nie mogła być uznana za opartą na usprawiedliwionych podstawach i podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.