I SA/Gd 1570/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi G. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 4 lipca 2017 r. którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania wszczętego z urzędu w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej pana G.Z. (dalej: strona, skarżący) za zaległości podatkowe spółki. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. Naczelnik US wszczął z urzędu postępowanie wobec G.Z. jako byłego członka zarządu spółki A sp. z o.o., w przedmiocie orzeczenia jego odpowiedzialności podatkowej, solidarnie ze spółką i drugim członkiem zarządu, za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2011r. i marzec 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania. Pismem z dnia 16 maja 2017 r. skarżący działając przez pełnomocnika wniósł m.in. o umorzenie ww. postępowania podatkowego. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. Naczelnik US, działając na podstawie art. 216 § 1, art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania podatkowego. W uzasadnieniu wskazano, że przepisy prawa nie przewidują możliwości umorzenia na wniosek strony postępowania wszczętego z urzędu, nie znajduje też zastosowania przepis art. 208 § 1 ww. ustawy dotyczący umorzenia postępowania w wyniku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 165a § 1, art. 217 § 1 i 2, art. 210 § 4, art. 219 Ordynacji podatkowej i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że złożony wniosek o umorzenie postępowania powinien zostać rozpatrzony merytorycznie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, uchylił postanowienie Naczelnika US i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że skoro wniosek o umorzenie postępowania podatkowego złożony został w jego toku, to rozpoznanie zasadności tego wniosku winno być dokonane w ramach toczącego się postępowania. Wadliwie zatem organ pierwszej instancji zastosował art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem żądaniem strony nie było wszczęcie odrębnego postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego z urzędu, ale umorzenie już toczącego się postępowania. Naczelnik US powinien odnieść się do wniosku strony rozpatrując go merytorycznie w ramach toczącego się postępowania. Jeżeli dojdzie do przekonania, że prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, powinien je umorzyć zgodnie z art. 208 Ordynacji podatkowej. Jeżeli natomiast Naczelnik US stwierdzi zasadność orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako osoby trzeciej, winien w uzasadnieniu decyzji merytorycznie ustosunkować się do wniosku strony w zakresie umorzenia postępowania. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 233 § 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 210 § 4 i art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej wykluczało wydanie postanowienia kasacyjnego. Uchybienia wskazane przez organ odwoławczy są związane z nieprawidłowym stosowaniem przepisów prawa przez organ pierwszej instancji a nie z gromadzeniem materiałów dowodowych. Postanowienie organu pierwszej instancji powinno być uchylone bez przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dalej skarżący argumentował, dlaczego w jego ocenie postępowanie podatkowe powinno zostać umorzone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W sprawie nie jest sporne, że organ pierwszej instancji błędnie zastosował art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania podatkowego. Jak prawidłowo wywiódł organ odwoławczy, a skarżący się z tym zgodził – wniosek o umorzenie postępowania podatkowego nie stanowił żądania wszczęcia postępowania w sprawie lecz wniosek proceduralny wymagający rozstrzygnięcia przez organ podatkowy w toku już trwającego postępowania podatkowego. Spór dotyczy konsekwencji proceduralnych stwierdzenia takiego uchybienia, a konkretnie treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej działając na podstawie art. 233 § 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Strona z kolei twierdzi, że treść tego rozstrzygnięcia powinna ograniczać się wyłącznie do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że rodzaje rozstrzygnięć, jakie organ odwoławczy może podjąć, przewiduje art. 233 Ordynacji podatkowej Zgodnie z § 1 tego przepisu, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo 2) uchyla decyzję organu pierwszej instancji: a) w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie, b) w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie z art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wskazany przepis nie przewiduje rozstrzygnięcia, które ograniczałoby się wyłącznie do uchylenia orzeczenia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zgodnie z art. 233 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej może uchylić orzeczenie organu pierwszej instancji, ale zależnie od okoliczności sprawy powinien albo orzec co do istoty sprawy, albo umorzyć postępowanie w sprawie, albo przekazać sprawę do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja wydana była z naruszeniem przepisów o właściwości, albo przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Warto zauważyć, że także pełnomocnik skarżącego nie wskazuje konkretnego przepisu, który miałby stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia ograniczającego się wyłącznie do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Co więcej, w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji pełnomocnik wnosił właśnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia – który to wniosek organ odwoławczy uwzględnił. W niniejszej sprawie organ prawidłowo zastosował art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. Po pierwsze z uwagi na niekwestionowane uchybienie Naczelnika US polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Po drugie, ze względu na fakt, że rozstrzygnięcie wniosku strony o umorzenie postępowania podatkowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość wymaga niewątpliwie uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Również w skardze w niniejszej sprawie skarżący zaakcentował, że kwestionuje takie okoliczności jak wyczerpanie względem spółki wszelkich możliwości egzekucji, bezskuteczność egzekucji, fakt zajmowania się przez skarżącego sprawami spółki w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe, jak i to, że skarżący był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęcie postępowania układowego oraz że nie złożył ich w terminie. To z tych okoliczności skarżący wywodzi bezprzedmiotowość postępowania podatkowego. Rozstrzygnięcie tej kwestii niewątpliwie wymaga od organu pierwszej instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.