III SA/Wa 2160/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2017 r. R.W. (dalej "Skarżący", "strona skarżąca") na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że jest bez środków finansowych oraz jakiegokolwiek majątku. Jego sytuacja finansowa jest wynikiem złej kondycji spółki W. sp. z o.o. ("Spółka"), której jest udziałowcem. Dodał, że była ona jedynym źródłem jego dochodu. Skarżący wyjaśnił, że aby utrzymać działalność spółki udzielał jej pożyczek, które aktualnie są nie do odzyskania. Tym bardziej, że zajęto jej konto, zaś w październiku 2016 r. został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Skarżący wskazał, że jedynym jego majątkiem są wspomniane wyżej udziały. Skarżący oświadczył, że ma zasądzone alimenty na syna w kwocie 500 zł oraz płaci na ZUS 1200 zł miesięcznie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że z uwagi na brak dochodów nie składał zeznań podatkowych za lata 2015-2016. Podał, że jest rozwiedziony i ma jedno dziecko na które zobowiązany jest płacić alimenty w kwocie 500 zł. Jako źródło utrzymania wskazał pomoc rodziny. Skarżący nadesłał dokumenty dotyczące Spółki tj. bilans, rachunek zysków i strat, wyciąg z rachunku bankowego oraz zeznania podatkowe. Nadmienił, że jego sytuacja materialna jest krytyczna. Postanowieniem z 29 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz wskazał, że warunkiem oceny zasadności przyznania prawa pomocy jest rzetelne i wyczerpujące udowodnienie prawdziwości twierdzeń o ciężkiej sytuacji materialnej. W ocenie referendarza sądowego Skarżący warunku tego nie spełnił. Swoje wywody koncentrował wokół takich okoliczności jak: brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku, egzystowanie dzięki pomocy rodziny. W wywodach tych brakuje zdaniem referendarza konkretów, w szczególności zaś dokumentów potwierdzających te okoliczności. Takim dokumentem może być np. pisemne potwierdzenie otrzymywanej pomocy, czy jest to pomoc finansowa, materialna, jak często udzielana i w jakiej wysokości. Jak podkreślił referendarz, Skarżący twierdził też, że nie składa zeznań podatkowych, nie posiada też rachunków bankowych. Jednak tym samym nie przedstawiając żadnych dokumentów, Skarżący uniemożliwił ocenę swojej sytuacji materialnej. Skarżący przedstawił wprawdzie dokumenty dotyczące sytuacji Spółki, której jest udziałowcem, jednakże nie obrazują one zdaniem referendarza w pełni sytuacji Skarżącego, a jedynie sytuację Spółki. Referendarz stwierdził, że Skarżący nie wyjaśnił również w jaki sposób nie posiadając dochodów, reguluje wydatki na alimenty i ZUS w łącznej kwocie 1.700 zł miesięcznie. Ponadto Skarżący jest prokurentem w spółce R. sp. k.a., czego jednak wobec referendarza nie wyjaśnił. Pismem z 4 stycznia 2018 r. Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko, Skarżący stwierdził, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, szczegółowo przedstawił swoją sytuację materialną. Wskazał, że niemożliwe jest przedstawienie dokumentów PIT za lata 2015, 2016 i 2017, ponieważ nie osiągał w tym czasie żadnych dochodów. Poinformował także między innymi, iż choć ma zasądzone alimenty, to ich nie opłaca, na dowód czego przedstawił oświadczenie byłej żony o nieopłaceniu alimentów i zawieszenia ich płatności na pomocy porozumienia zawartego ze Skarżącym. Skarżący ponadto stwierdził, iż korzysta z materialnej pomocy swoich rodziców, na dowód czego załączył oświadczenie rodziców oraz kopię umowy pożyczki z dnia 10 sierpnia 2017 r. W kwestii pełnienia funkcji prokurenta w spółce R., wyjaśnił, iż nigdy nie otrzymywał jakiegokolwiek wynagrodzenia z racji pełnienia ww. funkcji. Stwierdził także, że spółka R. jest niewypłacalna i windykowana przez Spółkę, na dowód czego załączył kopię nakazu zapłaty z dnia 9 stycznia 2015 r. Skarżący stwierdził, że osobiście zajmuje się prowadzeniem wszelkich spraw związanych z postępowaniem organów kontroli skarbowej wobec niego i spółki W. Skarżący nadmienił, że udziela Spółce pożyczek w celu przywrócenia jej rentowności, wskutek czego utracił wszelkie oszczędności. Zdaniem Skarżącego, nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż Spółka na skutek postanowienia z dnia 18 maja 2017 r. została zwolniona od wpisu od skargi powyżej kwoty 100 zł, co miałoby świadczyć o wiarygodności Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Zawarte w sprzeciwie twierdzenia i dokumenty nie wnoszą nic nowego do sprawy. Skarżący nie wyjaśnił wskazanych w zaskarżonym postanowieniu niejasności wynikających z oświadczeń Skarżącego. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazał, w jaki sposób ma zamiar ustabilizować swoje źródło utrzymania, choćby poprzez znalezienie stałego zatrudnienia. Skarżący stwierdził, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Nie jest jednak osobą niepełnosprawną lub niezdolną do wykonywania pracy zarobkowej. Pod znakiem zapytania pozostaje zatem brak prób podjęcia zatrudnienia i osiągania stałego dochodu umożliwiającego wypełnianiu zobowiązań publicznoprawnych. Nieuprawnione jest twierdzenie Skarżącego, iż przyznanie prawa pomocy Spółce w zakresie wpisu od skargi miałoby świadczyć o wiarygodności Skarżącego. Po pierwsze – Skarżący zapomniał nadmienić, iż w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy Spółce, a po drugie – nie można utożsamiać działania osoby prawnej z osobą Skarżącego. Postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2017 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 901/17 nie wiąże Sądu w tej sprawie w żadnym zakresie. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających brak wystarczającej inicjatywy dowodowej. Pewną inicjatywę dowodową przedstawił dopiero po wydaniu orzeczenia przez referendarza sądowego. Takie postępowanie należy ocenić negatywnie. Należy podkreślić, iż kontroli Sądu podlega merytoryczne rozstrzygnięcie referendarza. Oceny tej nie może zmienić przedstawienie nowych dokumentów dopiero przy wniesieniu sprzeciwu, ponieważ nie mogły one podlegać ocenie referendarza i nie składają się na całokształt okoliczności na podstawie których referendarz wydał orzeczenie, podlegające kontroli w postepowaniu wszczętym ze sprzeciwu wniesionego przez Skarżącego. Sąd podkreśla, że Skarżący jest zobowiązany do wypełniania czynności procesowych w dobrej wierze, więc inicjatywa dowodowa powinna zostać wypełniona przed wydaniem postanowienia przez referendarza. Podkreślenia wymaga, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej jaka podlega ocenie w procesie przyznawania prawa pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji, która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie usunął braków. Skoro zatem, z uwagi na wybiórcze podawanie informacji, nie można ocenić sytuacji materialnej Skarżącego, w tym jego zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów sądowych, przyznanie prawa pomocy w tym zakresie nie jest zasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.