II SA/Lu 763/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Sygn. akt II SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. (dalej: organ pierwszej instancji), skierowano M. W. (dalej: skarżący) do Domu Pomocy Społecznej [...] (dalej także: D.P.S.) oraz ustalono jego odpłatność za pobyt w tym domu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], organ pierwszej instancji zmienił ww. decyzję w ten sposób, że ustalił odpłatność za pobyt skarżącego w D.P.S. w kwocie [...]zł miesięcznie. Następnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], zmienił ww. decyzję z dnia [...] maja 2013 r. (zmienioną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r.) w ten sposób, że od dnia [...] kwietnia 2017 r. ustalił odpłatność za pobyt skarżącego w D.P.S. w kwocie [...]zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że w oparciu o ustalenia wywiadu środowiskowego z dnia [...] marca 2017 r. oraz posiadaną dokumentację ustalono, iż dochód skarżącego od marca 2017 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Na dochód ten składa się świadczenie emerytalne ZUS w kwocie [...]zł oraz dochód z wynajmu mieszkania w kwocie [...]zł. Organ wskazał, że poprzedni dochód, który stanowił podstawę do ustalenia odpłatność za pobyt w D.P.S. wynosił [...] zł, a zatem różnica między tym dochodem a obecnym dochodem wynosi [...] zł i przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi [...] zł. To oznacza, że w sprawie nie ma zastosowania art. 106 ust. 3b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.; dalej: u.p.s.). W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie prawa procesowego i materialnego, poprzez: - ukształtowanie sytuacji strony z mocą wsteczną; - wydanie decyzji "na okres otwarty", podczas, gdy umowy najmu lokalu zostały zawarte na czas określony, do 30 czerwca 2017 r.; - wadliwą podstawę prawną rozstrzygnięcia; - wadliwe zastosowanie – w drodze analogii – przepisów prawa podatkowego, z naruszeniem konstytucyjnej zasady wyłączności regulacji ustawowej w odniesieniu do wszystkich konstytutywnych elementów konstrukcji prawnej stosunku prawno-podatkowego; - wadliwe obliczenie dochodu skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium) decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu pierwszej instancji, wskazując, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie miały wpływu na wynik sprawy, albowiem decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa pod względem merytorycznym oraz formalnym, a wskazane w odwołaniu naruszenia przepisów prawa nie miały miejsca. Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniósł M. W., powtarzając w niej zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że decyzja ta jest dla niego bardzo krzywdząca i wniósł o jej uchylenie w całości bądź w części oraz orzeczenie o utrzymaniu dotychczasowej wysokości odpłatności ponoszonej z tytułu pobytu w D.P.S. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej zmieniającą decyzję o ustaleniu odpłatności za pobyt skarżącego w D.P.S., w związku ze zwiększeniem dochodu strony. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu. W myśl art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 tej ustawy. Zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 106 ust. 3b u.p.s.). Z przepisów tych wynika, że w razie zmiany dochodu pensjonariusza domu pomocy społecznej, która to zmiana przekracza 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, obowiązkiem organu administracji jest orzec o zmianie decyzji ostatecznej ustalająca wysokość opłaty za pobyt w tej placówce. Wskazać należy, że podstawą ustalenia skarżącemu obowiązującej do dnia [...] marca 2017 r. opłaty z za jego pobytu w D.P.S. był jego dochód z emerytury (70% dochodu). Natomiast, co jest w niniejszej sprawie niekwestionowane, mieszkanie odwołującego się przy ul. [...] w L., po jego zamieszkaniu w D.P.S., zostało odremontowane i stało się przedmiotem wynajmu. Dochód z wynajmu tego mieszkania niewątpliwie stanowi dochód, który powinien mieć bezpośredni wpływ na wysokość opłaty za pobyt skarżącego w D.P.S., a uzyskanie przez organ informacji o tym dochodzie strony, obligowało organ do wydania opisanej na wstępie decyzji, w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. Nie ulega wątpliwości, że skoro ustalony w sposób prawidłowy dochód skarżącego z miesiąca marca 2017 r., na który składa się świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł oraz dochód z wynajmu mieszkania w kwocie [...]zł, wynosi [...] zł, to opłata za jego pobyt w D.P.S. od kwietnia 2017 r., wynosząca – stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. – 70% opisanego wyżej dochodu, stanowi kwotę [...]zł, co zostało prawidłowo obliczone przez organy obu instancji. W ocenie Sądu, niezasadne są zarzuty strony skarżącej. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, decyzją ustalającą, obowiązującą do [...] marca 2017 r., wysokość opłaty za pobyt skarżącego w D.P.S. była decyzją z dnia [...] maja 2013 r., zmieniona decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zaskarżona decyzja nie ustala wysokości tej odpłaty wstecz, lecz wyraźnie wskazuje, że dotyczy okresu od dnia [...] kwietnia 2017 r. poprzez określenie nowej wysokości opłaty od miesiąca kwietnia 2017 r. za jego pobyt w Betanii poprzez zmianę decyzji ostatecznej. Nie można zatem twierdzić, że decyzja ta swoimi skutkami obejmuje okres przed [...] października 2014 r., to jest przed wynajmem opisanego wyżej mieszkania strony. Zdaniem Sądu, nie ma istotnego znaczenia fakt, że zaskarżona decyzja zmieniająca opłatę od [...] kwietnia 2017 r. za pobyt skarżącego w D.P.S. nie ma określonego końcowego terminu w sytuacji, gdy umowy najmu lokalu są zawarte na czas określony do [...] czerwca 2017 r. Oczywiste jest bowiem, że zgodnie z art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. W konsekwencji, w sytuacji niezawarcia nowej umowy najmu, czy też w sytuacji, gdy kolejna umowa najmu określać będzie dochód z wynajmu w innej wysokości niż dotychczas, to na osobie korzystającej z pomocy społecznej w formie ciągłej, a taką jest pomoc w formie pobytu w domu pomocy społecznej, ciąży obowiązek poinformowania o tym właściwego organu. Wówczas właściwy organ obowiązany będzie rozstrzygnąć kwestię ewentualnej zmiany odpłatności w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie niniejszej taka powinność obciąża córkę (pełnomocnika) skarżącego, w ramach spoczywającego na niej obowiązku alimentacyjnego względem ojca. Dlatego też powinna ona dołożyć odpowiedniej staranności, aby w sytuacji, o której wyżej organ został poinformowany o zmianie sytuacji dochodowej skarżącego w stosownym czasie. Niewątpliwie podstawą prawną decyzji organu obu instancji nie był art. 59 ust. 1 u.p.s., ani art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.). Podstawą tę stanowił natomiast przepis art. 105 ust. 6 u.p.s., który pozwala na zmianę decyzji ostatecznej w trakcie jej obowiązywania, zaś decyzja wydana na podstawie tego przepisu odnosi swoje skutki na przyszłość, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, w której zmieniona wysokość opłaty obowiązuje od [...] kwietnia 2017 r. Wbrew zarzutom skarżącego, problematykę ustalania dochodu, dla potrzeb obliczania wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, została regulowana w całości w przepisach ustawy o pomocy społecznej, stąd też nie zachodziła potrzeba, by organy – w drodze analogii – stosowały jakiekolwiek przepisy ustaw podatkowych. Zarzuty strony skarżącej dotyczące innych spraw, jakie toczyły się z udziałem skarżącego przed organami obu instancji, nie mogą mieć wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Ponownie należy przy tym podkreślić, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia dotyczącego ewentualnych zobowiązań skarżącego z tytułu odpłatności za pobyt w D.P.S. w okresie od [...] października 2014 r. do [...] marca 2017 r., to jest za okres, w którym uzyskiwał on dochód z wynajmu mieszkania, a który nie został zgłoszony organowi w odpowiednim czasie, a więc nie był uwzględniony w opłacie za D.P.S. Kwestia ta nie była zatem objęta przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i jako taka nie podlega ocenie Sądu w tej sprawie. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił.