IV SA/Wa 2539/17
WyrokWSA w Warszawie2018-01-25
Skład orzekający: Anna Szymańska, Alina Balicka, Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1979 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego dotyczącego celu wywłaszczenia i podstawy prawnej tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa, uznając, że doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Brak jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia, sprzeczności w powoływanych decyzjach lokalizacyjnych oraz niekompletność materiału dowodowego (brak decyzji lokalizacyjnych) uniemożliwiły prawidłową ocenę zasadności wywłaszczenia w postępowaniu nadzorczym.Stan faktyczny
A. D., następca prawny J. N., wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1979 r. dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność J. N. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, a Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionując cel wywłaszczenia, jego podstawę prawną oraz wysokość odszkodowania. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Ministra.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję
Decyzją z dnia [...] lipca 2017r. [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa – po rozpatrzeniu odwołania A. D. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1979 r. znak [...] orzekającej
o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0152 ha, powstałej z podziału działki nr [...]
i stanowiącej własność J. N..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 1979 r. Prezydent Miasta [...] orzekł
o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Państwa na cele przebudowy ul. [...], między innymi nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 152 m2 powstałej z podziału działki nr [...] w obr. [...], objętej KW nr [...] stanowiącej własność J. N. (pkt I ppkt 11 decyzji).
Pismem z dnia [...] maja 2016r. A. D., następca prawny byłej właścicielki, wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji w zakresie dotyczącym wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości stanowiącej własność J. N. (pkt I ppkt 11 decyzji).
Decyzją z dnia [...] października 2016 r. znak [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważność decyzji z dnia [...] października 1979 r. w zaskarżonej części. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. wniósł A. D..
Rozpoznając odwołanie organ przyznał legitymację skargową wymienionemu. Omówił charakter postępowania nieważnościowego i wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia
12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U.
z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.).
Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się
o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.
W niniejszej sprawie celem wywłaszczenia była budowa obwodnicy [...], ulicy [...] co stanowi cel użyteczności publicznej.
Dalej jak wynika z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] listopada 1978 r. oraz decyzji z dnia [...] października 1979 r. przedmiotowa inwestycja została objęta decyzją z dnia [...] maja 1976 r. znak [...] zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji, co potwierdza niezbędność inwestycji polegającej na budowie obwodnicy.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego co do ważności decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, to organ stwierdził, że zgodnie z art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane zatwierdzenie planu realizacyjnego traciło ważność, jeżeli inwestor nie uzyskał prawa do terenu lub je utracił, albo w ciągu jednego roku od zatwierdzenia tego planu nie wystąpił o pozwolenie na budowę. Termin do wystąpienia o pozwolenie na budowę mógł być w szczególnie uzasadnionych wypadkach przedłużony. Stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, że plan stracił ważność, bowiem decyzja mogła zostać prolongowana. Ponadto dopóki w odrębnym postępowaniu nie zostanie prawomocnie stwierdzona nieważność decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub jej wygaśnięcie, dopóty zarzut naruszenia tych przepisów nie może być skutecznie podnoszony.
Dalej stwierdzono, że z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika, że na wykup przedmiotowego terenu wydana została w dniu [...] lipca 1979 r. promesa przez Wojewodę [...] przydzielająca środki pieniężne w wysokości 100 000 zł. Fakt przeznaczenia środków pieniężnych na przedmiotową inwestycję potwierdza, że była ona wpisana w zatwierdzony plan gospodarczy.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej ubiegający się
o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka mogła być zawarta również
w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następowało w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody. W przypadku zawierania umowy zamiany przez przedsiębiorstwo państwowe była wymagana zgoda odpowiedniego organu, na terenie którego położona była nieruchomość.
W aktach archiwalnych brak jest oferty do J. N. poprzedzającej wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...] listopada 1978 r. Natomiast znajduje się oferta z dnia [...] października 1976 r. W ofercie zostało wskazane, że niezbędna do realizacji celu wywłaszczenia jest działka nr [...] o pow. 152 m2 w obr. [...]. W ofercie tej została wskazana cena za grunt w kwocie 2188,80 zł. Z wniosku wywłaszczeniowego wynika, że oferty do właścicieli zostały wysłane. Właścicielka miała zatem wiedzę na temat przeznaczenia części nieruchomości o pow. 152 m2 pod realizację celu wywłaszczenia. Tym samym wymóg wynikający z art. 6 ustawy wywłaszczeniowej został spełniony.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się
o wywłaszczenie zgłoszony właściwemu organowi.
Pismem z dnia [...] listopada 1978 r. znak [...] Wojewódzka Dyrekcja Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Miejskiego
w [...] o wywłaszczenie [...] nieruchomości pod przebudowę ul. [...], w tym pod nr [...] została wymieniona działka nr [...], o pow. 152 m2, stanowiąca własność J. N.. Dołączone do wniosku załączniki tj. mapa uzupełniająca wraz z wykazem wywłaszczeniowym, operaty szacunkowe, oferty ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru, poświadczenia hipoteczne oraz wskazanie, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny znajduje się przy innej sprawie potwierdzają, spełniają wymogi art. 16 ust. 2 ustawy z 1958 r.
Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 1978 r. znak [...] Urząd Miejski w [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w pkt 12 co do nieruchomości stanowiącej własność J. N.. Jednocześnie wskazano termin rozprawy wyznaczonej na dzień [...] stycznia 1979 r. W aktach archiwalnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia przez J. N., tym samym przepis art. 17 ustawy nie został w żaden sposób naruszony.
Zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Opinia powinna była zawierać szczegółowe uzasadnienie. W zgromadzonych aktach archiwalnych brak jest protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej, jednakże niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza również, iż taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania.
W zawiadomieniu został wskazany termin rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że rozprawa taka nie została przeprowadzona. Poza tym sam skarżący we wniosku inicjującym postępowanie wskazał na swoje uczestnictwo w tej rozprawie.
W aktach archiwalnych brak jest opinii szacunkowej gruntu. Jednakże
z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że odszkodowanie za grunt zostało przyznane na podstawie opinii biegłego.
Zdaniem organu ze względu na specyfikę opinii biegłych wydawanych na potrzeby wywłaszczenia pod rządami ustawy z 1958 r. przejawiającą się w tym, że
w omawianym okresie nie istniał wolny rynek nieruchomości, a sporządzane przez biegłych szacunki opierały się na ustalonych w przepisach prawa "sztywnych stawkach", brak takiej opinii w aktach pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia wyliczane było nie w odniesieniu do materiału porównawczego (jak jest obecnie), a poprzez proste przemnożenie powierzchni wywłaszczanego gruntu przez stawkę w zależności od rodzaju gruntu
i klasy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł A. D., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1, 3, 6, 16, 21, 22 ustawy z 1958r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przepisów prawa procesowego tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy co do celu wywłaszczenia. Ustalenia czy ów cel nie został zrealizowany przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Zarzucono także naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Odszkodowanie przyznane sporną decyzją nie było odszkodowaniem słusznym.
W uzasadnieniu skarżący zarzuca, że wniosek wywłaszczeniowy stwierdza oczywista nieprawdę, gdyż podaje, że grunt był wolny od zabudowań. Tymczasem był on zabudowany budynkami gospodarczymi i była to część gospodarstwa rolnego. Ponadto wnioskodawca nie posiadał środków finansowych na przejęcie wywłaszczonych nieruchomości, gdyż promesa przydzielająca takie środki była wydana dopiero w lipcu 1979r.
Jako ważki argument skarżący podnosi fakt, że jego zdaniem brak ustawowego załącznika tj. dowodu uzgodnienia z właściwym terenowym organem miejsca i warunków realizacji inwestycji – w tym wypadku była to decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny [...] z [...] maja 1976r. Brak tej decyzji oraz map tego planu sprawia, że organy nie były w stanie dokonać badania treści wniosku wywłaszczeniowego w stosunku do planowanego na spornej działce zamierzenia inwestycyjnego. Decyzja realizacyjna o wskazanym numerze i powołana we wniosku wywłaszczeniowym, ale nie dołączona do niego zatwierdza realizację budowy skrzyżowania wielopoziomowego ul. [...] z Obwodnicą [...].
Dalej skarżący zwraca uwagę, że według Wojewody [...] celem wywłaszczenia była przebudowa ulicy [...], co wynikało z decyzji lokalizacyjnej [...] z [...] maja 1976r. Natomiast według Ministra Budownictwa celem tego wywłaszczenia była budowa obwodnicy [...], co wynikało dokładnie z tej samej decyzji lokalizacyjnej. Skarżący natomiast twierdzi, że to są dwa różne cele – inne ulice.
Te przesłanki świadczą o tym, że organy nie były w stanie potwierdzić zamierzenia jeśli chodzi o jego lokalizację oraz źródeł finansowania tych zamierzeń.
Dalej skarżący twierdzi, że ubiegający się o wywłaszczenie przed wszczęciem postępowania nie wystąpił do właścicielki o dobrowolne odstąpienie nieruchomości
w trybie art. 6 ustawy. Gdyby wystąpił z takim wnioskiem powziąłby informację, że sporny grunt stanowił część gospodarstwa rolnego, które było jedynym źródłem utrzymania właścicielki. Na gruncie tym znajdowały się także budynki stanowiące część tego gospodarstwa. Taka wiedza pozwoliłaby organowi na powołanie biegłego, który wyceniłby grunty i budynki, biorąc pod uwagę ceny obowiązujące między rolnikami.
W dalszym toku zarzutów wskazano, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny była już nieważna z uwagi na zastosowanie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229). Ponadto nie było podstaw prawnych do jej wydania.
Zdaniem skarżącego organy nie dokonały ustaleń, czy realizacja inwestycji nie nastąpiła przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Wskazano na pogląd, że pod rządami ustawy z 1958r. dopuszczalne było wywłaszczenie tylko dla realizacji przyszłego celu inwestycyjnego, a nie mogło dotyczyć przypadków, gdy inwestor już realizował obiekt przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu.
Na zakończenie skarżący kwestionuje wysokość odszkodowania – o ile zostało w ogóle wypłacone – jako odszkodowanie zbyt niskie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W ocenie Sądu przy wydaniu kontrolowanej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 – 159 k.p.a.). W trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma zatem na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności
z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym. Słusznie zatem organ
w zaskarżonej decyzji przyjął, że przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy decyzja wywłaszczeniowa naruszyła w sposób kwalifikowany przepisy prawa stanowiące podstawę jej wydania. Takimi przepisami materialnymi była ustawa
z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości według brzmienia na datę wydania decyzji Prezydenta Miasta [...].
Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Jako cel omawianego wywłaszczenia wskazano budowę/przebudowę drogi publicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że decyzją z [...] października 1979r. Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem m.in. spornej działki na cele przebudowy ul. [...]/budowy skrzyżowania wielopoziomowego ul. [...] z obwodnicą [...]. Tymczasem analiza uzasadnienia wskazanej decyzji odszkodowawczej pozwala jedynie na stwierdzenie, że wywłaszczone nieruchomości (w tym działka poprzednika prawnego skarżącego) niezbędne były pod przebudowę ul. [...] w [...], co miało wynikać z decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z dnia [...] maja 1976r. nr [...] wydanej przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...].
O tyle kwestia ta może mieć znaczenie, że skarżący twierdzi, iż przebudowa ul. [...]
i budowa skrzyżowania na tej ulicy z Obwodnicą [...] to dwie różne inwestycje.
Z kolei Sąd zauważa, że wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast
i Osiedli Wiejskich w [...] (znak [...]) z dnia [...] listopada 1978r., inicjujący postępowanie zakończone decyzją wywłaszczeniową i wskazujący działki niezbędne do przejęcia w uzasadnieniu zawiera stwierdzenie, że decyzją z dnia [...] marca 1976r. znak [...] został zatwierdzony plan realizacyjny przebudowy ul. [...]. Jednocześnie nie załączono do tego wniosku owej decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, lecz stwierdzono, że została ona dołączona do innej sprawy o znaku [...]. Zdaniem Sądu oznacza to, że postępowanie wywłaszczeniowe zgodnie
z wnioskiem dotyczyło lokalizacji inwestycji przebudowy ul. [...], a decyzja lokalizacyjna datowana jest na [...] marca 1976r. Natomiast uzasadnienie decyzji wywłaszczeniowej odwołuje się do innej decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny tj. decyzji z dnia [...] maja 1976r. nr [...]. Dodać należy, że w aktach administracyjnych zarówno jedna, jak i druga decyzja nie znajduje się, co uniemożliwia zweryfikowanie tej kwestii na etapie postępowania sądowego.
Bezspornie natomiast istnieją uzasadnione wątpliwości, czy jest to jedynie omyłka pisarska, czy też w obrocie prawnym istniały dwie decyzje lokalizacyjne na inne przedmiotowo inwestycje, acz dotyczące obydwie ul. [...]. To być może wyjaśniłoby zarzut skarżącego, że należy odróżnić rozbudowę ul. [...] od innej inwestycji tj. budowy skrzyżowania wielopoziomowego z obwodnicą [...]. Należy bowiem w pierwszej kolejności ustalić przedmiot postępowania wywłaszczeniowego w powiązaniu z rodzajem inwestycji. Z wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego wynika, że przedmiotem inwestycji na rzecz której niezbędne było wywłaszczenie była rozbudowa ul. [...] w związku z decyzją lokalizacyjną z [...] marca 1976r. znak [...]. Wniosek z dnia [...] listopada 1978r. jako uzasadnienie wywłaszczenia wymienionych w nim działek gruntu wskazuje zatem zupełnie inną decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny, niż wynika to z uzasadnienia decyzji będącej przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym.
Jak stanowił art. 16 ust. 3 pkt 1) ustawy z 1958r. do wniosku należy dołączyć dowód uzgodnienia z właściwym terenowym organem administracji miejsca realizacji inwestycji. Owo bowiem miejsce determinowało zakres przedmiotowy wywłaszczenia tj. jaki teren jest niezbędny do celów realizacji tej inwestycji. Tylko wykazany zakres terytorialny planowanej inwestycji uzasadniał dokonanie wywłaszczenia konkretnej działki gruntu. Musiał istnieć związek między usytuowaniem planowanej inwestycji,
a położeniem wywłaszczanej nieruchomości. Innymi słowy tylko położenie przeznaczonej pod wywłaszczenie działki w granicach planowanej inwestycji uzasadniało wywłaszczenie nieruchomości. Wynika to z brzmienia art. 3 ust. 1 ustawy stanowiącego, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość jest niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo na wykonanie zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.
Skoro wymogiem ustawy było istnienie takiego związku, z akt postępowania zwykłego i ze zgromadzonych tamże materiałów musi wynikać, że dana nieruchomość była niezbędna dla celów konkretnego wywłaszczenia. Tymczasem jak już podniesiono zaistniały wątpliwości, która z decyzji lokalizacyjnych stanowiła podstawę do zakwalifikowania niezbędności działki J. N. i tym samym na jaki konkretnie cel została ona przeznaczona. Skoro wniosek dotyczył decyzji lokalizacyjnej z [...] marca 1976r. i taka decyzja stanowiła załącznik do wniosku
o wywłaszczenie koniecznym było zbadanie przedmiotu postępowania wywłaszczeniowego w powiązaniu z celem wywłaszczenia. Ponadto konieczne jest zbadanie, czy decyzja lokalizacyjna z [...] marca 1976r. obejmowała działkę poprzednika prawnego skarżącego. Chodzi bowiem o to, w jakich warunkach dowodowych procedował organ wywłaszczeniowy i czy zgromadzony wówczas tj.
w postępowaniu zwykłym materiał dowodowy uzasadniał podjęcie decyzji
o wywłaszczeniu działki nr [...] w obr. [...]. Dalej – w związku z powyższym jakie względy zadecydowały, że nagle w decyzji wywłaszczeniowej organ powołuje się na zupełnie inną decyzję lokalizacyjną i tą ostatnią tłumaczy konieczności przejęcia
m. in. spornej działki.
Organ prowadzi w tej sprawie postępowanie nieważnościowe. Jak wynika
z utrwalonych poglądów w judykaturze "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy
w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Rolą organu nadzorczego jest zbadanie czy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz obowiązujące wówczas przepisy prawa materialnego oraz procesowego organ prowadzący postępowanie zwykłe miał usprawiedliwione przesłanki aby wydać rozstrzygnięcie o podjętej treści. Ocenia zatem kontrolowaną decyzję, nie prowadzi zaś postępowania wyjaśniającego co do istoty i nie dokonuje ponownych ustaleń faktycznych.
W tej sprawie ma zatem obowiązek wyjaśnić, czy wywłaszczona nieruchomość został przejęta zgodnie z art. 16 ust. 3 pkt 1) ustawy w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy tj. czy przedłożone materiały wykazywały, że akurat działka J. N. była niezbędna na cel użyteczności publicznej oraz jaki to był konkretnie cel oraz czy cel ten został wykazany przez ubiegającego się o wywłaszczenie. Wymaga to przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, bowiem dotychczasowe nie wyjaśniło tej zasadniczej kwestii. Konieczne jest także podjęcie działań w celu uzupełnienia materiału dowodowego, chodzi w tym wypadku o wskazywane dwie decyzje lokalizacyjne.
W związku z powyższym przedwczesne byłoby wypowiadanie się co do zasadności naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.s.a.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów nie orzeczono ze względu na brak wniosku w tym przedmiocie uprawnionego podmiotu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło