I SAB/Wa 556/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w zakresie przyznania od organu sumy pieniężnej; 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] róg [...], nr hip. [...]; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz I. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I.M., reprezentowana przez radcę prawnego M. C., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wskazanym uprzednio wnioskiem, który wpłynął do organu w dniu [...] maja 2016 r., I. M. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...] róg [...], ozn. hip. [...]. Następnie strona złożyła zażalenie z dnia [...] sierpnia 2016 r. do Wojewody [...]. Ten ostatni organ postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia, po czym w dniu [...] grudnia 2016 r. zwrócił akta administracyjne Prezydentowi. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy pierwszą czynność w sprawie organ podjął pismem z [...] września 2017 r. Wystąpił wówczas do pełnomocnika wnioskodawczyni o nadesłanie dokumentów w postaci oryginałów lub uwierzytelnionych kopii postanowień, wydanych w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po wskazanych w piśmie osobach, celem wykazania następstwa prawnego po byłym właścicielu nieruchomości. Ponadto poinformował o stanie sprawy oraz o braku możliwości wydania orzeczenia w przedmiocie odszkodowania do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Z kolei postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości. W złożonej do Sądu skardze I. M. wniosła o wyznaczenie Prezydentowi W. miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej w sprawie rozpoznania jej wniosku, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie od organu, na podstawie art. 149 § 2 ppsa, na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Uzasadniła, że organ pozostaje w bezczynności oraz przewlekłości. Od chwili złożenia wniosku nie podejmuje żadnych czynności zmierzających bezpośrednio do wydania decyzji. Pomimo upływu dodatkowego terminu, wyznaczonego przez Wojewodę [...], sprawa nadal pozostaje niezakończona. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że wystąpił do strony o nadesłanie dokumentów, celem wykazania następstwa prawnego po dawnych właścicielach nieruchomości oraz wystosował informację o stanie sprawy, po czym zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.". sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.aa lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z przepisu art. 35 § 1 – 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej zwanej "kpa.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 kpa. bezczynność w sprawie ma miejsce wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Oznacza to, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności, wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie wniosek z o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wskazaną nieruchomość, wpłynął do organu w dniu [...] maja 2016 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Stosownie do treści powołanego art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie Prezydent W. dopiero w dniu [...] września 2017 r. wystąpił do wnioskodawczyni o nadesłanie dokumentów, celem wykazania następstwa prawnego, po czym postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] zawiesił prowadzone z ww. wniosku postępowanie o przyznanie odszkodowania do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości. Działania organu sprzed zawieszenia postępowania Sąd uznał za podejmowane z opóźnieniem, lecz przy ocenie stopnia naruszenia prawa uwzględnił, iż nie można pominąć konieczności ustalenia przysługującej stronie legitymacji do wystąpienia ze stosownym wnioskiem. Jest ona kluczowa dla jego rozpoznania. Od tego zależy bowiem rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto organ nie jest władny ustalić odszkodowania do czasu zakończenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości. Skoro, w ocenie organu zaszła konieczność wykazania następstwa prawnego po byłym właścicielu nieruchomości, jak też toczy się postępowanie o przyznanie prawa rzeczowego do tej nieruchomości, za którą ma zostać wypłacone odszkodowanie - to Prezydent powinien był zawiesić postępowanie, co uczynił - choć dopiero po wpłynięciu skargi na bezczynność organu. Z uwagi na powyższe konstatacje i stopień stwierdzonych naruszeń, mając na względzie konieczność podjętych działań organu, Sąd stwierdził, że bezczynność organu do czasu zawieszenia postępowania choć naruszyła przepisy prawa, to jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 kpa. Z powyższych względów, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. Ponadto, ze względu na zawieszenie przez organ postępowania w sprawie, bezprzedmiotowe stało się wydanie przez Sąd orzeczenia dotyczącego zobowiązania organu do wydania aktu i dlatego w tej części, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zostało ono umorzone (pkt 3 sentencji wyroku). Zawieszenie postępowania wstrzymuje bowiem bieg terminów przewidzianych w kpa – o czym stanowi art. 103 kpa - a tym samym eliminuje zwłokę w załatwieniu sprawy od daty zawieszenia. W kwestii przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu nie tylko skłonienie organu do rozstrzygnięcia sprawy, lecz też stanowi zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Sąd stanął na stanowisku, iż suma ta powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, kiedy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej sankcji organ sprawy nie załatwi, mając na względzie umotywowaną krzywdę, jakiej doznała strona. Taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie, gdyż obecnie postępowanie zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności, w części dotyczącej przyznania skarżącym sumy pieniężnej, Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.