IV SA/Gl 639/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania I.S. od decyzji Prezydenta Miasta C. – Ośrodek Pomocy Społecznej (OPS) z [...]r. nr [...] odmawiającej przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na A.S. w okresie od 1 lutego 20106 r. do 31 stycznia 2018 r. utrzymało w mocy decyzję odmowną. Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. I.S. jest matką A.S. urodzonej [...] r., która korzystała m.in. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta C. z [...]r. nr [...]ze świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456) w kwocie [...] zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2016 r. W związku ze zmiana przepisów w zakresie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego od 1 maja 2014 r. powyższa decyzja została zmieniona decyzją z [...] r. nr [...]. I tak od 1 maja do 31 grudnia 2014 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierane przez I. S. wynosiło [...]zł miesięcznie, od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. [...]zł a od 1 stycznia 2016 r. [...]zł. Podstawę wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego stanowiło orzeczenie o niepełnosprawności A.S. z 14 stycznia 2013 r. nr [...] wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. Mocą tego orzeczenia została ona zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres do 5 stycznia 2016 r. z koniecznością stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 7 i 8 orzeczenia). W orzeczeniu wskazano, ze niepełnosprawność istnieje od 8 lipca 2008 r. W związku z upływem terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności A.S. została poddana badaniu komisji orzeczniczej OPS. Decyzją z [...]r. nr [...]Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. zaliczył A. S. do niepełnosprawności stopnia [...] na okres od 5 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r., ustalając okres niepełnosprawności od 5 stycznia 2016 r. bez konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz stałego współdziałania wskazanych w pkt 7 i 8 orzeczenia. Orzeczenie to zostało zaskarżone wniesieniem odwołania do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim, który nie podzielił zasadności podniesionych argumentów i decyzją z [...]r. nr [...]utrzymał w mocy orzeczenie z [...]r. o zaliczeniu A.S. do [...] stopnia niepełnosprawności. Wyrokiem z [...]r. sygn. akt [...]Sąd Rejonowy w C. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że ustalił, iż A.S. wymaga na co dzień stałego współdziałania opiekuna w procesie leczenia , rehabilitacji i edukacji na okres do 6 listopada 2017 r. W pozostałej części odwołanie oddalił. Orzeczenie uprawomocniło się 23 marca 2017 r. 27 marca 2017 r. I.S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką A. Decyzją z [...]r. Prezydent Miasta C. odmówił wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu [...] córką A.S., z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli osoba nad którą ma być sprawowana opieka legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji a przesłanki te nie zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. I. S. pismem z 5 kwietnia 2017 r. odwołała się od negatywnej dla niej decyzji. Wskazała, że wyrok Sądu Rejonowego w C. oraz zawarte w nim wskazania są wystarczające dla przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz przypadki, gdy świadczenie to mimo faktycznego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest należne. Podkreślił, że dla zrozumienia charakteru świadczenia pielęgnacyjnego istotne znaczenie ma wyraźne wskazanie w art. 17 ust. 1 ustawy, że przysługuje ono z tytułu rezygnacji przez matkę albo ojca z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i jest swoistą rekompensatą finansową za brak możliwości wykonywania pracy i osiągania dochodów z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Tym samym wymagane jest ścisłe spełnienie warunków uprawniających do tego świadczenie, które w przypadku I.S. zostało spełnione tylko częściowo. Nie spełniona została bowiem przesłanka z pkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności [...], gdyż córka A. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wymogu tego nie dostrzegł również Sąd Rejonowy, który zmienił orzeczenie o niepełnosprawności w pkt 8 orzeczenia z [...] r., co jednak jest niewystarczające dla spełnienia ustawowych warunków uprawniających rodzica do korzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego. Pismem z 26 czerwca 2017 r. I.S. wniosła skargę na decyzję odmawiającą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córka A. Podkreśliła, że córka na co dzień wymaga stałego współdziałania opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji i ma nadzieję, że zostanie wydany słuszny wyrok o co prosiła już Prezydenta Andrzeja Dudę, panią Premier i Ministra Sprawiedliwości Z. Ziobrę. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia od 20 stycznia 2016 r., gdyż nikt jej nie powiedział, że świadczenie jest należne tylko w przypadku stwierdzenia u córki niepełnosprawności w stopniu [...]. Do tej pory córka miała orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu [...] i otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne stąd nie rozumie aktualnego rozstrzygnięcia organów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po przeanalizowaniu zarzutów skargi nie znalazło podstaw do zmiany wydanej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. I.S. oświadczyła, że świadczenie pielęgnacyjne jest istotnym elementem możliwości finansowych rodziny dla leczenia córki, która choruje na cukrzycę i chociaż jest pełnoletnia wymaga całodobowego nadzoru z racji łatwości podnoszenia się jej poziomu cukru we krwi nawet do 600 jednostek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej w skrócie: "ppsa") zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, że ustalony przez organy stan faktyczny jest bezsporny i nie budzi zastrzeżeń zarówno strony skarżącej jak i Sądu. W niniejszej sprawie organy administracji odmówiły ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką A., gdyż nie zostały spełnione przesłanki ustawowe uprawniające do przyznania I. S. wnioskowanego świadczenia. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów I i II instancji był art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej: "uśr"). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, (...) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd wskazuje, że w przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy organ zasadnie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką A. Sąd wskazuje, że zasady, w tym przesłanki pozytywne i negatywne, przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określa ww. art. 17 ust. 1-5 ustawa o świadczeniach rodzinnych. W przypadku braku spełnienia przesłanek pozytywnych przyznanie świadczenie jest prawnie niemożliwe a taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie. Należy wskazać, że art. 17 ust. 1 ustawy należy interpretować mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej osobom, które podejmując się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Podmiotem uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego jest członek rodziny – ojciec, matka, opiekun faktyczny, lecz jego beneficjentem jest cała rodzina. Świadczenie to ma być częściową rekompensatą dochodu utraconego z powodu rezygnacji z pracy zarobkowej. Świadczenie określone w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Zatem jeżeli osoba nad którą sprawowana jest opieka nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez matkę lub ojca świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości w świetle treści orzeczenia o niepełnosprawności A.S. z 31 marca 2017 r. oraz prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. z [...] r., że jest ona osobą niepełnosprawną w stopniu [...] bez konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji. Wymaga jedynie stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednakże wymóg ten jest niewystarczający dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Nie wymaga zatem rezygnacji rodzica/matki z zatrudnienia. Fakt wcześniejszego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia dla kontrolowanego orzeczenia. Organ każdorazowo gromadzi materiał dowodowy wymagany dla oceny spełnienia przesłanek uprawniających dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy wskazać, że wskazywane przez skarżącą orzeczenie o niepełnosprawności córki z 14 stycznia 2013 r. diametralnie różni się od orzeczenia z [...] r. zmienionego wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z [...]r. W szczególności w zakresie pkt 7 i 8 orzeczenia, czego nie dostrzega skarżąca a co przesądziło negatywnym rozpatrzeniu jej wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Spełnienie przesłanki z pkt 8 orzeczenia jest niewystarczające dla przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego a w tym zakresie ma moc wiążącą wyrok Sądu Rejonowego w C. z [...]r., który jest prawomocny z dniem 22 marca 2017 r., gdyż nie został zaskarżony. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, co skutkuje jej oddaleniem na podstawie art. 151 ppsa.