III SA/Po 933/17
WyrokWSA w Poznaniu2018-01-24
Skład orzekający: Maria Lorych-Olszanowska, Walentyna Długaszewska, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ zarządzający programem operacyjnym może odrzucić wniosek o dofinansowanie z powodu braku pozytywnej opinii o celowości inwestycji, nawet jeśli wnioskodawca zaskarżył negatywną opinię w odrębnym postępowaniu sądowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odrzucił wniosek o dofinansowanie z powodu braku pozytywnej opinii o celowości inwestycji, ponieważ była ona obligatoryjnym kryterium dopuszczającym. Niezłożenie tego dokumentu w terminie, pomimo wezwania, skutkowało niespełnieniem kryteriów merytorycznych. Sąd podkreślił, że zasada równego traktowania wnioskodawców wyklucza wydłużanie terminów i wstrzymywanie oceny projektu do czasu rozstrzygnięcia odrębnego postępowania sądowego dotyczącego samej opinii.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach WRPO, który nie zawierał pozytywnej opinii o celowości inwestycji. Po wezwaniu do jej przedstawienia, spółka poinformowała o negatywnej opinii, która została zaskarżona, i wniosła o wydłużenie terminu. Organ ocenił wniosek negatywnie z powodu niespełnienia kryteriów dopuszczających (brak pozytywnej opinii) i merytorycznego (zasadność realizacji inwestycji). Komisja Odwoławcza utrzymała negatywną ocenę, uznając, że wydłużenie terminu naruszyłoby zasadę równego traktowania. Spółka zaskarżyła orzeczenie, argumentując, że ocena powinna zostać wstrzymana do czasu rozstrzygnięcia jej skargi na negatywną opinię.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi Sp. X w K. na orzeczenie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego oddala skargę
W dniu [...] maja 2017 roku [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pn. "[...]" w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 (WRPO 2014+) - Oś priorytetowa 9 "Infrastruktura dla kapitału ludzkiego", Działanie 9.1 "Inwestycje w infrastrukturę zdrowotną i społeczną" Poddziałanie 9.1.1 "Infrastruktura ochrony zdrowia" (konkurs nr [...]). Wniosek o dofinansowanie projektu, któremu nadano numer [...] nie zawierał pozytywnej opinii o celowości inwestycji.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 roku wnioskodawca został wezwany do przedstawienia pozytywnej opinii o celowości inwestycji wraz z uzasadnieniem oraz wniosku złożonego w systemie IOWISZ, na podstawie którego opinia została wydana w ciągu 7 dni od dnia doręczenia wezwania.
W odpowiedzi z dnia [...] września 2017 roku wnioskodawca poinformował, że otrzymał negatywną opinię o celowości inwestycji, która została zaskarżona i dlatego jej nie przedłożył w postępowaniu konkursowym. Jednocześnie wniósł o wydłużenie terminu do złożenia pozytywnej opinii o celowości inwestycji do dnia rozstrzygnięcia sprawy w odrębnym postępowaniu.
Pismem z dnia [...] października 2017 roku, nr [...] wnioskodawca został poinformowany o negatywnej ocenie wniosku z powodu niespełnienia wymogów:
Zgodnie z kryteriami oceny, projekt musiał posiadać pozytywną opinię o celowości inwestycji, o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (OCI). W przypadku jej nieuzyskania do dnia złożenia dokumentacji aplikacyjnej, Wnioskodawca był zobowiązany do dołączenia pozytywnej opinii o celowości inwestycji niezwłocznie po jej uzyskaniu, nie później jednak niż w terminie wskazanym przez IZ WRPO 2014+ w piśmie wzywającym go do jej złożenia (najpóźniej na etapie oceny-merytorycznej). Wnioskodawca nie przedłożył opinii o celowości inwestycji na wezwanie Komisji Oceniającej Projekt przez co stwierdzono, że projekt nie spełnił wszystkich kryteriów merytorycznych dopuszczających przez co został odrzucony i nie podlegał dalszej ocenie. O negatywnym wyniku oceny merytorycznej projektu zadecydowało niespełnienie kryteriów dopuszczających: - kryterium nr 6 "Projekt posiada pozytywną opinię o celowości inwestycji' o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (OCI)", - kryterium nr 7 "Zasadność realizacji inwestycji".
Pismem z dnia [...] listopada 2017 roku wnioskodawca wniósł protest od negatywnej oceny złożonego wniosku o dofinansowanie. Wnioskodawca nie zgodził się z oceną wniosku w ramach wspomnianych kryteriów i wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia a następnie skierowanie projektu do właściwego etapu oceny. Wnioskodawca podważył ocenę wniosku dokonaną na podstawie: - kryterium nr 6 - Projekt posiada pozytywną opinię o celowości inwestycji, o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (OCI); - kryterium nr 7 - Zasadność realizacji inwestycji.
Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2017 roku, nr [...] Komisja Odwoławcza Instytucji Zarządzającej WRPO 2014+ nie uwzględniła protestu.
Komisja Odwoławcza stanęła na stanowisku, że Komisja Oceny Projektów dokonała prawidłowej oceny wniosku o dofinansowanie Projektu, prawidłowo interpretując definicje Kryteriów zawartych w Regulaminie konkursu. Komisja odwoławcza nie zgodziła się na wydłużenie terminu na złożenie opinii o celowości inwestycji, bowiem uwzględnienie tego wniosku spowodowałoby naruszenie zasady równego traktowania wszystkich wnioskodawców. Zgodnie z Regulaminem konkursu wszyscy wnioskodawcy ubiegający się o wsparcie w ramach niniejszego konkursu na takich samych warunkach mieli obowiązek złożenia opinii o celowości inwestycji wraz z wnioskiem o dofinansowanie projektu. Wnioskodawca został poinformowany, że dokumenty przekazane po terminie nie będą uwzględniane, a projekt zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia. Ponadto Wnioskodawca składając wniosek o dofinansowanie potwierdził, że zapoznał się z dokumentacją konkursową oraz zaakceptował jego warunki.
Komisja Odwoławcza stwierdziła, że Komisja Oceny Projektów dokonała pełnej, rzetelnej i prawidłowej oceny dokumentacji projektowej. Każdy wnioskodawca był równo traktowany, tj. każdy miał obowiązek przedstawienia obligatoryjnych załączników do wniosku o dofinansowanie w wyznaczonym terminie. Wnioskodawca nie spełnił wymogów określonych w Kryterium nr 6 ponieważ nie dostarczył obligatoryjnego załącznika do wniosku o dofinansowanie w wymaganym terminie. Konsekwencją niezłożenia w terminie pozytywnej opinii o celowości inwestycji był brak możliwości oceny zasadności realizacji projektu. Tym samym projekt nie spełnił Kryterium nr 7. W świetle powyższych ustaleń Komisja Odwoławcza stwierdziła, że projekt nie spełniał Kryterium nr 6 oraz 7, a złożony protest nie mógł zostać uwzględniony.
Pismem z dnia [...] grudnia 2017 roku [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na orzeczenie Komisji Odwoławczej Zarządu Województwa - Instytucji Zarządzającej WRPO 2014+ z dnia [...] listopada 2017 r., wskazując na:
- błędną ocenę kryterium nr 6, poprzez uznanie, że projekt nie posiadał pozytywnej oceny, podczas gdy przedmiotowa ocena została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i do czasu rozstrzygnięcia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ocena projektu i decyzja co do jej odrzucenia powinna zostać wstrzymana;
- błędną ocenę kryterium nr 7, poprzez błędne uznanie, że brak spełnienia kryterium nr 6 powoduje negatywną ocenę kryterium nr 7;
W ocenie skarżącej spółki takie działanie organu doprowadziło do naruszenia art. 95j ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004r., Nr 210, poz. 2135 ze zm.), ze względu na fakt, że ustawodawca dopuszczając możliwość zaskarżenia negatywnej oceny, dopuścił także możliwość jej zmiany, co powinno być uwzględnione przez organ i skutkować wstrzymaniem dokonania końcowej oceny projektu do czasu rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia przez Sąd.
W ocenie skarżącej Instytucja Oceniająca w sposób błędny dokonała oceny projektu skutkującej jego odrzuceniem. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie załączonych do skargi dowodów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi oraz jej uwzględnienie i przekazanie sprawy do ponownej oceny przez instytucję oceniającą.
Zdaniem Skarżącej rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie może zatem doprowadzić do uzyskania przez nią pozytywnej opinii o celowości inwestycji, zgodnie z art. 95j ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, co skutkowałoby spełnieniem kryterium nr 6 i w konsekwencji kryterium nr 7. W związku z powyższym, do czasu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Instytucja oceniająca powinna wstrzymać się z oceną, w szczególności z odrzuceniem projektu. W innym wypadku, Skarżąca pozostanie faktycznie pozbawiona środka odwoławczego. Instytucja oceniająca dokonała natomiast oceny merytorycznej pomimo oczywistych przesłanek przemawiających za wstrzymaniem się z końcowym rozstrzygnięciem do czasu wydania orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zmiana oceny będzie skutkować przyjęciem, że spełnione zostały warunki udziału w konkursie już w chwili składania wniosku, co jednoznacznie wskaże na błędną ocenę organów.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny spełniania kryteriów oceny projektów przez wniosek o dofinansowanie złożony przez [...] spółka z o.o. w [...].
Skarżąca ubiegała się o dofinansowanie projektu w ramach WRPO na lata 2014-2020 i obowiązywały ją zasady i procedury określone w systemie jego realizacji. Określone zasady oceny wniosków konkursowych dotyczyły wszystkich podmiotów ubiegających się o dofinansowanie, podlegających tym samym regułom konkursowym normującym przyznawanie dofinansowania. Reguły konkursowe były dla wszystkich uczestników takie same od jego ogłoszenia i nie uległy w jego toku zmianie.
Zgodnie z art. 37 ust 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. t.j. z 2017 r., poz. 1460 ze zm.) właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Na podstawie art. 40 ust, 1 ustawy o spójności właściwa instytucja w celu wyłonienia projektów do dofinansowania w trybie konkursowym ogłasza konkurs na swojej stronie internetowej. Zgodnie z art. 41 ust 1 ustawy o spójności właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu, który określa m.in. kryteria wyboru projektów zatwierdzone przez Komitet Monitorujący WRPO 2014+, stanowiące Załącznik nr 1 do Regulaminu. Do czasu rozstrzygnięcia konkursu właściwa instytucja nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców.
Zarzuty przedstawione przez skarżącą są bezpodstawne i nie znajdują oparcia w faktycznym i prawnym stanie sprawy, a więc zasadne było podtrzymanie stanowiska w zakresie wydanego wyniku oceny merytorycznej projektu.
Przedmiotem skargi jest stwierdzenie niespełnienia kryterium merytorycznego (dopuszczającego) nr 6 tj. "Projekt posiada pozytywną opinię o celowości inwestycji, o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (OCI)" oraz nr 7 "Zasadność realizacji inwestycji", poprzez fakt, iż skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu, który nie zwierał pozytywnej opinii o celowości inwestycji.
W przypadku złożenia wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Poddziałania 9.1.1 "Infrastruktura ochrony zdrowia" Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 istnieje obligatoryjny wymóg posiadania przez wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie tzw. opinii o celowości inwestycji, o której mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z obowiązku tego zwolnione zostały projekty z zakresu opieki długoterminowej, geriatrycznej, hospicyjnej i paliatywnej, o ile nie dotyczą wsparcia na rzecz szpitali. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w zakresie opinii o celowości inwestycji, wskazuje obowiązki nałożone na właściwego wojewodę w przedmiocie wydawania tego dokumentu. Ustawa nie odnosi się natomiast w żaden sposób do obowiązków instytucji zarządzających danym programem operacyjnym, w tym w szczególności do postępowania proceduralnego w przypadku opinii o celowości inwestycji.
W przypadku regionalnego programu operacyjnego konieczność złożenia opinii o celowości inwestycji wynika z odrębnych regulacji, określających warunki (kryteria) oceny inwestycji stawianych projektom w ramach kryteriów wyboru projektu, ustalanych osobno dla każdego programu operacyjnego w ramach poszczególnych priorytetów inwestycyjnych. Jeżeli na etapie przygotowywania konkursu takie warunki nie zostały postawione, to nie ma podstaw do wymagania opinii o celowości inwestycji. W przypadku Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 obowiązek taki został nałożony, co przełożyło się na przyjęcie kryterium merytorycznego nr 6 "Projekt posiada pozytywną opinię o celowości inwestycji, o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (OCI)". Obligatoryjność dysponowania opinią przez podmioty ubiegające się o wsparcie inwestycji ze środków unijnych w ramach Priorytetu Inwestycyjnego 9a (w przypadku WRPO 2014+ odpowiada to Poddziałaniu 9.1.1) wynika z uchwały Nr 75/2016 Komitetu Sterującego do spraw koordynacji interwencji EFSI w sektorze zdrowia z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie rekomendacji dla kryteriów wyboru projektów z sektora zdrowia w ramach Priorytetu Inwestycyjnego 9a - Inwestycje w infrastrukturę zdrowotną i społeczną, które przyczyniają się do rozwoju krajowego, regionalnego i lokalnego, zmniejszania nierówności w zakresie stanu zdrowia, promowanie włączenia społecznego poprzez lepszy dostęp do usług społecznych, kulturalnych i rekreacyjnych oraz przejścia z usług instytucjonalnych do usług na poziomie społeczności lokalnych. Obowiązek ten w ramach prowadzonego postępowania konkursowego nie wynika z ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 210, poz. 2135 ze zm.). W tym względzie nie doszło do naruszenia art. 95j ust. 1 i 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nawet jeżeli ustawodawca dopuścił możliwość zaskarżenia negatywnej oceny w przedmiocie wydania oceny o celowości inwestycji.
Należy zwrócić uwagę na to, że każdy wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie zobowiązał się do spełnienia wszystkich wymogów stawianych przez instytucję organizującą konkurs o dofinansowanie. W rozpoznawanym przypadku jednym z wymogów skutecznego złożenia wniosku o dofinansowanie było załączenie do niego opinii o celowości inwestycji. Zgodnie z ppkt. 12 i 14 pkt. II Regulaminu konkursu "Do dofinansowania może być przyjęty wyłącznie projekt posiadający pozytywną opinię o celowości inwestycji, o której mowa w ustawie o oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (jeśli dotyczy). We wskazanym przypadku pozytywna opinia o celowości inwestycji (OCI) stanowiła załącznik obligatoryjny do wniosku o dofinansowanie". W przypadku nieuzyskania OCI do dnia złożenia dokumentacji aplikacyjnej wnioskodawca zobowiązany były do dołączenia do dokumentacji projektowe] pozytywnej OCI niezwłocznie po jej uzyskaniu, nie później jednak niż w terminie wskazanym przez IZ WRPO 2014+ w piśmie wzywającym go do jej złożenia (najpóźniej na etapie oceny merytorycznej). Wnioskodawca nie załączył takiego dokumentu do wniosku konkursowego w przedmiotowej sprawie. W tym zakresie wnioskodawca nie wykonał ciążącego na nim obowiązku, a więc nie przedłożył wspomnianego dokumentu również na wezwanie organu. Tym samym organ zasadnie ocenił złożony wniosek o dofinansowanie w sposób negatywny, co zostało podtrzymane przez Komisję Odwoławczą w granicach określonych prawem. W tym przypadku obowiązkiem wnioskodawcy było skompletowanie dokumentacji konkursowej aby skutecznie ubiegać się o dofinansowanie. Powinien on zatem odpowiednio wcześniej zgromadzić wszystkie dokumenty niezbędne do uzyskania dofinansowania. Obowiązkiem Instytucji organizującej konkurs było bowiem wybranie najlepszych projektów do dofinansowania spośród kompletnych wniosków złożonych w procedurze konkursowej.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 tej ustawy o spójności właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Każdy projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący. Wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym lub pozakonkursowym. W trybie konkursowym, a w takim trybie następował wybór projektu w rozpoznawanej sprawie, wniosek o dofinansowanie projektu jest składany w ramach konkursu organizowanego i przeprowadzanego przez właściwą instytucję (art. 39 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o spójności konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów. Konkurs jest przeprowadzany przez właściwą instytucję na podstawie określonego przez nią regulaminu (art. 41 ust. 1 ustawy o spójności), który m.in. określa kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia (art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy o spójności).
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów. Kryteria oceny merytorycznej, w ocenie IZ WRPO 2014+ nie budzą wątpliwości. Zostały one określone w sposób wystarczająco jasny i precyzyjny pozwalający na uznanie, że nie doszło do naruszenia zasady przejrzystości. Do naruszenia zasad mogłoby dojść w szczególności w sytuacji, gdyby stosowano różne kryteria oceny względem różnych wnioskodawców lub zmieniono zasady podczas konkursu. W niniejszym postępowaniu wszelkie czynności podejmowane przez IZ WRPO 2014+ (w tym badanie spełnienia kryteriów oceny merytorycznej) były stosowane w równym stopniu wobec wszystkich wnioskodawców. Potwierdzeniem podania do powszechnej wiadomości i stosowania powyższych procedur wobec wszystkich wnioskodawców były opublikowane na stronie internetowej dokumenty dotyczące przedmiotowego naboru. W związku z powyższym weryfikacja stanowiska na podstawie takich samych kryteriów w stosunku do wszystkich wnioskodawców nie naruszała prawa, gdyż została oparta na dokładnym ustaleniu spełnienia wszelkich przesłanek ustanowionych przepisami prawa oraz w ramach systemu realizacji WRPO 2014+ dla udzielenia dofinansowania ze środków publicznych. Natomiast uwzględnienie wniosku o wydłużenie terminu na złożenie opinii o celowości inwestycji spowodowałoby naruszenie zasady równego traktowania wszystkich wnioskodawców.
Zgodnie z Regulaminem konkursu wszyscy wnioskodawcy ubiegający się o wsparcie w ramach niniejszego konkursu mieli obowiązek złożenia opinii o celowości inwestycji wraz z wnioskiem o dofinansowanie projektu lub najpóźniej w terminie wskazanym przez IZ WRPO 2014+ w piśmie wzywającym go do jej złożenia. Wnioskodawca został poinformowany, że dokumenty przekazane po terminie nie będą uwzględniane, a projekt zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia. Ponadto Wnioskodawca składając wniosek o dofinansowanie potwierdził w pkt. 17 części VIII wniosku o dofinansowanie, iż zapoznał się z dokumentacją konkursową, w tym treścią i zasadami ujętymi w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych WRPO 2014+ i Regulaminie konkursu dla Poddziałania 9.1.1 oraz zaakceptował warunki w niej określone. Konsekwencją niezłożenia w terminie pozytywnej opinii o celowości inwestycji był brak możliwości oceny zasadności realizacji projektu. Ponieważ Skarżąca spółka nie spełniła wymogów określonych w Kryterium nr 6 oraz Kryterium nr 7 ocena Projektu pod względem zgodności ze wskazanymi kryteriami została przeprowadzona w sposób właściwy.
Wobec powyższego mając na uwadze wyżej powołane okoliczności sprawy na podstawie art. 61 ust 8 pkt 2 ustawy o spójności należało oddalić skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło