VII SA/Wa 1401/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-19
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Izabela Ostrowska, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego o wycofaniu z obrotu produktów kolekcjonerskich (tzw. dopalaczy) i nakazująca zaprzestanie działalności obiektów służących ich obrotowi, wydana na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest zgodna z prawem, zwłaszcza w kontekście braku wyników badań laboratoryjnych w momencie wydania pierwszej decyzji oraz zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego o wycofaniu z obrotu produktów kolekcjonerskich (dopalaczy) była zgodna z prawem. Pomimo początkowego braku wyników badań laboratoryjnych, późniejsze postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone zgodnie z wytycznymi sądu, potwierdziło, że produkty te zawierały substancje psychoaktywne stwarzające bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 31a) uprawniają organ do podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych w celu ochrony zdrowia publicznego, nawet jeśli wiąże się to z ograniczeniem swobody działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) nakazującej wycofanie z obrotu produktów kolekcjonerskich (tzw. dopalaczy) i zaprzestanie działalności sklepów je sprzedających. Skarżąca, właścicielka jednego z takich sklepów, kwestionowała legalność tej decyzji, podnosząc m.in. brak badań laboratoryjnych potwierdzających szkodliwość produktów w momencie wydania pierwszej decyzji oraz naruszenia przepisów postępowania. Po wcześniejszych wyrokach WSA i NSA, GIS ponownie rozpoznał sprawę, opierając się na szczegółowych badaniach laboratoryjnych potwierdzających zawartość substancji psychoaktywnych w produktach.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K Z na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie wycofania produktu z obrotu skargę oddala
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] Główny Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r., tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 31a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 1263 ze zm. – dalej jako "ustawa"), po rozpatrzeniu wniosku K Z o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2010 r. znak [...].
Z akt sprawy wynika, że Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2010 r. znak [...] cDecyzją działając na podstawie art. 27 i 31a ust. 1 ustawy wycofał z obrotu na terenie całego kraju wyrób o nazwie "[...]" oraz wszystkie podobne wyroby mogące mieć wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, nakazując jednocześnie zaprzestanie działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu tymi wyrobami. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja została dostarczona m.in. do punktu sprzedaży wyżej wymienionych produktów, którego właścicielem była strona skarżąca.
W uzasadnieniu tej decyzji Główny Inspektor Sanitarny podał, że w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Zdrowia wystąpienia na terenie całego kraju, bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi po użyciu wyrobu o nazwie handlowej "[...]" określonego jako przeznaczony do celów kolekcjonerskich i wyrobów jemu podobnych (tzw. "dopalaczy") oraz koniecznością natychmiastowego zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu i detalicznemu tych wyrobów nakazał w drodze decyzji wycofanie z ich obrotu, w tym zamknięcie obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu. Wobec powyższego uznał za zasadne wydanie takiej decyzji wskazując jednocześnie, że strona po jej otrzymaniu, zobowiązana jest do natychmiastowego jej wykonania, a bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia ludzi uzasadnia nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W dniu [...] października 2010 r. do sklepu "[...]", mieszczącego się w [...]przy ul. [...], należącym do K Z została dostarczona decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. Po stwierdzeniu obecności w wyżej wymienionym sklepie produktów kolekcjonerskich, których dotyczyła przedmiotowa decyzja, pobrano próbki zakwestionowanych produktów, zdeponowano pobrane produkty w magazynie Izby Celnej w [...] oraz nakazano unieruchomienie obiektu, zgodnie z treścią decyzji.
Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła K Z, która wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. lub ponowne rozpatrzenie w całości sprawy. Zarzuciła, że objęta wnioskiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 i § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 108 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 i 2 i art. 31a ustawy. Wniosła także o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności i o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu wniosku K Z podniosła, że zaskarżona decyzja nie została własnoręcznie podpisana przez uprawnionego pracownika organu.
Po rozpatrzeniu wniosku K Z z dnia [...] października 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...]utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2010 r., znak: [...].
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że kontrolowane produkty nie mogą znajdować się w obrocie jako stwarzające bezpośrednie zagrożenie nie tylko zdrowia, ale i życia ludzi. W celu uniemożliwienia dalszej sprzedaży tych produktów niezbędne było także nakazanie natychmiastowego zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu i detalicznemu tych wyrobów. Natomiast stosownie do treści art. 27 ustawy decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Organ zauważył, że przepis art. 27 ust. 2 ustawy, który stanowił podstawę prawną do wydania przez Głównego Inspektora Sanitarnego zaskarżonej decyzji jest szczególnym przepisem, wyposażającym ww. organ w uprawnienie do nadzwyczajnego, interwencyjnego, doraźnego i niezwłocznego działania. Przepis ten stanowi instrument realizacji ochrony zdrowia publicznego, co stanowi ustawowe zadanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a przez art. 31a ustawy również zadanie Głównego Inspektora Sanitarnego. Zdaniem organu ustalenie stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi może nastąpić w jakikolwiek sposób. W niniejszej sprawie ustalenia te organ poczyniłm, opierając się na przypadkach odnotowanej interwencji medycznej ze wskazanego powodu, przypadkach zatruć tzw. dopalaczami, liczbie osób hospitalizowanych z powodu zażycia dopalaczy, a także na podstawie zakresu i stopnia stwierdzonych dolegliwości wynikających z zażycia dopalaczy, dostępności tych produktów w obiektach handlowych, sposobu ich użycia przez konsumentów itp. Organ zauważył też, że zaniechanie działania i nie wydanie decyzji z dnia [...] października 2010 r. stanowiłoby dopuszczenie do sytuacji, w której to realne zagrożenie dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi utrzymywałoby się.
Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2011 r., skargę złożyła K Z.
Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2338/11 uchylił zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił wszystkie argumenty Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczące zasadności i legalność wydania decyzji z dnia [...] października 2010 r., stwierdzając w wyroku m. in., że w niniejszym przypadku Główny Inspektor Sanitarny mógł podjąć natychmiastowe działania w celu eliminacji tzw. "dopalaczy" z obrotu na terenie kraju, ze względu na pojawiające się informacje o potencjalnym zagrożeniu dla życia i zdrowia obywateli. Główny Inspektor Sanitarny musi dysponować odpowiednim instrumentem ustawowym do natychmiastowego reagowania w sytuacji, gdy zagrożone są najwyższe dobra chronione prawem w postaci życia i zdrowia obywateli. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że Państwowa Inspekcja Sanitarna jest nie tylko uprawniona, ale wręcz zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli i w celu realizacji tych obowiązków może zastosować środki władcze, niejednokrotnie o dużym stopniu uciążliwości dla adresatów takich decyzji.
Jednakże Sąd uznał, że po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2010 r. rzeczą organu, który w sklepie skarżącej zabezpieczył próbki poszczególnych produktów było przeprowadzenie właściwych badań potwierdzających realnie istniejące niebezpieczeństwo substancji znajdujących się w tych produktach dla życia i zdrowia ludzkiego. Tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki o wynikach takich badań. Główny Inspektor Sanitarny, który mógł w sposób przyspieszony i zdecydowany ingerować w sferę prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na obrocie substancjami, co do których zachodziło wysokie prawdopodobieństwo szkodliwości dla życia i zdrowia ludzkiego, miał obowiązek wykazania, że poszczególne produkty zabezpieczone w sklepie skarżącej rzeczywiście stanowiły określone niebezpieczeństwo dla osób, które mogły je nabyć i użyć. W tym celu, przed wydaniem skarżonej decyzji konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego obejmującego badania laboratoryjne pobranych próbek, analizę substancji zawartych w produktach objętych zaskarżoną decyzją i ich wpływu na życie i zdrowie ludzkie. Wyniki takiego postępowania powinny uzasadnić prawidłowość podjętych działań przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub wykazać ich niezasadność w przypadku braku możliwości dowiedzenia negatywnego wpływu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła K Z, zaskarżając powyższy wyrok w części, w zakresie niestwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...] października 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uznał, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1517/12 oddalił skargę kasacyjną.
Główny Inspektor Sanitarny ponownie rozpoznając odwołanie K Z decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. , znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, prowadząc postępowanie w celu wydania niniejszej decyzji, dokonał ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności analizy wyników badań laboratoryjnych produktów, które były wprowadzane do obrotu przez stronę, pod kątem wpływu przedmiotowych produktów (i substancji w nich zawartych) na zdrowie i życie ludzi, a zatem pod kątem wypełnienia przesłanek z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy.
Główny Inspektor Sanitarny wskazał, że decyzja z dnia [...] października 2010 r. dotyczyła produktu o nazwie "[...]" używanego w celach kolekcjonerskich jak również "wyrobów do niego podobnych". Ponieważ w obowiązujących przepisach brak jest definicji "dopalaczy", a zatem w treści decyzji należało w taki sposób sprecyzować to pojęcie, ażeby produkty te całkowicie zostały wycofane z obrotu. Wykładnia treści decyzji administracyjnej prowadzi do konstatacji, iż w istocie dotyczy ona produktów popularnie nazywanych "dopalaczami", tj. produktów które charakteryzują się szczególnymi cechami, jakie przesądziły o zakwalifikowaniu ich do kategorii "zagrażających życiu lub zdrowiu ludzi". "Dopalacze" są produktami psychoaktywnymi, tj. oddziaływującymi na układ nerwowy, zawierają substancje psychoaktywne wywołujące pobudzenie, sprzedawane są jako "produkty kolekcjonerskie", nie do spożycia, przy czym powszechnie używane są właśnie w celach konsumpcyjnych. Sposób użycia, cel, przeznaczenie są zatem również cechą wspólną wyrobów jakich dotyczyła decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego. Cechy te przypisać należy zarówno produktowi o nazwie "[...]" jak również wyrobom podobnym, których dotyczyła decyzja. O ich podobieństwie do wyrobu o nazwie "[...]" przesądzają właściwości, które te wyroby posiadają (psychoaktywne), zawartość składowa, sposób ich użycia, cel użycia, przeznaczenie itp. Cechą wspólną jest również miejsce, gdzie wyroby takie można było kupić - tj. sklepy z "dopalaczami", zawierające szczególne oznaczenia, reklamy. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż znaczna liczba wyrobów zakwalifikowanych jako "dopalacze", których dotyczyła decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego miała formę kapsułek czy też tabletek, czyli typową dla produktów przeznaczonych dla spożycia przez ludzi, a wręcz to spożycie ułatwiających. Ich pozostawienie w obrocie tym bardziej stwarzało realne zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego.
Organ wskazał, że zagrożenie to potwierdzała informacja Konsultanta Krajowego w dziedzinie toksykologii klinicznej. Przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne wykazało, że zachorowania spowodowane "dopalaczami" mają charakter zatruć o przebiegu podobnym do zatruć substancjami psychoaktywnymi i że zachorowania nastąpiły po zażyciu preparatów nazywanych potocznie "dopalaczami", a więc substancjami, w których składzie znajdują się substancje o podobnym działaniu jak środki odurzające lub substancje psychotropowe. Szczególne niebezpieczeństwo spożywania tych substancji wynika z faktu, iż charakteryzują się one małą różnicą pomiędzy dawką wywołującą oczekiwany efekt, a dawką śmiertelną. Ma to istotne znaczenie z uwagi na krąg konsumentów tych wyrobów tj. młode osoby sporadycznie i często przypadkowo spożywające te środki.
W ocenie organu stan ten uzasadniał podjęcie przez Głównego Inspektora Sanitarnego decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy, w której nakazał wycofanie z obrotu produktów stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz nakazał zaprzestanie działalności obiektów, w których produkowano lub wprowadzano do obrotu takie produkty. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 27 ust. 2 jest szczególnym przepisem, wyposażającym organ w uprawnienie do nadzwyczajnego, interwencyjnego, doraźnego i niezwłocznego działania. Organ podkreślił, że przedmiotem decyzji wydawanej przez Głównego Inspektora Sanitarnego nakazującej wycofanie z obrotu, zamknięcie obiektu, były "wyroby mogące mieć wpływ na zdrowie ludzi". Ocena naruszenia przez takie wyroby wymagań higienicznych i zdrowotnych może mieć miejsce w wyniku kontroli, jednakże może być ona autonomicznie dokonana przez organ uprawniony do wydania decyzji. W ww. przepisie mówi się o "bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia", a zatem przepis ten odnosi się nie do "stanu istniejącego niebezpieczeństwa", lecz "stanu zagrożenia bezpieczeństwa dla życia lub zdrowia", a zatem stanu, w którym istnieje realna groźba spowodowania przez określone produkty negatywnych skutków dla życia lub zdrowia ludzkiego. Oceny stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi dokonuje organ, który wydaje przedmiotową decyzję, a kompetencja w tym zakresie stanowi instrument realizacji zadania związanego z ochroną zdrowia publicznego, za co Główny Inspektor Sanitarny ustawowo odpowiada. Ustalenie stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi może nastąpić w jakikolwiek sposób.
W niniejszej sprawie ustalenia te organ poczynił opierając się na przypadkach odnotowanej interwencji medycznej ze wskazanego powodu, przypadkach zatruć "dopalaczami", liczbie osób hospitalizowanych z powodu zażycia "dopalaczy", a także na podstawie zakresu i stopnia stwierdzonych dolegliwości wynikających z zażycia "dopalaczy", dostępności tych produktów w obiektach handlowych, sposobu ich użycia przez konsumentów itp. Informację taką również Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu przekazał Minister Zdrowia pismem z dnia [...] października 2010 r., a zatem organ konstytucyjnie odpowiedzialny za dział administracji rządowej - zdrowie, co uzasadniało w pełni użycie interwencyjnych instrumentów, które pozwalają wyeliminować stan zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia.
Zaniechanie działania i nie wydanie decyzji z dnia [...] października 2010 r. stanowiłoby w ocenie organu odwoławczego dopuszczenie do sytuacji, w której to realne zagrożenie dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi utrzymywałoby się. Brak reakcji w tym zakresie oznaczałby zagrożenie dla zdrowia publicznego, które przy wydaniu takiej decyzji powinno stanowić priorytet. Co więcej, stan zagrożenia - po przebadaniu zabezpieczonych produktów - okazał się stanem istniejącego niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego, co tylko wzmaga fakt, iż stan zagrożenia na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał realny wymiar i rzeczywisty charakter.
Główny Inspektor Sanitarny wskazał, że zasadne było zastosowanie art. 31a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, Główny Inspektor Sanitarny może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego inspektora sanitarnego, jeżeli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa sanitarnego. W tych przypadkach Główny Inspektor Sanitarny staje się organem pierwszej instancji. W okolicznościach sprawy koncentracja kompetencji Głównego Inspektora Sanitarnego służyła względom bezpieczeństwa sanitarnego, bowiem konieczne stało się podjęcie działań o charakterze pilnym, które w dodatku miały objąć swoim zasięgiem obszar całego kraju.
W kwestii dostarczenia kopii, zamiast oryginału decyzji z dnia [...] października 2010 r., organ przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że wydanie kopii decyzji jest w istocie jej doręczeniem, o który mowa w art. 109 k.p.a. Jest to czynność materialno-techniczna polegająca na przekazaniu stronie postępowania rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc się do kwestii organu wydającego decyzję z dnia [...] października 2010 r., organ odwołąwczy wskazał, że zarówno art. 107 § 1 k.p.a., jak i art. 268a k.p.a. nie wprowadzają obowiązku zamieszczania w decyzji przy podpisie "klauzuli upoważnienia do działania w imieniu organu". Ponadto w związku z tym, że Zastępca Głównego Inspektora Sanitarnego, został powołany przez Prezesa Rady Ministrów pismem z dnia [...] października 2010 r. do pełnienia obowiązków Głównego Inspektora Sanitarnego, było to wystarczające umocowanie, tym bardziej, że Zastępca Głównego Inspektora Sanitarnego, który podpisał decyzję z dnia [...] października 2010 r., po przeprowadzonym konkursie, został powołany na stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego. Działał on zatem w charakterze organu władnego podjąć decyzję, o której mowa w art. 27 ust. 2 w zw. z art. 31a ustawy.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] października 2010 r. interes publiczny przeważał nad interesem strony postępowania. Przesłanka nadrzędności interesu publicznego nad interesem strony, która w swoim postępowaniu naruszała normy społeczne i prawne, przemawiała zdaniem Głównego Inspektora Sanitarnego za koniecznością wydania decyzji w trybie art.27 ust.2 ustawy. Powyższe względy przesądziły także o odstąpieniu od zasad wyrażonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a., co jest prawnie dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz orzecznictwa sądów administracyjnych.
W związku z wytycznymi sformułowanymi przez WSA w wyroku wydanym w niniejszej sprawie Główny Inspektor Sanitarny dokonał analizy wyników badań produktów pobranych ze sklepu należącego do strony. Badania te zostały przeprowadzone w Narodowym Instytucie Leków, a więc przez profesjonalny podmiot, zawodowo zajmujący się badaniem próbek podobnych substancji, dysponujący w tym zakresie odpowiednią wiedzą, doświadczeniem i infrastrukturą. Wyniki te jednoznacznie wskazują na skład produktów pobranych w sklepie "[...]" tj. na zawartość substancji o charakterze psychoaktywnym, a więc mogącym stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.
W produktach pobranych w 2010 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w "[...]", należącym do K Z Narodowy Instytut Leków oraz Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich stwierdziły obecność następujących substancji psychoaktywnych: [...],[...],[...],[...],[...]. Są to nazwy substancji jednoznacznie definiowanych w Unii Europejskiej jako "dopalacze" tj. "substancja psychoaktywna, produkowana nielegalnie, zmieniająca cechy narkotyku tak, aby mogła być legalnie dystrybuowana, po zażyciu wykazująca efekty narkotyczne" - definicja przyjęta przez European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA, Lizbona). " Dopalacze" definiuje także Narodowy Instytut Leków (NIL), stwierdzając, że "Dopalacze stymulują obszar mózgu, odpowiedzialny za układ wynagradzania, powodując silne wydzielanie dopaminy. Najbardziej niebezpieczne w ich działaniu jest to, że w bardzo silny sposób "wdrukowują" w mózg uczucie euforii i radości, uszkadzają także większość narządów miąższowych i szpik kostny. Dopalacze stanowią ogromne zagrożenie dla zdrowia publicznego, w tym szczególnie dla dzieci i młodzieży".
Przechodząc do szczegółowej charakterystyki substancji, wykrytych w produktach oferowanych do sprzedaży w sklepie strony Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że mają one charakter psychoaktywny, a więc wypełniają wyżej opisane definicje "dopalaczy", bowiem :
1. [...] ([...]), stwierdzono w produkcie o nazwie "[...]" wywołuje działanie psychoaktywne, efekt euforii i sympatykomimetyczny, pobudzenie, podwyższenie koncentracji, zwiększenie czujności, bezsenność, podniecenie seksualne, niepokój, nerwowość, przyspieszenie akcji serca, skoki ciśnienia tętniczego, intensywne pocenie się, brak łaknienia, nudności. Do ostrych fizycznych objawów działania [...] należą: przyspieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia krwi, zaczerwienienie skóry. Do psychotropowych efektów [...] należą: pobudzenie, wzrost zdolności percepcji, zmniejszona potrzeba jedzenia i snu. Duże dawki [...] powodują intensywne i długotrwałe ataki paniki u osób nie tolerujących stymulantów, psychozę oraz uzależnienie u osób zażywających duże dawki w krótkim czasie. Nadużywanie [...] powoduje syndrom podobny do syndromu metamfetaminowego, objawiający się: depresją, letargiem, bólem głowy, osłabieniem mięśni, niepokojem. Po długim zażywaniu [...], jak stwierdza opinia Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Warszawie ([...] ), mogą wystąpić silne bóle podbrzusza związane z bólem nerek lub szczękościsk. Również według oceny Narodowego Instytutu Leków nadużywanie [...] wywołuje, m.in. syndrom podobny do syndromu metamfetaminowego, objawiającego się depresją, letargiem, bólem głowy i osłabieniem mięśni, niepokojem, hypotensją z zawrotami głowy.
Organ wskazał również, że [...] ([...]) znajduje się w wykazie substancji psychotropowych grupy IV-P stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r. Został dopisany do wykazu zgodnie z nowelizacją ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r.
2. [...], zostały stwierdzone w produktach o nazwach "[...]", "MR. BRAIN", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]". [...]chemicznie jest podobny do grupy związków typu JWH, gdzie grupa naftalenowa podstawiona jest grupą metoksyfenylową. Zaliczany do syntetycznych kannabinoidów. Wykazuje działanie podobne do [...] będącego substancją psychoaktywną, której połączenie z receptorami w mózgu powoduje uczucie przyjemności. Zależnie od dawki [...] wywołuje stan głębokiego odprężenia, wzrost apetytu, wzrost wrażliwości na zapachy i smaki, wzrost wrażliwości słuchu i wzroku. Przy dużych dawkach pojawiają się zaburzenia orientacji w przestrzeni, podrażnienie, stany euforyczne. Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w Warszawie w swoim raporcie wskazuje, że działania niepożądane to przekrwienie oczu, wahania ciśnienia krwi, zaburzenia czynności ruchowych, suchość błon śluzowych, zawroty głowy, apatia. Po dużych dawkach napady lęku, omamy wzrokowe i słuchowe, urojenia.
Także według opinii Narodowego Instytutu Leków, [...] (inaczej [...]) chemicznie jest podobny do grupy związków typu [...], gdzie grupa naftalenowa podstawiona jest grupą metoksyfenylową. Można zaliczyć go do syntetycznych kannabinoidów. Wykazuje działanie podobne do [...]. Działania niepożądane to przekrwienie oczu, wahania ciśnienia krwi, zaburzenia czynności ruchowych, suchość błon śluzowych, zawroty głowy, apatia. Po dużych dawkach: napady lęku, omamy wzrokowe i słuchowe, urojenia. Izomer [...] występuje w wykazie środków odurzających grupy [...] ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
3. [...] , znajdujące się w produktach: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...] " jest substancją psychoaktywną, należącą do syntetycznych kannabinoidów z grupy benzoiloindoli. Jest analogiem [...] który łączy się z receptorami kannabinoidowymi CBi zlokalizowanymi w centralnym układzie nerwowym oraz receptorami CB2 rozmieszczonymi głównie w obwodzie, na komórkach układu immunologicznego. Według opinii Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, [...] wywołuje następujące działania niepożądane: stany niepokoju, pobudzenie ruchowe, zaburzenia percepcji oraz poczucia czasu i przestrzeni, depersonalizacja, wzmożona wrażliwość na dźwięki, psychozy, omamy, drgawki, nudności, wymioty, przyspieszenie częstości serca, podwyższenie ciśnienia tętniczego.
Również opinia Narodowego Instytutu Leków jest jednoznaczna, iż [...] powoduje, m.in. przekrwienie oczu, wahania ciśnienia krwi, zaburzenia czynności ruchowych, zawroty głowy, napady lęku, urojenia. [...] stanowi bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, czego dowodem jest, iż występuje w wykazie środków odurzających grupy I-N stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r.
4. [...], stwierdzone w produkcie o nazwie "[...]", jest agonistą obu receptorów kannabinoidowych CBi i CB2. Jako działania niepożądane Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w Warszawie wskazuje, że są to stany niepokoju, pobudzenie ruchowe, zaburzenia percepcji oraz poczucia czasu i przestrzeni, depersonalizacja, wzmożona wrażliwość na dźwięki, psychozy, omamy, drgawki, nudności, wymioty, przyspieszenie częstości bicia serca, podwyższenie ciśnienia tętniczego.
Według oceny Narodowego Instytutu Leków [...] jest substancją psychoaktywną, której połączenie z receptorami w mózgu powoduje uczucie przyjemności. Zależnie od dawki wywołuje stan głębokiego odprężenia (mała dawka), wzrost apetytu, wzrost wrażliwości na zapachy i smaki (mała dawka), wzrost wrażliwości słuchu i wzroku (średnia dawka), zaburzenia orientacji w przestrzeni, podrażnienie, stany euforyczne (duża dawka). Wśród działań niepożądanych wskazuje się przekrwienie oczu, wahania ciśnienia krwi, zaburzenia czynności ruchowych, suchość błon śluzowych, zawroty głowy, apatia; w skrajnych przypadkach: napady lęku, omamy wzrokowe i słuchowe, urojenia. Substancja ta została dopisana do wykazu środków odurzających oraz substancji psychotropowych stanowiących załączniki do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. przeciwdziałaniu narkomanii nowelizacją ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r.
5. [...] znajdujące się w produkcie "[...]", "[...] " jest syntetycznym kannabinoidem z grupy naftyloindoli, pochodną metylową związku o symbolu [...] wymieniony jest w wykazie środków odurzających grupy I-N stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r. Do działali niepożądanych [...] należą: przekrwienie oczu, wahania ciśnienia krwi, zaburzenia czynności ruchowych, suchość błon śluzowych, zawroty głowy, apatia; w skrajnych przypadkach: napady leku, omamy wzrokowe i słuchowe, urojenia, przewlekle choroby psychiczne wymagające leczenia szpitalnego (Narodowy Instytut Leków, karta charakterystyki [...]).
Posługując się dodatkowo opinią Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji organ stwierdził, że po zażyciu [...] pojawiają się następujące dolegliwości: stany niepokoju, pobudzenie ruchowe, zaburzenia percepcji oraz poczucia czasu i przestrzeni, depersonalizacja, wzmożona wrażliwość na dźwięki, psychozy, omamy, drgawki, nudności, wymioty, przyspieszenie częstości serca, podwyższenie ciśnienia tętniczego.
6. [...] stwierdzony w produkcie o nazwie [...], to 2,5- dimetoksy - 4- etylofenetyloamina, należy do grypy fenetyloamin z rodziny 2C, wykazuje działanie psychodeliczne. 2C-E jest inhibitorem monoaminooksydazy, hamującym rozkład serotoniny i noradrenaliny, powoduje efekty odurzające. Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w Warszawie w swojej opinii wskazuje, że działania niepożądane są podobne do pozostałych psychodelicznych fenetyloamin, ale dużo bardziej intensywne. Jest to silna synestezja (równoczesne postrzeganie), zniekształcenia dźwięku, wzbogacenie doświadczeń muzycznych i przede wszystkim efektów wizualnych. Przy dużych dawkach, 2C-E powoduje zaburzenia równowagi ciała, nudności, wymioty, swędzenie, długotrwałe skurcze mięśni, biegunkę, ekstremalne zmęczenie. Informację powyższą przedstawiło Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w Warszawie w sprawozdaniu z przeprowadzonych badań chemicznych tzw. "dopalaczy".
Narodowy Instytut Leków w Warszawie w swoim raporcie wskazuje z kolei, iż 2C-E jest psychodeliczną substancją psychoaktywną z rodziny 2C. Jest pochodną fenyloetyloaminy. Efekty działania tej substancji są bardzo indywidualne i zależą od wielu czynników zwykle jednak obejmują efekty wizualne, pobudzenie, intensyfikację bodźców zewnętrznych, poprawienie nastroju i humoru, zmiany w odbiorze muzyki i dźwięków oraz ogólne silne zmiany percepcyjne. Jako działania niepożądane wskazuje się zaburzenia równowagi ciała, nudności, wymioty, mrowienie skóry, przedłużające się skurcze mięśni, które mogą być nie zauważalne przy długotrwałym stosowaniu. Może pojawić się biegunka oraz wrażenie "disconnection from one's digestive tract", oraz stany silnej euforii z nadwrażliwością na niektóre rodzaje dźwięków takich jak drapanie czy skrobanie.
[...] jest wymieniona w wykazie substancji psychotropowych grupy IV-P stanowiącym załącznik nr 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
7. [...] ([...]), stwierdzona w produkcie o nazwie [...] , jest psychodeliczną substancją psychoaktywną z grupy tryptamin. Jest strukturalnym analogiem psylocyny, nieco przypomina ją także w działaniu. Według raportu Narodowego Instytutu Leków, substancja (tak jak i inne tryptaminy) powoduje zniekształcenie odbioru bodźców - kolorów, dźwięków czy kształtów, przy normalnej percepcji. [...] wywołuje stresujące odczucia, zwiększoną intensywność odbioru bodźców zewnętrznych, nudności, strach i ataki paniki. Podnosi ciśnienie krwi, przyspiesza puls, podnosi temperaturę ciała. Metocyna z uwagi, iż wykazuje działanie psychoaktywne została włączona do wykazu środków odurzających i substancji psychotropowych projektem nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, który został w dniu 18 listopada 2014 r. przyjęty przez Radę Ministrów. W uzasadnieniu projektu wskazuje się na działanie halucynogenne tej substancji, powodowanie zniekształceń odbioru bodźców - kolorów, dźwięków, czy kształtów. Po jej zażyciu występują także stresujące odczucia, drgawki, podwyższenie ciśnienia krwi, przyspieszenie pulsu, kołatanie serca, bezsenność. Czasem występują także mdłości i dezorientacja. Substancja [...] objęta jest kontrolą w Finlandii, Szwecji na Węgrzech i Litwie.
8. [...], stwierdzony w produkcie o nazwie [...], jest O-acetylową pochodną psylocyny i homologiem [...]. Jest uważany za prekursor psylocyny. [...] należy do grupy aminoalkiloindoli, jest syntetyczną, halucynogenną tryptaminą. Zażycie 15 mg [...] powoduje silne objawy w postaci depersonalizacji, silnych halucynacji przy otwartych i zamkniętych oczach i inne objawy podobne do tych, które występują po zażyciu dużych dawek psylocyny. W porównaniu do dawek psylocyny, odpowiadające im dawki [...] mają dużo silniejsze i prawdopodobnie bardziej zróżnicowane działanie. Wywołuje zwiększoną percepcję wzrokową, przyjemną ciepłotę i mrowienie ciała, nadpobudliwość, stymulację (umysłową i fizyczną), poczucie spokoju, poprawienie nastroju, euforię, poczucie empatii, zwiększone odczuwanie bodźców za pomocą zmysłu dotyku, podniecenie seksualne. Objawy występujące po zażyciu [...]są podobne do tych występujących po zażyciu psylocyny i psylocybiny. Neutralne efekty działania [...] to rozszerzenie źrenic, zmieszanie, zespół stresu pourazowego, zmiana percepcji czasu, synestezja (równoczesne postrzeganie), senność, zmęczenie, zniekształcenia słuchowe i wizualne. Silne efekty uboczne wywołane przez [...] to niepokój, paranoja, dyskomfort w żołądku, niepewność, bezsenność, trudności w mówieniu, osłabienie, zawroty głowy, pocenie się, zaczerwienienie skóry, zaburzenia psychiczne, znacznie podwyższone tętno. Jest to opinia Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji zawarta w Karcie charakterystyki środka zastępczego zidentyfikowanego w wyniku badań w/w produktu o nazwie [...] . Instytut Medycyny Wsi w [...] w raporcie wskazuje, że 4[...] jest potężną substancją psychoaktywną. Palona, wstrzykiwana, wciągana do nosa czy zażywana doustnie powoduje silne enteogeniczne doświadczenie, które obejmuje intensywne efekty wizualne, wyraźne zmiany percepcyjne, euforię a nawet halucynacje, mogące przedstawiać rzeczywiste obrazy.
Narodowy Instytut Leków wskazuje w swojej opinii, iż [...] to syntetyczna psychodeliczna substancja psychoaktywna z rodziny tryptamin. [...], psychoaktywnej substancji zawartej w grzybach psylocybinowych z rodzaju [...] spp., między innymi lysiczki lancetowatej. [...] narkotyk halucynogenny jest produktem metabolizmu psylocybiny i prawdopodobnie to właśnie ona odpowiada za ogół efektów wywołanych spożyciem grzybów psylocybinowych. [...] jak każda substancja psychodeliczna powoduje poszerzenie oraz zmiany świadomości. Jednymi z pierwszych symptomów są delikatne halucynacje wzrokowe, które zwykle ograniczają się do falowania obrazu, dostrzegania form geometrycznych w teksturach przedmiotów, czasem wykrzywianiu się obrazu i podobnych subtelnych zjawiskach. W parze z tym idzie wyostrzenie wszystkich zmysłów, szczególnie wzroku. Zwiększenie kontrastu, głębi barw, dostrzeganie wielu szczegółów otoczenia. Prawie natychmiast też pojawia się przypływ sił witalnych, uczucie euforii. Rośnie empatia wobec świata roślin i zwierząt, także wobec ludzi. Możemy lgnąć do osób nam bliskich, okazywać im zrozumienie i miłość. Do takiego stopnia, że komunikacja miedzy osobami przestaje być całkowicie werbalna, staje się na tyle empatyczna, że opiera się bardziej na odgadywaniu czyichś myśli i potrzeb. Poczucie ego traci na swojej mocy. Świat jest postrzegany bardziej bezosobowo, z większym dystansem. Duże dawki wywołują bardzo silne halucynacje i zmiany postrzegania, mające charakter omamów i urojeń zarówno wzrokowych, jak i słuchowych, a także dotykowych, a ponadto zmiany świadomości, w tym rozdwojenia jaźni. Silne rozszerzenie źrenic, bóle głowy, bóle brzucha; wystąpienie podrażnienia i zaburzeń pokarmowych typu nudności i wymioty oraz wyraźnych stanów lękowych. Niekiedy pojawia się podwyższona temperatura i zwykle silne poty (działanie hipertermiczne, zależne od dawki, które wynika z nie poznanego jeszcze dostatecznie mechanizmu związanego z wpływem na podwzgórzowy ośrodek termoregulacji o podłożu prawdopodobnie adrenergicznym. Oprócz tego przy długotrwałym zażywaniu występują również wyraźne zakłócenia procesów myślowych i kojarzeniowych, w cięższych przypadkach utrata pamięci, a w najcięższych nawet całkowity rozpad osobowości łącznie z powstaniem trwałych zmian osobowości, a w cięższych przypadkach nawet nieprzemijających zmian psychicznych o charakterze trwałej, sztucznie indukowanej schizofrenii typu całkowitego rozpadu osobowości lub trwałego rozdwojenia jaźni.
[...] jest wymienione w wykazie substancji psychotropowych grupy I-P stanowiącym załącznik nr 2 do projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, który został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 18 listopada 2014r.
W produkcie "[...]", "[...] " została zidentyfikowana kofeina, która jest środkiem psychoaktywnym z grupy stymulantów. Pełni rolę inhibitora kompetencyjnego w stosunku do receptorów adenozynowych. Adenozyna jest substancją powszechnie występującą w organizmie i jest uznawana za "sygnał zmęczenia". Kofeina łatwo przekracza barierę krew-mózg. Działanie kofeiny na komórki nerwowe polega na zwiększaniu wydzielania neuroprzekaźników, takich jak: dopomina, noradrenalina, adrenalina, acetylocholina, serotonina. Według opinii Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji skutkami niepożądanymi działania kofeiny są: zespół abstynencyjny objawia się zmęczeniem, pogorszeniem nastroju i koncentracji uwagi, bólem głowy. Kofeina powoduje uzależnienie fizyczne. Może być przyczyną wystąpienia zaburzeń neurologicznych takich jak: pobudzenie, niepokój, nerwowość, zaburzenia snu, "gonitwa myśli". Pobudzenie układu adrenergicznego powoduje drżenie rąk, niepokój ruchowy, kołatanie serca.
Ponadto Narodowy Instytutu Leków stwierdza, że bezpośredni wpływ kofeiny zaczyna się odczuwać po około pół godzinie. Przedawkowanie kofeiny niesie za sobą poważne konsekwencje: stosowana w dawkach przewyższających 0,5 grama powoduje silne podniecenie, pobudzenie psychoruchowe, przyspieszenie i niemiarowość serca, nudności, wymioty i osłabienie. W przypadku zatruć z hamowaną czynnością ośrodka oddechowego stosuje się iniekcje zawierające kofeinę w dawce 100 - 250 miligramów. W skrajnych przypadkach (w silnym zatruciu) występują drgawki, a nawet skurcze tężcowe i porażenie ośrodka oddechowego. Dawka śmiertelna kofeiny dla dorosłego zdrowego człowieka wynosi 10 gramów, śmierć następuje zazwyczaj w wyniku migotania komór serca.
Kofeina nie jest wymieniona w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r. wraz z późniejszymi zmianami. Zgodnie z art 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne wraz z późniejszymi zmianami, substancje tę można uznać za produkt leczniczy.
W produkcie "[...] " została zidentyfikowana ponadto Tyrozyna, która jest zaliczana do aminokwasów endogennych, tzn. organizm posiada zdolność do jej syntezy pod warunkiem dostatecznego zaopatrzenia w fenyloalaninę. Fizjologicznie, wchodzi w skład wielu występujących w ludzkim organizmie protein oraz jest prekursorem wielu istotnych substancji, w tym neuroprzekaźników-dopaminy oraz noradrenalizny. Tyrozyna jest wykorzystywana przez trzustkę do produkcji tyroksyny, hormonu, który uruchamia syntezą białek. Ponadto tyrozyna wpływa na szybkość procesu metabolizmu, zmniejsza poziom cholesterolu we krwi, zwiększa produkcje hormonu wzrostu. Reguluje także kondycje skóry, włosów i paznokci.
Badania z wykorzystaniem zwierząt wykazały, że obniżone stężenie tyrozyny koreluje ze zmniejszonym poziomem dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym. Fizjologiczną odpowiedzią organizmu na obniżenie tego aminokwasu są zmiany hormonalne, obniżenie nastroju, osłabienie pamięci. Badania z udziałem ludzi pracujących na dużych wysokościach wykazały, że tyrozyna wykazuje efekt ochronny w przypadku silnego stresu, zmniejszając jego symptomy. Zażycie 100 mg/kg masy ciała wiązało się ze złagodzeniem bólu głowy, napięcia nerwowego, zmęczenia, uczucia zmartwienia, senności, bólu mięśniowego oraz uczucia chłodu. Badania udowodniły pozytywny wpływ suplementacji tyrozyną na poprawę kondycji fizycznej, co może być związane ze zmianą stosunku stężenia dopaminy do serotoniny w mózgu. Tyrozyna często występuje w połączeniu z efedryną lub pseudoefedryną dając efekty podobne do działania amfetaminy. Tyrozyna może nasilać działanie psychostymulantów. Przyjęta przed snem może powodować bezsenność.
Zdaniem organu powyższe charakterystyki substancji, które stanowiły skład produktów oferowanych przez K Z właścicielkę sklepu "[...]" w [...] , wskazują jednoznacznie na ich psychoaktywne działanie, a więc działanie które jest charakterystyczne przede wszystkim dla narkotyków. Niebezpieczeństwo z ich używaniem wiązało się jednakże nie tylko z ich działaniem jak narkotyków, ale z faktu, iż jako "dopalacze", zgodnie z wcześniej przytoczonymi definicjami, a więc możliwe domieszki, sposób produkcji, czyli możliwe zanieczyszczenia, możliwość przedawkowania przez brak precyzji przy sporządzaniu "działek", niosły za sobą wielokrotnie większe niebezpieczeństwo niż narkotyki. Nie bez znaczenia jest również fakt, że ograniczona była także możliwość udzielenia pomocy lekarskiej w przypadku zatrucia, przez nieznajomość składu zażytego wyrobu, czy wreszcie braku procedur, w wyniku których skład mógł być określony i mogło być podjęte stosowne leczenie.
Zdaniem Głównego Inspektora Sanitarnego to stwarzanie bezpośredniego zagrożenia zostało w niniejszej decyzji udowodnione i szczegółowo omówione. Wynika ono jednoznacznie z opinii Narodowego Instytutu Leków, Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich i Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, który na zlecenie Głównego Inspektora Sanitarnego bada produkty, pobrane w sklepach jako podejrzane, iż są "dopalaczami". Zagrożenie wynikające ze spożywania omówionych wyżej substancji psychoaktywnych omówione zostało także w Kartach Charakterystyk substancji zidentyfikowanych w "dopalaczach", autorstwa Narodowego Instytutu Leków.
Główny Inspektor Sanitarny wskazał ponadto, że wyżej wymienione substancje, zidentyfikowane we wskazanych produktach są obecnie wpisane do wykazu środków odurzających oraz substancji psychotropowych stanowiących załączniki do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r., a więc nie powinno budzić żadnych wątpliwości co do stwarzanego przez nich bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi.
Organ odwoławczy podkreślił, że na skutek zmian legislacyjnych wprowadzonych w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii oraz w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zmienił się status "dopalaczy", zakwalifikowanych jako tzw. środki zastępcze. Obecnie ich wprowadzanie do obrotu jest zabronione, a źródłem tego zakazu jest sama ustawa. Nawet gdyby zatem produkty zatrzymane w sklepie "[...] " nie zawierały narkotyków, ale jedynie środki zastępcze to uchylenie decyzji z dnia [...] października 2010 r. lub stwierdzenie jej nieważności nie znalazłoby uzasadnienia prawnego. Zmiana stanu prawnego spowodowała, że decyzja GIS z dnia [...] października 2010 r. ma nieodwracalny skutek prawny. Organ administracji publicznej nie może zastosować formy aktu administracyjnego (stwierdzić nieważności decyzji) wobec produktów, które już zostały wycofane z obrotu i nigdy do tego obrotu nie trafią, z uwagi na jednoznaczny ustawowy zakaz.
Skargę na powyższą decyzję złożyła K Z wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzuciła:
naruszenie prawa procesowego w postaci przepisów:
- art. 79 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu, a w konsekwencji - przeprowadzenie dowodu z opinii Narodowego Instytutu Leków bez zawiadomienia skarżącej o terminie i miejscu przeprowadzenia tego dowodu, a, co za tym idzie, bez jej udziału w postępowaniu wyjaśniającym, co miało wpływ na wynik sprawy, a nawet daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 i 7 k.p.a., polegające na ich niezastosowaniu, tj. nieprzeprowadzeniu wyczerpującego, zgodnego z wytycznymi WSA w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lutego 2012 r. (sygn. VII SA/Wa 2338/11), postępowania wyjaśniającego, a w szczególności - braku wyjaśnienia, czy wszystkie produkty zabezpieczone w sklepie skarżącej w swoim składzie zawierają substancje niebezpieczne dla życia i zdrowia ludzkiego, jak również poddaniu ocenie zidentyfikowanych substancji na podstawie powołanej w uzasadnieniu literatury (o niekiedy wątpliwej wiarygodności, co dotyczy oparcia ustaleń na portalu internetowym Wikipedia), nie zaś odpowiednich badań, gdy tymczasem nie wszystkie spośród owych substancji znajdują się w wykazach załączonych do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a żadna z nich nie znajdowała się na powyższych wykazach w dniu [...] października 2010 r., kiedy to Główny Inspektor Sanitarny wydał pierwszą decyzję, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
- art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1, 107 § 3, 109 § 1, 14 § 1, 10 § 1, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu, tj. utrzymaniu w mocy decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. w sytuacji, w której decyzja ta obciążona jest szeregiem uchybień procesowych uzasadniających jej uchylenie, albowiem: nie zawiera oznaczenia adresata, nie została należycie uzasadniona, nie ma wsparcia w jakichkolwiek czynnościach wyjaśniających (tych nie podjęto), została doręczona skarżącej jedynie w formie kserokopii (nieuwierzytelnionej), a wreszcie została wydana w postępowaniu uniemożliwiającym udział strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
naruszenie prawa materialnego w postaci przepisów art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu, tj. utrzymaniu w mocy decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. w sytuacji, w której decyzją tą organ zastosował nieproporcjonalny w stosunku do oczekiwanego celu (zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzkiego), tj. zakazaniu prowadzenia działalności przez skarżącą, gdy tymczasem, wzgląd na powyższy cel uzasadniał ograniczenie podjętego środka prewencyjnego do zakazania obrotu towarami podejrzewanymi o stwarzanie zagrożenia wobec bezpieczeństwa sanitarnego, albowiem administracja sanitarna nie jest władna dowolnie stosować środków interwencyjnych wynikających z powołanego przepisu, lecz powinna miarkować je do stopnia zagrożenia i oczekiwanych rezultatów zastosowania danego środka, co miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że skala uchybień norm prawa procesowego, którego dopuścił się organ, jest w jej przekonaniu większa, niż przyjął to WSA w Warszawie. Wskazała, że brak zawiadomienia o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii Instytutu Leków nie konwalidowało późniejsze zawiadomienie z dnia [...] lutego 2015 r., albowiem w piśmie tym organ poinformował o zakończeniu postępowania w sprawie i skarżąca mogła już tylko wypowiedzieć się o zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto zdaniem skarżącej organ powinien był poddać ocenie wszystkie produkty pochodzące ze sklepu skarżącej, pod kątem bezpieczeństwa sanitarnego. Skarżąca wskazała, że organ wyeksponował produkty, wobec których stwierdził negatywny wpływ na życie i zdrowie ludzi, a jednocześnie nie wyjaśnił, czy dotyczy to wszystkich zabezpieczonych produktów. Skarżąca zarzuciła również, że organ nakazując skarżącej zaprzestania działalności zdecydował się na zastosowanie środka o najbardziej restrykcyjnym z możliwych charakterze, mając do dyspozycji szereg innych środków. Wskazała przy tym, że jej działalność polegała na sprzedaży produktów legalnych i nie wiązała się z naruszeniem norm uzasadniających uniemożliwienie jej prowadzenia działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji,
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2015r. utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2010r. nakazującą wycofanie z obrotu na terenie całego kraju wyrób o nazwie "[...]" określony jako przeznaczony do celów kolekcjonerskich oraz wszystkie podobne wyroby, mogące mieć wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, nakazując jednocześnie zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu tymi wyrobami.
W tym miejscu należy wskazać, iż w sprawie niniejszej orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie a wyrok z dnia 20 lutego 2012r. w sprawie VII SA/Wa 2338/11 , od którego skarga kasacyjna K Z została oddalona wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013r., sygn akt II OSK 1517/12. Wyrok WSA z 20 lutego 2012r. jest więc wyrokiem prawomocnym. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 170 ppsa "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis art. 170 ppsa polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.). Moc wiążąca orzeczenie określona w art. 170 ppsa w odniesieniu do organów administracyjnych, a także sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Dlatego też w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r. I CKN 169/98 OSP 2001 z. 4, poz. 63). Organ więc związany było poglądem prawnym zawartym w prawomocnym wyroku. Związanie to dotyczy także składu orzekającego w niniejszej sprawie, a to oznacza, że kwestii tej, Sąd nie może rozstrzygnąć inaczej czy w odmienny sposób niż wynika to z prawomocnego orzeczenia.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji uwzględnić należy także treść art. 153 ppsa - zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2004 r. FSK 349/2004).
Przepis art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r. I SA 1663/96), co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.
Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa. Zasada ta obowiązuje także organ orzekający, który będąc związany wykładnią prawa w sprawie nie może odstąpić ani od oceny prawnej, ani też od wskazań co do dalszego postępowania.
Reasumując, podkreślić należy, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciąży na organie administracyjnym i na sądzie ponownie rozpatrującym tą samą sprawę, gdyż zgodnie z art. 170 ppsa, ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu wiąże sąd, który je wydał, a także strony i inne sądy oraz organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 20 lutego 2012r w sprawie VII SA/Wa 2338/11 przesądzono, iż decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010r. jakkolwiek jest obarczona pewnymi wadami, to jednak nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Jak wskazał Sąd "wadliwości decyzji z [...] października 2010r.nie można utożsamiać z rażącym naruszeniem art. 27 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 upis, które ze względu na swoją wagę uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji z wszystkimi tego konsekwencjami prawnymi, a zatem również ze skutkiem ex tunc, tj. ze skutkami od momentu podjęcia przez Głównego Inspektora Sanitarnego decyzji z dnia [...] października 2010 r".
Sąd przesądził także, iż nie zaistniała w sprawie sytuacja opisana w dyspozycji art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak oznaczenia w decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r., zindywidualizowanego adresata będącego stroną postępowania. Charakter przedmiotowej decyzji zbliża ją bowiem w ocenie Sądu do kategorii aktów o charakterze generalnym. Zarówno w praktyce stosowania prawa, jak i doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym występuje pojęcie generalnego aktu administracyjnego, który może posiadać cechy władcze i służyć realizacji celów organu administracji publicznej w granicach umocowania ustawowego. Taki akt jest wydany przez organ administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym lub funkcjonalnym, na podstawie przepisów prawa, ma charakter ogólny i władczy, i zawiera w swej treści nowe normy prawne lub dokonuje interpretacji norm już wcześniej ustanowionych, a niekiedy zawiera wyłącznie urzędowe informacje rzutujące na proces stosowania prawa (por. W. Chróścielewski, Akt administracyjny generalny, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1994 r., s. 105).
Sąd skontrolował decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. również pod kątem wystąpienia innych przesłanek nieważnościowych, wyraźnie i jednoznacznie stwierdzając brak podstaw do przyjęcia, iż decyzja ta jest dotknięta którakolwiek z wad przewidzianych w art. 156 kpa.
Istotnym w sprawie jest także , iż Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił wszystkie argumenty Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczące zasadności i legalność wydania decyzji z dnia [...] października 2010 r., natomiast wyłącznym powodem uchylenia decyzji utrzymującej ją w mocy ( z dnia [...] lipca 2011r.) był brak szerokiego, kompleksowego uzasadnienia i oceny każdego z zatrzymanych produktów pod kątem jego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi.
Podstawą materialnoprawną kontrolowanego przez Sąd postępowania był art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej -tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm. (dalej: upis). Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 upis. W razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień, natomiast jeżeli naruszenie tych wymagań spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, przedmiotu użytku, materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością, kosmetyku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań. Decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Główny Inspektor Sanitarny zastosował również art. 31 a ust. 1 upis, zgodnie z którym Główny Inspektor Sanitarny może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego inspektora sanitarnego, jeżeli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa sanitarnego. W tych przypadkach Główny Inspektor Sanitarny staje się organem pierwszej instancji. O podjęciu czynności Główny Inspektor Sanitarny zawiadamia właściwego wojewodę lub starostę.
Decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. określiła grupę produktów jako "[...]oraz wszystkie podobne wyroby (...)".
Pomimo mało precyzyjnego sformułowania: "wszystkie podobne wyroby", decyzja w sposób jednoznaczny określiła grupę produktów, które podlegały wycofaniu z obrotu na terenie całego kraju. Z połączenia sentencji i uzasadnienia decyzji, które stanowią integralne części aktu administracyjnego można bez trudu odkodować treść rozstrzygnięcia sprowadzającego się do wycofania z obrotu na terenie całego kraju zarówno środka o nazwie "[...]" jak i wszystkich podobnych środków nazywanych potocznie "dopalaczami" (wyrobami kolekcjonerskimi). Precyzyjne ustalenie tej grupy
produktów nie stanowiło żadnego problemu dla pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej, którzy dokonali zamknięcia wyłącznie sklepów z "dopalaczami" i nie wykroczyli w żaden sposób poza zakres przedmiotowy decyzji. Również adresaci decyzji co do zasady (z drobnymi wyjątkami) nie podważali, że dopalacze, o których mowa w decyzji są właśnie produktami znajdującymi się w ich sklepach wyspecjalizowanych w sprzedaży tego rodzaju.
Dodatkowo zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. została wydana w wyniku rozpoznania złożonego w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zawiera wszystkie obligatoryjne elementy decyzji, o których mowa w art. 107 § 1 kpa, wraz z oryginalnym podpisem pracownika pełniącego funkcję Głównego Inspektora Sanitarnego.
Przechodząc do rozważań dotyczących właściwego zastosowania przez organ przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy w pierwszej kolejności podnieść, że w okolicznościach niniejszej sprawy Główny Inspektor Sanitarny był uprawniony do zastosowania art. 27 upis . Jak wskazano na wstępie zgodnie z art.27 ust. 1 upis "W razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, przedmiotu użytku, materiału i wyrobu przeznaczonego
do kontaktu z żywnością, kosmetyku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań; decyzje w tych sprawach
podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 27 ust. 2)." W ocenie Sądu w niniejszym przypadku Główny Inspektor Sanitarny mógł podjąć natychmiastowe działania w celu eliminacji określonego wyrobu z obrotu na terenie kraju ze względu
na pojawiające się informacje o potencjalnym znacznym zagrożeniu dla życia i zdrowia mieszkańców. Główny Inspektor Sanitarny musi dysponować odpowiednim
instrumentem ustawowym do natychmiastowego reagowania w sytuacji, gdy zagrożone są najwyższe dobra chronione prawem w postaci życia i zdrowia obywateli. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że w stanie faktycznym sprawy mógł on uznać, iż produkty w postaci tzw. "dopalaczy" lub "wyrobów kolekcjonerskich" nie mogą znajdować się w obrocie jako stwarzające bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Wprawdzie do jednoznacznego ustalenia wystąpienia tego zagrożenia konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, w tym dokładne zbadanie produktów wycofanych z obrotu na terenie kraju. Tym niemniej zdaniem Sądu w szczególnie uzasadnionych przypadkach organ inspekcji sanitarnej może wycofać z obrotu produkt, co do którego istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż może on stwarzać realne zagrożenie
dla zdrowia i życia ludzkiego. Jak słusznie zauważył organ Państwowa Inspekcja Sanitarna jest nie tylko uprawniona ale wręcz zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli i w celu realizacji tych obowiązków może zastosować środki władcze, niejednokrotnie o dużym stopniu uciążliwości dla adresatów takich decyzji, począwszy od podmiotów prowadzących niewielki zakład produkcyjno-usługowy skończywszy na dużej grupie adresatów zajmujących się obrotem określoną grupą produktów. Działanie organu praktycznie zawsze będzie wiązać się z wkroczeniem w
pewną sferę wolności obywatela, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej i z użyciem przymusu państwowego, gdyż jest to podyktowane właśnie
koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym ochrony zdrowia i życia obywateli, co stanowi podstawowy obowiązek Państwa.
W przypadku stwierdzenia na podstawie informacji o podjętych interwencjach medycznych, przypadkach zatruć tzw. dopalaczami, czy wzrastającej w sposób nagły liczbie osób hospitalizowanych, u których stwierdzono zażycie tzw. "produktów kolekcjonerskich" ("dopalaczy") organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do których obowiązków ustawowych należy ochrona zdrowia publicznego poprzez m. in. sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 pkt 6 upis), zobligowane są do
podjęcia odpowiedniej interwencji i zastosowania środków przewidzianych w ustawie,
w tym także działań o charakterze przyspieszonym i nadzwyczajnym.
Podkreślenia wymaga również fakt, że z treści przepisu art. 27 upis wynika obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wydanej w oparciu o ten przepis. W konsekwencji zbędne było w niniejszej sprawie powoływanie się przez Głównego Inspektora Sanitarnego na przepis art. 108 kpa i nadawanie dodatkowo decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Natychmiastowa wykonalność tego rodzaju decyzji (podobnie w przypadku aktów wydawanych w oparciu o art. 27a upis) wynika z mocy z samego przepisu bez konieczności spełnienia ogólnych przesłanek określonych w art. 108 kpa. Wynika ona także z ratio legis art. 27 upis, którym jestwłaśnie natychmiastowe przeciwdziałanie niebezpieczeństwom i zagrożeniom dla
życia i zdrowia ludzkiego, także na etapie wstępnego dokumentowania i rozpoznawania takich zagrożeń. Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozostają bezczynne w obliczu znacznej liczby śmiertelnych zatruć wywołanych użyciem określonego rodzaju produktów, nawet gdy
w początkowym okresie występowania tego rodzaju zatruć ich związek z tymi wyrobami pozostaje bardziej w sferze dużego prawdopodobieństwa i uzasadnionego podejrzenia, niż popartej odpowiednią dokumentacją pewności. Prowadzenie w takim
przypadku przez organy indywidualnego, niejednokrotnie długotrwałego ostępowania administracyjnego, ze skrupulatnym wypełnieniem wszystkich jego arunków formalnych związanych chociażby z doręczeniem pisma informującego o wszczęciu tego postępowania, możliwością wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów, czy też rozpatrywania wniosków o zawieszenie postępowania na czas przedstawienia przez stronę odpowiedniej dokumentacji w istocie niweczyłoby sens nie tylko ustanowienia części przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale wręcz podstaw funkcjonowania Inspekcji jako takiej.
Z powyższych względów Sąd doszedł również do przekonania, że Główny Inspektor Sanitarny mógł zastosować art. 31 a upis. Zgodnie z tym przepisem Główny Inspektor Sanitarny może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego inspektora sanitarnego, jeżeli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa sanitarnego. W tych przypadkach Główny Inspektor Sanitarny staje się organem pierwszej instancji. O podjęciu czynności Główny Inspektor Sanitarny zawiadamia właściwego wojewodę lub starostę. W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że koncentracja kompetencji w rękach GIS służyła względom bezpieczeństwa sanitarnego. Skoro bowiem konieczne stało się podjęcie działań o charakterze pilnym, które w dodatku objęły swoim zasięgiem obszar całego kraju, to należy uznać, że organ w sposób właściwy i uzasadniony skorzystał z instrumentu przewidzianego w art. 31 a upis.
Wykonując wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lutego 2012r. w sprawie VII SA/Wa 2338/11 Główny Inspektor Sanitarny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i zlecił Narodowemu Instytutowi Leków sporządzenie szczegółowej analizy pod kątem wpływu produktów o których mowa w zaskarżonej decyzji (i substancji w nich zawartych) na zdrowie i życie ludzi.
Wbrew twierdzeniom skargi , jest to profesjonalny podmiot, zawodowo zajmujący się badaniem próbek podobnych substancji, dysponujący w tym zakresie odpowiednią wiedzą, doświadczeniem i infrastrukturą. Organ przedstawił szczegółowe wyniki ww. badań. Podał wykaz wszystkich substancji znajdujących się w sklepie należących do skarżącej oraz wskazał na mechanizmy działania na organizm, aktywność farmakologiczną oraz działania niepożądane poszczególnych substancji.
Sąd podziela ocenę Głównego Inspektora Sanitarnego, iż przedmiotowe badania potwierdziły słuszność i legalność decyzji organu z dnia [...] października 2010 r.
W rezultacie organowi nie można postawić zarzutu naruszenia art. 7 kpa, 77 § 1 kpa i 80 kpa jak również art. 107 § 1, , 109 § 1, 14 § 1 kpa.
W ocenie Sądu brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez organ art. 79 kpa, bowiem, organ ma jedynie obowiązek powiadomienia o przeprowadzeniu dowodu z opinii , nie zaś o miejscu i terminie jego przeprowadzenia.
Odnosząc się zaś do ewentualnego naruszenia art. 107 § 3 kpa Sąd uznał, że również w tym zakresie zarzut skargi nie może zostać uwzględniony. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bowiem wyczerpujące i nie budzi zastrzeżeń w stopniu wpływającym na prawidłowość rozstrzygnięcia. Uchylenie bowiem decyzji wyłącznie z powodu zbyt ogólnych rozważań i braku szczegółowego opisu wyników badań laboratoryjnych w jej uzasadnieniu, w sytuacji włączenia wyników tych badań do akt postępowania administracyjnego, byłoby niecelowe i w istocie naruszałoby art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa, gdyż prowadziłoby do wydania przez organ tożsamej decyzji, lecz zawierającej obszerniejsze uzasadnienie.
Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło