IV SA/Wr 742/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant: Asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej przyznania zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. | Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 25 września 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia 2 sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 24 czerwca 2014 r. nr [...] dotyczącej przyznania S. S. zasiłku dla opiekuna od lipca 2013 r. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2011 r. nr [...] Burmistrz G. przyznał S. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką W. N. w kwocie 520 zł miesięcznie od 1 lutego 2011 r. W związku ze zmianą przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 31 lipca 2013 r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013 r. powyższej decyzji przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia 31 lipca 2013 r. i stwierdziło wygaśnięcie z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzji z dnia 27 kwietnia 2011 r. Następnie w trybie wznowienia postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 5 marca 2014 r. nr [...] uchyliło decyzję własną z dnia 19 sierpnia 2013 r. oraz decyzję organu pierwszej instancji z dnia 31 lipca 2013 r. i umorzyło postępowanie w całości. SKO uznało, że brak jest podstawy prawnej do wydawania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji. Po rozpoznaniu wniosku strony z dnia 15 maja 2014 r. Burmistrz G. decyzją z dnia 24 czerwca 2014 r. nr [...] przyznał stronie zasiłek dla opiekuna od 1 lipca 2013 r. W dniu 17 lipca 2017 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. N. Strona złożyła również wniosek o uchylenie decyzji z dnia 24 czerwca 2014 r. przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna na mocy art. 155 k.p.a. Decyzją z dnia 2 sierpnia 2017 r. nr [...] Burmistrz G. odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), ponieważ zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 12 kwietnia 2011 r. matka strony została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, a niepełnosprawność istnieje od marca 2010 r. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, organ stwierdził, że ustawodawca nie zmienił treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zatem z uwagi na datę powstania niepełnosprawności matki wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast decyzją z dnia 2 sierpnia 2017 r. nr [...] Burmistrz G. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 24 czerwca 2014 r. przyznającej stronie zasiłek dla opiekuna ze względu na brak zaistnienia przesłanki z art. 155 k.p.a., tj. słusznego interesu strony, albowiem stronie odmówiono przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej stronie zasiłek dla opiekuna, zarzucając naruszenie art. 155 k.p.a. przez uznanie za słuszny interes strony odmowę uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna i oparcie się wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zamiast na wykładni tego przepisu dokonanej w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Strona wskazała, że wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna narusza przepisy prawa, ponieważ uniemożliwia stronie wyeliminowanie jedynej negatywnej przesłanki do przyznania prawa do korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując że intencją strony było usunięcie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna stosownie do art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże decyzja organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 września 2017 r. nr [...]. Obecnie więc nie istnieje zbieg uprawnień strony do zasiłku dla opiekuna oraz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma więc potrzeby usuwania sugerowanej przez skarżącą kolizji. Ponadto pozbawienie strony prawa do zasiłku dla opiekuna, w sytuacji gdy odmówiono jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie leży w jej słusznym interesie. Nie zostały więc spełnione łącznie przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji dotychczasowej w trybie art. 155 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 155 k.p.a. przez uznanie za słuszny interes strony odmowę uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna i oparcie się wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zamiast na wykładni tego przepisu dokonanej w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Według skarżącej prawidłowe odczytanie przez organ treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wymagało uwzględnienia jednoznacznie brzmiącej sentencji wyroku TK sygn. akt K 38/13 i wzięcia pod uwagę jednolitej linii orzeczniczej NSA w podobnych sprawach. Wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna narusza przepisy prawa, ponieważ uniemożliwia stronie wyeliminowanie jedynej negatywnej przesłanki do przyznania prawa do korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca złożyła wniosek o uchylenie na mocy art. 155 k.p.a. decyzji z dnia 24 czerwca 2014 r. przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna w celu wyeliminowania negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b). Stosownie do art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przede wszystkim należy zauważyć, że Sąd w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 741/17 uchylił decyzje organów obu instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd wskazał w tym orzeczeniu, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Dlatego też w ocenie Trybunału art. 17 ust. 1b ustawy nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie po wejściu w życie omawianego orzeczenia. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443, zatem wszedł w życie w tym właśnie dniu. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Stosując wskazany sposób wykładni art. 17 ust. 1b ustawy trzeba stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec tego Sąd uznał, że wydanie w sprawie decyzji na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ administracji został zobowiązany do wzięcia pod uwagę stanowiska zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 741/17. Skoro decyzje organów obu instancji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały uchylone, a organ będzie ponownie rozpoznawał wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to organ winien również ponownie przeanalizować, czy wystąpiły przesłanki do uchylenia na mocy art. 155 k.p.a. decyzji z dnia 24 czerwca 2014 r. przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.