V SA/Wa 523/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant referent - Katarzyna Daniluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi S. N. Ś. E. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... stycznia 2017 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę Przedmiotem skargi Stowarzyszenia ... z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Stowarzyszenie" lub "Strona") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z dnia ... stycznia 2017 r., znak: ... utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON") z dnia ... lutego 2016 r., znak: ..., nakazującą Stronie zwrot w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania decyzji środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w kwocie: ... zł za okres sprawozdawczy sierpień 2013 r., ... zł za wrzesień 2013 r. oraz umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków PFRON wypłaconych Stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za lipiec 2013 r. Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W związku z uzyskaniem informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o braku zapłaty przez Stronę w całości składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy od lipca 2013 r. do sierpnia 2013 r. oraz o zapłacie za wrzesień 2013 r. powyższych składek w niepełnej wysokości, pismem z 9 kwietnia 2014 r. PFRON zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków wypłaconych tytułem miesięcznego dofinansowania od lipca do września 2013 r. Pismem z dnia 12 marca 2015 r. Strona została wezwana do nadesłania umów o pracę oraz do wyjaśnienia, kto jest właścicielem rachunku, na który były wpłacane wynagrodzenia dla pracowników Strony: J. J. oraz I. N. (wypłaty za sierpień 2013 r. oraz wrzesień 2013 r.) W odpowiedzi na powyższe pismo przy piśmie z dnia 19 marca 2015 r. Strona przesłała umowy o pracę oraz załączyła dyspozycje J. J. z dnia 9 sierpnia 2013 r. oraz I. N. z dnia 19 sierpnia 2013 r. dotyczące przekazywania wynagrodzenia na konto DPS Leśny. Na podstawie analizy zgromadzonych dokumentów Prezes PFRON ustalił, iż wskazany rachunek, na który dokonano wypłaty wynagrodzeń należy do podmiotu, który nie jest opiekunem ani pełnomocnikiem pracowników niepełnosprawnych. Organ stwierdził, że nie można uznać wypłaty przedmiotowych wynagrodzeń jako wypłaty na konta pracowników. Od powyższej decyzji Strona odwołała się do Ministra, który opisaną powyżej decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Minister przytoczył treść art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 2046, dalej: "ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej") i podkreślił, że w związku z wyjątkowym uprawnieniem w postaci możliwości uzyskania dofinansowania, jakie może otrzymać beneficjent, winien on dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi łączy się wypłata dofinansowania. Odpowiadając na zarzut strony, że PFRON w sposób nieuprawniony formułuje przypadki, gdy dopuszczalne jest wskazanie przez pracownika niepełnosprawnego cudzego konta do wypłaty wynagrodzeń Minister zauważył, że art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej precyzyjnie określa, w jakich przypadkach dofinansowanie przysługuje. Minister wskazał, że przepisy nie przewidują możliwości wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w przypadku przekazania wynagrodzenia na konto podmiotu trzeciego. Organ odwoławczy zauważył, że w powołanej przez Stronę publikacji internetowej z dnia 21 listopada 2012 r. PFRON wskazał, że pracodawca ma obowiązek przekazywania wynagrodzenia pracownika na rachunek bankowy, którego pracownik jest właścicielem lub współwłaścicielem, natomiast w wyjątkowych przypadkach, gdy osoby niepełnosprawne mają trudności w codziennej egzystencji, może to być również rachunek innej osoby. Zdaniem Ministra, jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy umów o pracę, I. N. oraz J. J. samodzielnie podpisały umowy o pracę, co dowodzi, że mają zdolność do dokonywania czynności prawnych i jednocześnie nie wskazuje, że mają trudności w codziennej egzystencji. Powyższe nie może zatem w ocenie organu odwoławczego stanowić podstawy do uznania, iż jest to przypadek szczególny. W ocenie Ministra w literalnym brzmieniu art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej nie dopuszcza możliwości przyznania dofinansowania w przypadku wypłaty wynagrodzenia na rzecz pracownika niepełnosprawnego za pośrednictwem innego podmiotu niż prowadzący działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Pracodawca chcąc uzyskać dofinansowanie ze środków PFRON był zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia jedynie w takiej formie, na jaką pozwalał przepis prawa. Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczącego wadliwego powołania podstawy prawnej Minister wskazał, iż niepodanie podstawy prawnej w sytuacji, gdy istnieje ona w rzeczywistości nie stanowi istotnego naruszenia prawa. Podkreślił, że decyzja jest prawidłowa w zakresie rozstrzygnięcia, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Zarządu PFRON przywołał pełną treść art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej, który określa warunki przyznania dofinansowania. W ocenie organu odwoławczego nie znalazł uzasadnienia również zarzut dotyczący braku jasnego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W skierowanej do WSA w Warszawie skardze na powyższą decyzję Strona sformułowała zarzuty naruszenia: 1. art. 26a ust. 11 pkt 1 w zw. z art. 26a 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej poprzez nieuzasadnione uznanie, że przekazanie wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych na wskazane przez nich wyraźnie konto bankowe należące do domu pomocy społecznej, w którym zamieszkują, powoduje utratę prawa do otrzymania przez pracodawcę dofinansowania do wynagrodzeń tych pracowników niepełnosprawnych, a w konsekwencji rodzi obowiązek zwrotu uprzednio otrzymanego dofinansowania; 2. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 66 ustawy z o rehabilitacji zawodowej i społecznej poprzez brak poczynienia należytych ustaleń w zakresie istnienia po stronie pracowników niepełnosprawnych trudności w codziennej egzystencji uzasadniających wskazanie przez pracowników konta domu pomocy społecznej do wypłaty ich wynagrodzenia; 3. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej poprzez nieuzasadnioną ocenę, że po stronie pracowników niepełnosprawnych nie występują trudności w codziennej egzystencji z uwagi na okoliczność, że pracownicy ci samodzielnie podpisali umowy o pracę, choć z samego faktu zamieszkiwania w domu pomocy społecznej oraz treści orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wynikają wnioski przeciwne; 4. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej poprzez brak należytego, jasnego i przekonującego uzasadnienia rozstrzygnięcia, które zamiast na faktach i dowodach co do okoliczności istotnych dla sprawy opiera się na nieuzasadnionych domniemaniach i założeniach. Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 16 stycznia 2018 r. Strona wniosła uzupełnienie argumentacji skargi odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczących przekazywania środków pieniężnych na rachunek obdarowanego na podstawie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Skarżąca podniosła m.in., że instytucja dofinansowania wynagrodzeń osób niepełnosprawnych realizuje konstytucyjną zasadę pomocy osobom niepełnosprawnym, a w związku z tym z rozwiązań prawnych regulujących tę materię powinny zostać wyeliminowane warunki zbędne i nadmiernie uciążliwe w stosunku do spodziewanych efektów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze wskazać należy, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. W treści powołanego przepisu określone zostały warunki wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych i wynika z nich, że takie dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli pracodawca nie przekazał wynagrodzenia dla pracownika niepełnosprawnego w określony w przepisie sposób. A zatem Strona chcąc uzyskać dofinasowanie była zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia jedynie w sposób wskazany w treści przepisu. W rozpoznawanej sprawie Skarżący, co jest niesporne, dwóm pracownikom niepełnosprawnym: J. J. oraz I. N., nie dokonywał wypłat wynagrodzenia w sposób przewidziany w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Należne w. wym. pracownikom wynagrodzenie za miesiące sierpień i wrzesień 2013 r. pracodawca przekazał na inne konto, tj. konto ... Skoro w rozpoznawanej sprawie, w odniesieniu do wskazanych wyżej pracowników niepełnosprawnych, nie spełniono określonych w powołanym przepisie warunków wypłaty wynagrodzenia, nie mają znaczenia podnoszone w skardze argumenty, iż pracownicy złożyli oświadczenia o przekazywanie im wynagrodzenia na konto ..., a także odwołujące się do stopnia niepełnosprawności pracowników. Przytoczony przepis ustawy o rehabilitacji zawodowej nie przewiduje możliwości wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w takim przypadku, gdyż określa precyzyjnie sposób wypłaty wynagrodzenia (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2595/15). Organ był zatem zobowiązany do wydania decyzji nakazującej zwrot dofinansowania. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, iż warunki jakie musi spełnić pracodawca by uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych wynikają wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. ustawy o rehabilitacji zawodowej. Reasumując, wskazać należy, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy organ nie mógł orzec zgodnie z żądaniem Skarżącej. Sąd, wbrew zarzutom skargi, nie dopatrzył się również uchybień w prowadzonym przez organ administracji postępowaniu skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organ działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7 K.p.a., 77 § 1 i 80 K.p.a.). Organ w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.