I OSK 3971/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2587/17 w sprawie ze skargi G. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 maja 2018 r. oddalił skargę G. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] 2017 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z [...] 2017 r. o wezwaniu G. M. do wydania nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł G. M., reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz jego nieuchylenie w sytuacji, gdy organ administracji przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i w rezultacie błędnie ustalił, że skuteczne doręczenie skarżącemu postanowienia Wojewody [...] z [...] 2017 r. nastąpiło 6 kwietnia 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego, a powyższe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uznania, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie miało miejsce tzw. doręczenie zastępcze w trybie art. 44 § 4 k.p.a. i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] 2017 r. podczas gdy adresat przesyłki (skarżący) nie otrzymał zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym i brak jest dowodów potwierdzających, że takie zawiadomienia zostały pozostawione w skrzynce pocztowej adresata, a zatem nie zostały spełnione przesłanki do uznania skutecznego doręczenia zastępczego, a powyższe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uznania, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Jednocześnie oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę skargi kasacyjnej. Ta zaś w całości poświęcona została zagadnieniu prawidłowości doręczenia skarżącemu postanowienia Wojewody [...] z [...] 2017 r., od którego wywiedzione zostało zażalenie, uznane następnie za spóźnione. Należy podkreślić, że w myśl art. 42 § 1 k.p.a. zasadą jest, że osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. Od tej zasady przepisy art. 42 § 2 i § 3, art. 43 oraz art. 44 k.p.a. dopuszczają odstępstwa, tak co do wymogu osobistego doręczania pisma adresatowi, jak i co do miejsca doręczenia. W art. 44 § 1-3 k.p.a. przewidziano obowiązek dwukrotnej awizacji przesyłki z jednoczesnym umożliwieniem jej odbioru przez adresata w terminie 14 dni. Doręczenie pisma w tej procedurze nazywane jest doręczeniem zastępczym. W myśl art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wspomnianego 14-dniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Analiza treści art. 44 k.p.a. prowadzi do wniosku, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie, stąd też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć skuteczność doręczenia przesyłki w trybie art. 44 § 4 k.p.a., zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie, zawierać wszystkie wskazane powyżej elementy wraz z podpisem doręczyciela. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że aby uznać za skutecznie doręczone pismo w trybie art. 44 k.p.a. musi w aktach sprawy znajdować się dowód, z którego jednoznacznie i jasno wynikać będzie, jak działał doręczający. Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w tym trybie konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym przepisie czynności doręczyciela. Jeżeli nie wiadomo jak działał doręczający, to doręczenia nie można uważać za dokonane. Analiza nadesłanych wraz ze skargą akt organu I instancji zawierających postanowienie Wojewody [...] z [...] 2017 r. wskazuje, że wobec nieudanej próby osobistego doręczenia przesyłki w dniu 23 marca 2017 r., pierwsze awizo pozostawiono w tym dniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, następnie awizowanie ponowiono w dniu 31 marca 2017 r. Niepodjętą przesyłkę zwrócono w dniu 15 kwietnia 2017 r. Powyższe okoliczności potwierdza dokument: "Śledzenie przesyłek - Tracking" wygenerowany przez Pocztę Polską w dniu 19 maja 2018 r. W takiej sytuacji uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo powyższe czynności uznał za skuteczne w kontekście warunków doręczenia zastępczego określonych w art. 44 § 2 k.p.a. Zgromadzony w tym celu materiał dowodowy pozwalał na wyprowadzenie takich wniosków. Kopie stosownych dokumentów, potwierdzone za zgodność z oryginałem, są czytelne nie pozostawiając wątpliwości co do poczynionych na przesyłce adnotacji i stempli. Za nieusprawiedliwione uznać zatem należy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.