II GSK 1462/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 861/17 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 861/17, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił w całości skargę D. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. M., zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania polegające na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku w sprawie niezasadnie oddalającego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, mimo wadliwości rozstrzygnięcia, które winno przesądzać o jego uchyleniu; - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, w tym m.in.: w zakresie ustalenia czy S. K. (kierujący pojazdem w dniu kontroli) wykonywał transport drogowy w imieniu Skarżącego czy też prywatny kurs, podczas gdy S. K. pożyczył pojazd marki DAF o nr rej. [...] od Skarżącego w celach przetransportowania otrzymanych od znajomego mebli z W. do W. 2. przepisów prawa materialnego polegające na naruszeniu: - art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1907 – dalej: u.t.d.) poprzez utrzymanie rozstrzygnięcia w zakresie wymierzenia kary nieuwzględniającej zarówno stopnia społecznej szkodliwości czynu, stopnia zawinienia oraz zakresu naruszenia i dotychczasowej działalności prowadzonej przez Skarżącego i w konsekwencji wymierzenie kary w najwyższym możliwym wymiarze, tj. w kwocie 10.000,00 zł; - art. 129 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450; powoływanej dalej jako: p.r.d.) poprzez dokonanie kontroli będącej przedmiotem skarżonych decyzji na terenie prywatnym, na którego wkroczenie nie uzyskano uprzednio pozwolenia właściciela, podczas gdy uprawnieniem Policji i innych organów wskazanych w ww. ustawie jest czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie - zgodnie z informacjami uzyskanymi od Skarżącego kontrola odbyła się w pełni na terenie prywatnym, co uzasadnia ww. zarzut. Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż nie mogły odnieść zamierzonego skutku podniesione w jej podstawach zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. "poprzez wydanie wyroku w sprawie niezasadnie oddalającego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego [...] października 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, mimo wadliwości rozstrzygnięcia, które winno przesądzać o jego uchyleniu" należy zauważyć, iż sformułowany w powyższy sposób zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie mógł być uznany za uzasadniony. Sformułowanie przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. wskazuje, że zarzuca on niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższy przepis ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak art. 146 § 1, art. 147, art. 149 § 1 p.p.s.a., czy art. 145 § 1 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się przewlekłości prowadzenia postępowania przez organ, to nie można Sądowi stwierdzającemu ten stan rzeczy i oddającemu skargę zarzucić naruszenia omawianego przepisu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją zastosowanej przez Sąd pierwszej instancji normy prawnej. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 638/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za całkowicie chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, w tym m.in.: w zakresie ustalenia czy S. K. (kierujący pojazdem w dniu kontroli) wykonywał transport drogowy w imieniu Skarżącego czy też prywatny kurs, podczas gdy S. K. pożyczył pojazd od Skarżącego w celach przetransportowania otrzymanych od znajomego mebli z W. do W. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie oddalił skargę i zaakceptował stanowisko organów, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził takiego naruszenia prawa procesowego, którego dawałoby podstawę do uwzględnienia skargi. NSA nie podzielił zwłaszcza zarzutów skargi kasacyjnej akcentujących niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Stan faktyczny zaakceptowany przez Sąd I instancji nie został bowiem przez skarżącego skutecznie podważony. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza dodatkowo, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego, nakierowane są na przyjęcie przez organy, iż przedmiotowy przejazd nie był przejazdem na potrzeby własne. Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że organ dokonał oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym m.in. okazanych przy kontroli wykresówek kierowcy. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że okoliczności sprawy, a w szczególności fakt, że to nie skarżący ani jego pracownik kierowali pojazdem nie pozwalają na przyjęcie, że był to transport na potrzeby własne. Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał jakie warunki muszą być spełnione by przejazd był uznany za transport na potrzeby własne, zaś niespełnienie tych warunków skutkuje nałożeniem kary za brak zezwolenia na wykonywanie transportu. Za prawnie relewantne fakty rozważane w postępowaniu administracyjnym w sprawie zastosowania omawianej sankcji administracyjnej należy uznać również inne okoliczności, w tym to, że nie był to jednorazowy przejazd, bowiem okazane wykresówki wskazują, że z usług tego kierowcy skarżący korzystał już uprzednio. Mając na względzie powyższe uwagi, zarzut naruszenia art. 92a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez utrzymanie rozstrzygnięcia w zakresie wymierzenia kary nieuwzględniającej zarówno stopnia społecznej szkodliwości czynu, stopnia zawinienia oraz zakresu naruszenia i dotychczasowej działalności prowadzonej przez Skarżącego i w konsekwencji wymierzenie kary w najwyższym możliwym wymiarze, również okazał się niezasadnym. NSA nie stwierdził zatem naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy podnieść i przypomnieć, że ustawodawca umożliwił przedsiębiorcy obalenie domniemania odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami. Dowody te powinny być zaś dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę. Tymczasem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, by przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionych przepisach zostały spełnione. W ocenie NSA nie jest trafny ponadto zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 129 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez dokonanie kontroli będącej przedmiotem skarżonych decyzji na terenie prywatnym, na którego wkroczenie nie uzyskano uprzednio pozwolenia właściciela. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że załączony do akt administracyjnych protokół kontroli oraz sprawozdanie z tej kontroli jednoznacznie wskazują, że do zatrzymania pojazdu doszło na drodze wojewódzkiej nr [...]. Trafnie zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że tej okoliczności nie kwestionował ani kierowca prowadzący pojazd ani sam skarżący. Za usprawiedliwiony wobec tego uznać należy pogląd o istnieniu podstaw do uznania, że fakt iż samej kontroli dokonano na terenie prywatnym nie czyni tej kontroli nielegalną, dokonaną z naruszeniem prawa. W związku z powyższym zasadnie Sąd I instancji uznał, że wskazanie miejsca, na które należy przestawić pojazd po jego zatrzymaniu, gdy w ocenie policji kontrola w miejscu zatrzymania może zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, nie może być oceniane jako naruszenie art. 129 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.