I SAB/Wa 611/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie co do zobowiązania Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej K. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 września 2017 r. K. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...], mającą mieć miejsce przy rozpoznawaniu jej wniosku o podjęcie zawieszonego z urzędu postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość warszawską, położoną przy ul [...] (obecnie [...]), pochodzącą z dawnej nieruchomości [...] rej. hip.[...]. Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym sprawy. Na wiosek K. C. z [...] grudnia 2008 r., będącej jednym z następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...](obecnie [...]), wszczęte zostało przed Prezydentem [...], w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), postępowanie o ustalenie odszkodowanie za tę nieruchomość. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewody [...] z [...] marca 2013 r. nr [...], Prezydent[...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie, do czasu przedłożenia przez strony postanowienia właściwego sądu stwierdzającego nabycie spadku po zmarłej S. K. lub aktu poświadczenia dziedziczenia po wyżej wymienionej. Przy piśmie z 30 maja 2016 r. K. C. przekazała organowi odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] lutego 2016 r.[...], stwierdzającego nabycie spadku po S. K. przez Skarb Państwa – Prezydenta[...], wnioskując jednocześnie o podjęcie zawieszonego postępowania. Wobec braku reakcji organu, pismem z 12 lipca 2016 r., zwróciła się do Prezydenta [...] o informację o sposobie załatwienia jej wniosku, a w dalszej kolejności wniosła do Wojewody [...] zażalenie na zaistniałą przy jego rozpoznawaniu bezczynność. W efekcie rozpoznania tego zażalenia, Wojewoda [...], postanowieniem z [...] maja 2017 r. nr[...], uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie, w związku z czym K. C. wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi podkreślała brak reakcji organu na jej wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, jak też zaniechanie podejmowania w sprawie jakichkolwiek czynności w terminie wyznaczonym przez organ wojewódzki. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że niezależnie od przyczyny uzasadniającej w 2012 r. zawieszenie postępowania, przeszkodą uniemożliwiającą zakończenie postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania jest będąca w toku sprawa o ustanowienie w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości, za który to odszkodowanie jest dochodzone. Ustosunkowując się do tego argumentu skarżąca, zwracała uwagę, że z powodu prowadzonego postepowania dekretowego, organ nie zawiesił postępowania odszkodowawczego. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nr [...] Prezydent [...] podjął zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Kolejnym zaś postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] ponownie je zawiesił do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości złożonego 8 września 1949 r. W związku z czym w piśmie z 22 grudnia 2017 r. wniósł o umorzenie postepowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność przy rozpoznawaniu wniosku K. C. o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...] jest uzasadniona. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie przed nim zawisłej lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu (jak też zaniechania) i stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była efektem rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."). Przy czym wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi stosownego aktu w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy zanim do tego doszło dopuścił się on bezczynności i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania aktu i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie istotą zarzutów jest brak reakcji organu na ustanie przyczyny, która legła u podstaw zawieszenia przezeń postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość warszawską i to mimo zgłoszonego przez stronę żądania jego podjęcia. Godzi się zatem zwrócić uwagę, że z konstrukcji instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego wynika, iż instytucja ta jest stosowana jedynie na czas konieczny do usunięcia przyczyny zawieszenia postępowania. Usunięcie jej obliguje zatem organ do niezwłocznego podjęcia postępowania. Potwierdza to treść art. 97 § 2 k.p.a, w myśl którego "gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony". Przy czym od realizacji owego obowiązku, organ nie może się uwolnić powołując się na zaistnienie innej przeszkody, nie ujętej w postanowieniu o zawieszeniu postępowania, uniemożliwiającej procedowanie sprawy administracyjnej co do jej istoty. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że jedyną przyczyną uzasadniającą zawieszenie w dniu [...] lipca 2012 r. postępowania w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...], była konieczność ustalenia następców prawnych – jednej ze zmarłych uczestniczek postępowania – S. K.. Niesporne jest także, że o ustaniu tej przyczyn organ poinformowany został przez stronę już przy piśmie z 30 maja 2016 r., do którego dołączono wówczas odpis prawomocnego postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku po wyżej wymienionej przez Skarb Państwa – Prezydenta [...]. Pismo to wpłynęło do organu 2 czerwca 2016 r. co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Kancelarii Urzędu [...]. Z tą zatem datą zaktualizował się dla organu obowiązek, o którym mowa w art. 97 § 2 k.p.a. Tymczasem organ zareagował na ustanie przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania dopiero po upływie niemal półtora roku (wydając 27 listopada 2017 r. postanowienie o jego podjęciu), pod wpływem wniesionej skargi. Zwlekając zatem przez 17 miesięcy z podjęciem zawieszonego postępowania, jak też nie reagując na monit strony 9wystosowany 12 lipca 2016 r.) , pozostawał on w stanie bezczynności, a ta przybiera ma w tym wypadku postać kwalifikowaną, to jest rażąco narusza prawo. Taki sposób procedowania sprawy pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z dyspozycją normy prawnej zawartej w przywołanym wyżej przepisie art. 97 § 2 k.p.a., a przy tym godzi drastycznie w ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Tym bardziej, że nie zachodziły w tym wypadku żadne obiektywnie weryfikowalne okoliczności, które ten sposób działania organu mogłyby tłumaczyć. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku). O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 powołanej ustawy Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z klei na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.