IV SA/Gl 878/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...]r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego M. D. od decyzji z [...]r. nr [...], wydanej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. odmawiającej przyznania zasiłku stałego w marcu 2017r. – uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy: Na wstępie zaznaczyć należy, że - jak wynika z akt sprawy- na podstawie decyzji wydanej jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie strona skarżąca pobierała zasiłek stały, przyznany jej na okres od maja 2016 r. do lutego 2017 r. Następnie wnioskiem, który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. [...]r. skarżący zwrócił się o przedłużenie wypłaty zasiłku stałego z uwagi na wyrok sądowy przedłużający znaczny stopień niepełnosprawności. Do wniosku strona przedłożyła m.in. kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w C. z [...]r. sygn. akt [...] mocą którego na skutek odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. z [...]r. znak [...] ustalił u ubezpieczonego M. D. znaczny stopień niepełnosprawności przy uwzględnieniu symbolu [...] do 30 listopada 2019 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. decyzją nr [...] z [...]r. odmówił skarżącemu M. D. przyznania zasiłku stałego w marcu 2017 r. i decyzją nr [...]z tej samej daty przyznał stronie taki zasiłek od 1 kwietnia 2017r. do 30 listopada 2019r. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ pierwszej instancji podał m.in., iż w związku z faktem, że wniosek o zasiłek stały strona złożyła 25.04.2017 r. nie ma podstaw do przyznania zasiłku za marzec 2017r. Podniósł, że strona nigdy wcześniej nie poinformowała pracownika socjalnego o toczącym się postępowaniu w Sądzie ani nie przedkładała wyroku Sądu z grudnia 2014 r Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. Podniosła, iż organ pierwszej instancji winien był przyznać jej zasiłek stały za marzec 2017 r. W ocenie strony zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, ponadto organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że strona złożyła wniosek o zasiłek stały 25.04.2017 r., podczas gdy wniosek o zasiłek strona złożyła 27.05.2016 r., natomiast 25.04.2017 r. zwróciła się jedynie o przedłużenie wypłaty zasiłku stałego z uwagi na wyrok sądowy przedłużający znaczny stopień niepełnosprawności. Tym samym organ pierwszej instancji - zdaniem strony - miał obowiązek wydać decyzję zmieniającą poprzednią decyzję z [...]r. nr [...]w przedmiocie przyznania zasiłku stałego poprzez przedłużenie okresu zasiłkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją nr [...] z [...]r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżący do lutego 2017r. miał przyznane prawo do zasiłku stałego. W odwołaniu jednoznacznie oświadczył, że wniosek o zasiłek stały złożył 27.05.2016 r., natomiast 25.04.2017 r. złożył jedynie wniosek o przedłużenie wypłaty zasiłku stałego z uwagi na wyrok sądowy przedłużający znaczny stopień niepełnosprawności, co oznaczało, że 25.04.2017r. żądał jedynie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały. W związku z powyższym w ocenie Kolegium zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji w sprawie odmowy przyznania stronie prawa do zasiłku stałego w marcu 2017 r., z uwagi na to, że wniosek strony z 25.04.2017 r. nie zawiera żądania przyznania tego zasiłku, lecz zmiany wydanej już przez organ pierwszej instancji decyzji w sprawie zasiłku stałego. W konsekwencji decyzji Kolegium, organ pierwszej instancji winien będzie rozpatrzyć wniosek strony z 25.04.2017 r. o zmianę decyzji w sprawie zasiłku stałego, a zatem w innym przedmiocie, niż toczyło się postępowanie w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1. sprzeczność pomiędzy sentencją decyzji, która orzeka o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji w sprawie a uzasadnieniem tej decyzji, w którym na stronie drugiej organ odwoławczy stwierdził: "W konsekwencji niniejszej decyzji, organ pierwszej instancji winien będzie rozpatrzyć wniosek strony z dnia 25 kwietnia 2017 r. o zmianę decyzji w sprawie zasiłku stałego". 2. Brak podania precyzyjnej podstawy prawnej umorzenia postepowania, albowiem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. można stosować wyłącznie w połączeniu z art. 105 K.p.a. Organ odwoławczy sam sobie zaprzeczył, iż postepowanie przed organem I instancji stało się bezprzedmiotowe, jeżeli zlecił temu organowi rozpatrzenie wniosku strony z 25.04.2017r. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało stanowisko, iż zachodziła bezprzedmiotowość postępowania organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia stronie prawa do zasiłku stałego za marzec 2017 r., gdyż skarżący 25.04.2017 r. złożył w organie pierwszej instancji wniosek o zmianę decyzji przyznającej mu zasiłek stały, a nie nowy wniosek o ustalenie prawa do tego świadczenia za wskazany miesiąc. Tym samym zachodziła także bezprzedmiotowość postepowania w zakresie ustalenia prawa do zasiłku, które de facto było ustalone. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że w konsekwencji jego decyzji, organ pierwszej instancji winien będzie rozpatrzyć wniosek strony z 25.04.2017 r. o zmianę decyzji w sprawie zasiłku stałego. Tym samym zarzuty zawarty w skardze o sprzeczności sentencji decyzji organu odwoławczego z jej uzasadnieniem uznał za nieuzasadniony i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Nadto należy podkreślić, że w myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej przywoływanej jako "p.p.s.a.") sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Działając w tak określonych granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego stanowi ustawa z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 930), która w art. 37 ust. 1 określa osoby, którym taki zasiłek przysługuje: " Art. 37. 1. Zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie." Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że niezdolność do pracy jest jednym z podstawowych kryteriów przyznania zasiłku stałego, a więc orzeczenie w zakresie niezdolności do pracy, którym jest m.in. orzeczenie o konkretnym stopniu niepełnosprawności, jest dokumentem niezbędnym do uznania prawa do zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że w przypadku skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z [...] r. orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności do 30.11.2019r. i orzeczenie to przedłużyło okres niepełnosprawności, wynikający z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. orzekania o Niepełnosprawności. Z powyższego wynika, że niepełnosprawność skarżącego istniała przed 25.04.2017r., kiedy to złożył on "wniosek o przedłużenie wypłaty zasiłku stałego z uwagi na wyrok sadowy (...) przedłużający znaczny stopień niepełnosprawności." W tej sytuacji, we wniosku złożonym w związku z upływem okresu, na jaki przyznany i wypłacany był zasiłek stały poprzednią decyzją, strona – zgodnie z dosłownym brzmieniem wniosku - nie ubiegała się o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy, lecz przedłużenie okresu jego wypłacania. "W tamtej właśnie sprawie - o przyznanie skarżącej prawa do zasiłku stałego w ogóle - art. 43 ust. 6 u.p.s. miał jednorazowe zastosowanie (uzasadnienie wyroku NSA z 20.07.2001. - I SA 2550/00 i przywołane w uzasadnieniu orzeczenia NSA w sprawach: - I SA 2494/00 i I SA 2324/00)." Faktem jest, że wyroki te zapadły na tle poprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej, tym niemniej aktualna jest ogólna myśl, jaka z nich wynika, mianowicie taka, że ustalenie prawa do zasiłku następuje jednokrotnie w dacie przyznania go po raz pierwszy. W sytuacji, gdy później – wobec utrzymującego się stanu niepełnosprawności – konieczna jest kontynuacja jego wypłaty nie następuje już ponowne przyznanie zasiłku, a jedynie przedłużenie okresu, na jaki został przyznany. Stosownie do art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Tym niemniej - zdaniem Sądu orzekającego – w powołanym przepisie chodzi o przyznanie takiego zasiłku po raz pierwszy, a nie o kontynuację jego wypłacania, jak to jest w niniejszej sprawie. Wniosek ten wynika z faktu, że zgodnie z art. 106 ust. 7 u.p.s. w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie (podkreślenia Sądu) zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego (...). Z powyższego wynika zatem, że postępowanie o przyznanie zasiłku toczy się w sytuacji, gdy wniosek w tym przedmiocie złożony jest po raz pierwszy, w innym przypadku postepowanie dotyczy przedłużenia jego wypłaty. Po wtóre zastosowana przez organ I instancji wykładnia językowa wyżej cytowanego przepisu prowadziłaby do wniosków niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy. Gdyby - stosując wykładnię gramatyczną - przyjmowano, że dopiero od dnia złożenia wniosku o dalszą wypłatę świadczenia można przyznać zasiłek stały, błędne orzeczenia organów lub ich opóźnienia w wydaniu orzeczenia zawsze obciążałyby stronę, uniemożliwiając jej uzyskanie należnych świadczeń lub też że świadczenie o charakterze stałym przekształcałoby się faktycznie w zasiłek okresowy. W niniejszej sprawie wykładnia celowościowa pozwala lepiej urzeczywistnić zamierzenia ustawodawcy przyświecające realizacji zadań w zakresie pomocy społecznej. Należy bowiem podnieść, że w art. 2 ust. 1 u.p.s. ustawodawca wskazał, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Również przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy stwierdza, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W oparciu o powyższe regulacje u.p.s. Sąd doszedł do przekonania, że zasadnie organ odwoławczy dostrzegł, że niniejsza sprawa nie dotyczy przyznania zasiłku stałego po raz pierwszy, ale jego kontynuacji, co uszło uwadze organu I instancji. W takiej sytuacji decyzja w sprawie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania o przyznanie zasiłku stałego, (co do którego wniosek nigdy nie był złożony, gdyż wniosek strony obejmował żądanie przedłużenia jego wypłaty) - była zgodna z prawem. Powyższe stwierdzenie wskazuje, że niezasadny jest zarzut skargi odnoszący się do nielogiczności decyzji SKO, która z jednej strony umarza postępowanie, a z drugiej – wskazuje na konieczność wydania nowej decyzji. W istocie bowiem ta nielogiczność nie zachodzi, jako że umorzone zostało postępowanie w innym przedmiocie, niż istniejący w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony, w toku którego ma być wydana decyzja. Odnosząc się do drugiego z zarzutów skargi zauważyć należy, że – jak już wyżej wywiedziono - postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku stałego było bezprzedmiotowe (gdyż jego przedmiotem winno być przedłużenie okresu wypłacania tego świadczenia), a skoro się toczyło – winno być umorzone i z tego względu orzeczenie SKO nie narusza prawa. Sam fakt niepowołania w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu II instancji art. 105 K.p.a. nie czyni decyzji wadliwą, skoro stosowny przepis, stwarzający podstawę prawną takiego orzeczenia, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z przedstawionych wyżej względów – na mocy art. 151 p.p.s.a. – Sąd oddalił skargę.