II SA/Wa 1073/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Janusz Walawski, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2017 r. Decyzją z [...] maja 2017 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2017 r. o odmowie przyznania M. M. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. Nr 153, poz. 1227) stwierdzając, że szczególną okolicznością o jakiej mowa w tej normie prawnej jest stan wykluczający aktywność zawodową danej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia jego skutków. Odnosząc się do realiów sprawy organ wskazał, że strona nie wykazała istnienia szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły jej opłacanie składek na ubezpieczenie w trakcie trwania aktywności zawodowej. Brak zaś istnienia takich okoliczności uniemożliwia przyznanie dochodzonego świadczenia biorąc pod uwagę, że okres pozostawania w ubezpieczeniu jest nieadekwatnie krótki w zestawieniu z wiekiem strony w momencie stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy. Nadto organ podniósł, że wnioskodawca nie spełnia też kolejnej przesłanki opisanej w cytowanym art. 83. Nie jest osobą nieposiadającą niezbędnych środków utrzymania. Organ ustalił bowiem, że rodzina strony składa się z dwóch osób, tj. strony i jej matki. Na środki utrzymania składa się zaś emerytura matki, dochód z gospodarstwa rolnego i zasiłek stały, co w sumie sprawia, że dochód na jedną osobę w rodzinie strony wynosi 1.283,95 zł i przewyższa kwotę najniższej emerytury. Skargę od powyższej decyzji do tutejszego Sądu wywiódł M. M. Zwrócił uwagę na fakt, że istnieją po jego stronie braki w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, lecz ich powodem było panujące bezrobocie. Zwrócił też uwagę na to, że wbrew twierdzeniom organu jedynym jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości 600 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w skarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. skarżący wyjaśnił, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa ze swoją matką mimo tego, że z nią mieszka. Podniósł też, że jego matka przez znaczną część roku przebywa u swojej córki we [...] zajmując się tam wnukami. Skarżący podniósł też, iż przyczyną ustalenia u niego całkowitej niezdolności do pracy był wypadek, jakiemu uległ będąc zatrudnionym na umowę o pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skargę uznać należy za zasadną. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem, skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, poprzez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. Nr 153, poz. 1227). Wyżej przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są: - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty, - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem, - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić po raz kolejny należy, iż powyższe okoliczności, muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Nadto podkreślenia wymaga to, że okoliczności szczególne, które uniemożliwiły wypracowanie okresu składkowego i nieskładkowego adekwatnego do wieku danej osoby, musiały istnieć w okresie aktywności zawodowej strony, tj. w czasie, gdy zarówno z uwagi na wiek, jak i na warunki zdrowotne, strona była zdolna do wykonywania pracy. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy w pierwszej kolejności odnieść należało się do materii spełnienia przez skarżącego przesłanki braku posiadania niezbędnych środków utrzymania. Jak wynika z treści skarżonej decyzji, u podstaw przyjęcia przez organ, że strona nie spełnia ww. przesłanki legło stwierdzenie, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoją matką. Tej okoliczności organ w żaden jednak sposób nie udowodnił. Nie podał bowiem nawet tego, na jakiej podstawie przyjął powyższe założenie. Przywołane uchybienie organu ma zaś kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zwłaszcza, gdy uwzględni się fakt, że strona na rozprawie przed tutejszym Sądem zaprzeczyła temu, aby prowadziła ze swoją matką wspólne gospodarstwo domowe. Również podniesiona przez skarżącego okoliczność, że matka przez znaczną część roku przebywa poza granicami kraju może w ocenie tutejszego Sądu przemawiać za prawdziwością oświadczenia strony złożonego na rozprawie. Okoliczność długotrwałego przebywania przez matkę strony we [...] a nie w miejscu zamieszkania syna, wyklucza bowiem możliwość prowadzenia przez nią wraz z synem wspólnego gospodarstwa domowego przez cały rok kalendarzowy. Kolejną kwestią jaką należało wziąć pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy była materia istnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających skarżącemu wypracowania stażu pracy stosownego do jego wieku. Organ wyjaśniając tę kwestię powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy całkowita niezdolność strony do pracy, nie została wywołana wypadkiem jakiemu uległa będąc w zatrudnieniu. W takiej bowiem sytuacji, jako nieuprawnione jawiłoby się stwierdzenie organu, o nieadekwatności okresu składkowego do wieku. Należałoby bowiem brać pod uwagę to, że dana osoba starała się wypracować odpowiednio długi staż ubezpieczeniowy i mogłaby zrealizować ten plan, gdyby nie uległa wypadkowi podczas pracy. Tak więc, w ocenie tutejszego Sądu okoliczność utraty zdolności do wykonywania pracy, będąca wynikiem wypadku przy pracy, uniemożliwiałaby organowi skuteczne podnoszenie przesłanki zbyt krótkiego stażu ubezpieczeniowego. Przenosząc powyższe rozważania na materię niniejszej sprawy wskazać należało, iż z oświadczenia strony złożonego na rozprawie wynika, iż skarżący stracił całkowicie zdolność do zatrudnienia w wyniku wypadku, któremu uległ pozostając w zatrudnieniu. Wiarygodność tego oświadczenia zdaje się potwierdzać treść znajdującego się w aktach administracyjnych "raportu z analizy konta". Końcowa data zatrudnienia strony zbiega się bowiem z datą wypadku, będącą równocześnie datą, od której lekarz orzecznik stwierdził trwałą niezdolność strony do pracy. Nadto z powyższego raportu wynika, że w okresie po wypadku, strona pobierała jeszcze świadczenie rehabilitacyjne i zasiłek choroby, które to świadczenia wiążą się nierozerwalnie z uprawnieniami stricte pracowniczymi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ, stosując się do argumentów zawartych w niniejszym uzasadnieniu, będzie zobligowany do poprawnego ustalenia stanu faktycznego w szczególności w zakresie prowadzenia przez skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego z matką, oraz w zakresie tego, czy wypadek skutkujący całkowitą niezdolnością strony do pracy miał miejsce w czasie, gdy skarżący pozostawał w zatrudnieniu. Poprawne ustalenie stanu faktycznego w powyższym zakresie, umożliwi zaś dopiero organowi rzetelne rozpoznanie wniosku inicjującego niniejszą sprawę.