II OZ 318/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1365/17 w przedmiocie odrzucenia zażalenia A. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 grudnia 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. skarżąca wniosła zażalenie na zarządzenie z dnia 16 listopada 2017 r. Z uwagi na nieprecyzyjne sformułowanie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu zarządzeniem z dnia 11 grudnia 2017 r. uchylono zarządzenie z dnia 16 listopada 2017 r., a następnie zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2017 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł (wskazując dodatkowo przedmiot zaskarżonego postanowienia). Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. skarżąca wniosła zażalenie na zarządzenie z dnia 12 grudnia 2017 r. Zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2017 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia z dnia 4 grudnia 2017 r. od zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 12 grudnia 2017 r. poprzez złożenie 1 odpisu zażalenia – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłania odpis zażalenia z dnia 4 grudnia 2017 r., przy czym był to odpis innego zażalenia (zażalenia na zarządzenie z dnia 16 listopada 2017 r.). Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1365/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie A. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 grudnia 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zażalenie skarżącej, złożone bez odpisu, obarczone było brakiem formalnym. Mimo stosownego wezwania skarżąca nie uzupełniła tego braku w wyznaczonym terminie, ponieważ złożyła odpis innego zażalenia. Z tego powodu Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu na postanowienie z dnia 29 stycznia 2018 r. A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając Sądowi naruszenie art. 47 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie doszło do usunięcia braków. Jednocześnie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zarządzenia z dnia 29 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 178 p.p.s.a. stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postępowania zażaleniowego, w myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. Obowiązek dołączenia do pisma procesowego odpowiedniej liczby odpisów wynika z art. 47 § 1 p.p.s.a. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisów wniesionego pisma jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu. Wprawdzie uchwała ta odnosi się bezpośrednio do wymogów formalnych skargi, jednakże zawarta w niej wykładnia art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a. niewątpliwie znajduje zastosowanie także w odniesieniu do zażalenia. Z przepisu art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wynika, że w wypadku stwierdzenia przez sąd nieuzupełnienia braków formalnych zażalenia w terminie siedmiu dni po stronie sądu powstaje bezwzględny obowiązek odrzucenia zażalenia. Ustawodawca nie przewidział odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego środka niż odrzucenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny w żaden sposób nie kwestionuje wykładni przepisów art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a. zawartej w przywołanej wyżej uchwale. Uznał jednakże, że w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na przedmiot zaskarżonego zarządzenia z dnia 12 grudnia 2017 r., brak odpisów zażalenia nie stanowił braku formalnego uniemożliwiającego nadanie pismu dalszego prawidłowego biegu. Pamiętać należy, że celem złożenia odpisów pisma procesowego jest zapewnienie pozostałym stronom postępowania udziału w postępowaniu poprzez doręczenie im odpisu pisma, co wprost wynika z treści przepisu art. 47 § 1 p.p.s.a. Co do zasady wszystkie pisma procesowe strony podlegają doręczeniu pozostałym stronom, w szczególności dotyczy to środków odwoławczych. W niniejszej sprawie odrzucone przez Sąd zażalenie dotyczyło zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zasadnym wydaje się zatem pytanie o to, czy dla nadania prawidłowego biegu zażaleniu na zarządzenie w takim właśnie przedmiocie konieczne jest doręczenie jego odpisów stronom. Sąd I instancji wzywając skarżącą do nadesłania odpisu zażalenia na wezwanie w przedmiocie wpisu uznał, że brak tego odpisu jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie prawidłowego biegu zażaleniu. Stanowisko to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest błędne. W wypadku pisma, które nie jest należycie opłacone, przewodniczący wydziału, na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a., w drodze zarządzenia wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Te czynności przewodniczący wydziału wykonuje w ramach wstępnego badania, czy pismo spełnia wymogi formalne (art. 49 p.p.s.a.). Wprawdzie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazują wprost, że środek zaskarżenia od tego zarządzenia przysługuje jedynie wzywanej stronie (jak ma to miejsce w odniesieniu do postanowień wydawanych w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy – art. 252 § 3 p.p.s.a.), to przyjąć należy, że legitymację do wniesienia takiego zażalenia posiada jedynie adresat wezwania – osoba, której doręczono to wezwanie i na której ciąży obowiązek fiskalny nałożony zarządzeniem przewodniczącego wydziału. W związku z tym to jedynie strona wzywana do uiszczenia wpisu sądowego ma prawo do skutecznego kwestionowania prawidłowości działań przewodniczącego wydziału podejmowanych w stosunku do niej i powinna być uznana za jedyną stronę postępowania zażaleniowego w tym przedmiocie. W konsekwencji niezałączenie odpisu zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu dla strony przeciwnej nie należy do braków, które uniemożliwiają nadanie prawidłowego biegu temu środkowi odwoławczemu. Wysyłanie pozostałym stronom zarówno odpisów zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, jak i rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie, jest zbędne i bezcelowe. Co więcej, wzywanie strony do nadesłania odpisów przedmiotowego zażalenia pod rygorem jego odrzucenia stanowi nieuzasadnione ograniczenie prawa do sądu. Odmówienie bowiem stronie prawa do weryfikacji zarządzenia przewodniczącego wydziału z powodu niedołączenia opisów zażalenia dla pozostałych stron, które nie mają interesu prawnego w rozstrzygnięciu tej kwestii procesowej, jest działaniem nieproporcjonalnym do celu, jakim jest dobro niniejszego postępowania. W niniejszej sprawie, wbrew ocenie Sądu I instancji, zażalenie skarżącej na zarządzenie przewodniczącego wydziału z dnia 12 grudnia 2017 r. nie było obarczone brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie mu prawidłowego biegu. W konsekwencji Sąd wadliwie wezwał skarżącą do nadesłania odpisu zażalenia pod rygorem jego odrzucenia, jak również odrzucił zażalenie z powodu nadesłania odpisu innego zażalenia niż to, o które strona była wzywana. Z tego powodu postanowienie z dnia 29 stycznia 2018 r. podlega uchyleniu. Jedynie na marginesie wskazać należy, że w doręczonym skarżącej wezwaniu do usunięcia braków zażalenia (pismo z dnia 29 grudnia 2017 r.) precyzyjnie określono, którego zażalenia dotyczy: "zażalenia z dnia 04.12.2017 r. od zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 12.12.2017 r.". Powyższe nie wpływa jednak na przedstawioną wyżej ocenę tego wezwania jako zbędnego z uwagi na wadliwość oceny Sądu co do kwestii braków formalnych zażalenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.