II SA/Po 746/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017r. Nr [...] oraz decyzję Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Kierownik Wiejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) skierował J. Z. do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Następnie decyzją z dnia 02 lutego 2017 r., nr [...], Starosta K., działając na podstawie art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej odmówił umieszczenia Z. J. w Domu Pomocy Społecznej w [...] z uwagi na skierowanie go do nieodpowiedniego typu domu pomocy społecznej. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższej decyzji, z dokumentacji medycznej, w tym orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Z. J. z dnia [...] września 2016 r. (wydanego do dnia [...] września 2020 r.) wynika, że posiada on orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z symbolem 02-P, co oznacza choroby psychiczne. Zgodnie z § 2 ust. 1 statutu Domu Pomocy Społecznej w [...], jest to placówka dla osób przewlekle somatycznie chorych, co oznacza, ze Z. J. nie kwalifikuje się do przyjęcia do powyższego Domu Pomocy Społecznej, lecz powinien zostać skierowany do placówki znajdującej się [...], [...] lub [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. J., podnosząc, że chce przebywać w Domu Pomocy Społecznej w [...], znajdującego się na terenie gminy K., w której zamieszkuje od dziecka, i który położony jest blisko jego rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podkreślając, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by odwołujący wymagał stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z. J. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w [...] z uwagi na skierowanie go do nieodpowiedniego typu domu pomocy społecznej. Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy, że możliwość umieszczenia w domu pomocy społecznej wynika z unormowań ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W świetle przepisu art. 54 § 1 ustawy o pomocy społecznej powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej uwarunkowane jest ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej osobę wymagającą całodobowej opieki kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba, że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Przepis ten ustanawia zasadę, w myśl której właściwy organ pomocy społecznej ma obowiązek kierować osoby wymagające całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla danej osoby kierowanej typu, położonego najbliżej jej miejsca zamieszkania chyba, że termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej przekracza 3 miesiące. Unormowanie to ustanawia jeszcze jedno wyłączenie. Otóż nie kieruje się osoby wymagającej całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla niej typu, leżącego najbliżej miejsca zamieszkania, jeżeli wymagają tego okoliczności sprawy. Przy ocenie, jakie okoliczności sprawy mogą decydować o wyłączeniu powołanej zasady kierować należy się unormowaniem art. 55 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazuje ono zakres usług świadczonych przez domy pomocy społecznej, stanowiąc jednocześnie, że zakres tych usług musi odpowiadać indywidualnym potrzebom osób w nich przebywających (art. 55 ust. 1), ze szczególnym uwzględnieniem wolności, intymności, godności i poczucia bezpieczeństwa mieszkańców domu pomocy społecznej oraz stopnia ich fizycznej i psychicznej sprawności (art. 55 ust. 2). Oznacza to, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. Równocześnie wskazać należy, że zgodnie z art. 59 ust. 1 i 2 decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, natomiast decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. Decyzja o skierowaniu do placówki jest decyzją w sprawie przyznania świadczenia niepieniężnego w postaci pobytu i usług w domu pomocy społecznej. Decyzja w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej powinna przede wszystkim rozstrzygać o przyznaniu lub nieprzyznaniu świadczenia określonego oraz o typie placówki, w której adresat decyzji powinien zostać umieszczony. Natomiast określenie warunków pobytu powinno nastąpić w decyzji o umieszczeniu w placówce (por. I. Sierpowska, Komentarz do art. 59 ustawy o pomocy społecznej, Lex/el, 2017). W przedmiotowej sprawie Kierownik Wiejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. skierował skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w [...], a następnie Starosta K. odmówił umieszczenia skarżącego w powyższym Domu Pomocy Społecznej w [...] z uwagi na skierowanie go do nieodpowiedniego typu domu pomocy społecznej. W ocenie Sądu obie powyższe decyzje obarczone były wadami. I tak, jak wynika z dokumentacji medycznej, w tym orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego z dnia [...] września 2016 r. (wydanego do dnia [...] września 2020 r.) posiada on orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z symbolem 02-P, co oznacza choroby psychiczne. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 statutu Domu Pomocy Społecznej w [...], jest to placówka dla osób przewlekle somatycznie chorych. Tym samym skarżący nie kwalifikuje się do przyjęcia do powyższego Domu Pomocy Społecznej, lecz powinien zostać skierowany do placówki odpowiedniej dla stwierdzonego u niego typu niepełnosprawności. Wniosek taki płynie bezpośrednio z treści art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gdzie wprost wskazano na konieczność skierowania osoby potrzebującej do placówki odpowiedniego typu, a więc placówki, zajmującej się rodzajem niepełnosprawności stwierdzonym u skarżącego. Oznacza to, że Kierownik Wiejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wydając decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. dopuścił się naruszenia art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, kierując skarżącego do niewłaściwego Domu Pomocy Społecznej. Konsekwencją powyższej wadliwości była wadliwa decyzja Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. W ocenie Sądu organ ten nie był bowiem uprawniony do wydania decyzji o odmowie umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, gdyż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują możliwości wydania takiego rozstrzygnięcia. Tym samym również zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego była wadliwa. Mając powyższa na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, jak również decyzję Kierownika Wiejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] lipca 2016 r. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownika Wiejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. jest zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego do prawidłowo wskazanego Domu Pomocy Społecznej, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, natomiast Starosta K. jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przedmiocie umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej na podstawie uchylonej decyzji Kierownika Wiejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] lipca 2016 r.