I SAB/Wa 702/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. C. i P. C. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego do gruntu 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz C. C. i P. C. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. C. C. i P. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady [...] w W. z dnia [...] lutego 1953 r., odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] oraz utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1953 r. W wyniku powyższego rozpoznaniu ponownie podlegał wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do powyższego gruntu. Pismem, które wpłynęło do organu w dniu [...] sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżących poinformował o powyższym Prezydenta W. i wniósł o rozpoznanie wniosku dekretowego, dotyczącego ww. nieruchomości. W dniu [...] maja 2015 r. pełnomocnik skarżących wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Zostało ono rozpoznane postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...]. Kolegium zobowiązało w nim Prezydenta W. do rozpoznania i rozstrzygnięcia powyższej sprawy w terminie 3 miesięcy od daty otrzymania postanowienia - co nastąpiło w dniu 15 grudnia 2015 r. Jak wynika z akt administracyjnych pierwsze czynności zostały podjęte w sprawie przez Prezydenta W. w październiku i listopadzie 2015 r. Organ wystąpił wówczas do [...] Urzędu Wojewódzkiego, Archiwum W., Ministerstwa Finansów, Sądu Rejonowego dla [...] i innych jednostek organizacyjnych urzędu, celem uzyskania informacji i dokumentów dotyczących nieruchomości. Odpowiedzi na powyższe wystąpienia organ otrzymał w pierwszym kwartale 2016 r. We wskazanej dacie prowadzący postępowanie zwrócił się do pełnomocnika skarżących o nadesłanie wskazanych w tym piśmie dokumentów. We wniesionej skardze skarżący wnieśli o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy. Uzasadnili, że do dnia wniesienia skargi organ nie rozpatrzył wniosku, nie zachowując terminu zakreślonego w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że obecnie trwają czynności mające na celu ustalenie w jakim stopniu budynek znajdujący się na gruncie w dniu [...] listopada 1945 r. (dniu wejścia w życie dekretu) został uszkodzony podczas działań wojennych) oraz z czyich środków został odbudowany. W związku z czym zlecono stosowną ekspertyzę. W jego ocenie konieczne jest też ustalenie stanu faktycznego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a", sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z art. 35 § 1 – 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej zwanej "kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, iż bezczynność ma miejsce wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Oznacza to, iż można mówić o bezczynności organu wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał on decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności, wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w jej rozpoznaniu. Wniosek został złożony kilkadziesiąt lat temu, lecz musi ponownie być rozpatrzony, z uwagi na wycofanie z obiegu prawnego ze skutkiem ex tunc, orzeczeń, którymi go uprzednio rozstrzygnięto. O fakcie stwierdzenia nieważności wskazanych orzeczeń dekretowych pełnomocnik wnioskodawców poinformował organ w sierpniu 2014 r. Tymczasem, pomimo upływu blisko 4 lat od otrzymania powyższej informacji, organ administracji nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego - co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Wobec powyższego, Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, termin wyznaczony dla załatwienia wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego orzeczenia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, od dnia otrzymania informacji o konieczności rozpoznania wniosku dekretowego do dnia wyrokowania Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, a prowadząc postepowanie przez okres prawie 4 lat nie zakończył sprawy. Przy czym, jak wynika z akt przesłanych do Sądu, do października 2015 r. Prezydent W. nie podejmował czynności nakierowanych na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyższych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei, zaakceptowanie przez Sąd prowadzenia postępowania w sposób, który miał miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad kpa., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego określonej w art. 12 kpa. Pamiętać przy tym trzeba, że przepisy art. 35 i 36 kpa nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 kpa, art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z brakiem właściwych działań organu w sprawie - gdyż za takie należy uznać prowadzenie postępowania przez blisko 4 lata - Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).