I SA/Wa 1510/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg A. G. i E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej A. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych oraz na rzecz skarżącej E. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] zawieszającym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Wydziału Terenów Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu położonego w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] - do czasu ustalenia następstwa prawnego po L. Z., H. K., T. K., W. R. i A. R. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez S. G., A. G. i W. Z. (pkt 1) oraz uchyliło zaskarżone postanowienie i w tym zakresie zawiesiło z urzędu postępowanie do czasu ustalenia następstwa prawnego po A. R. oraz wezwało wnioskodawcę do podjęcia postępowania zmierzającego do ustalenia następstwa prawnego po w/w zmarłym (pkt 2). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. doręczone zostało S. G. i A. G. w dniu 29 listopada 2013 r., zaś M. K. - pełnomocnikowi do doręczeń W. Z. - w dniu 2 grudnia 2013 r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla S. G. i A. G. minął w dniu 6 grudnia 2013 r., zaś dla W. Z. - w dniu 9 grudnia 2013 r. S. G. i A. G. złożyły wniosek w dniu 10 grudnia 2013 r., zaś W. Z. w dniu 17 grudnia 2013 r. Tym samym organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez w/w strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało ponadto, że w toku postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalone zostało następstwo prawne po L. Z., T. K., H. K. i W. R., na dowód czego załączone zostały stosowne dokumenty. Nie przedstawiono jednakże właściwych dokumentów potwierdzających następstwo prawne po A. R., co uzasadniało zawieszenie postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu ustalenia następstwa prawnego po w/w zmarłym uczestniku postępowania. Skargi na powyższe postanowienie wniosła A. G. oraz E. S. A. G. w złożonej skardze zarzuciła naruszenie: - art. 28 kpa poprzez uznanie za stronę [...].; - art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez wydanie postanowienia do osoby nieżyjącej, tj. Z. R. zmarłego [...] stycznia 2016 r. i S. G. zmarłej [...] sierpnia 2016 r.; - art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez zawieszenie postępowania do czasu ustalenia następstwa prawnego po A. R., podczas gdy postępowanie spadkowe po w/w zostało przeprowadzone, zostało wpisane do księgi hipotecznej "[...]", a do dalszego prowadzenia postępowania konieczne jest jedynie dostarczenie poświadczonych przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] kserokopii odpowiednich kart akt księgi hipotecznej, a nie przeprowadzenie postępowania spadkowego, - art. 100 § 1 kpa poprzez wezwanie wnioskodawcy do podjęcia postępowania zmierzającego do ustalenia następstwa prawnego po A. R., w sytuacji gdy postępowanie spadkowe zostało już wcześniej przeprowadzone, co zostało odnotowane w księdze hipotecznej. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych. E. S. w złożonej skardze zarzuciła, że zawieszenie postępowania do czasu ustalenia następstwa prawnego po A. R. było bezzasadne, bowiem stosowne postanowienie stwierdzające nabycie spadku istnieje i zostało dostarczone do organu. Zaskarżone postanowienie zostało ponadto skierowane do osób nieżyjących, tj. Z. R. zmarłego [...] stycznia 2016 r., S. G. zmarłej [...] sierpnia 2016 r. i E. K. zmarłego [...] maja 2017 r. Zdaniem skarżącej bezzasadnie ponadto organ uznał za stronę postępowania Spółkę [...]. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skargi są uzasadnione, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jego nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2017 r. skierowane zostało m.in. do E. K., który jak wynika z nadesłanego do Sądu przez Urząd Stanu Cywilnego odpisu skróconego aktu zgonu, zmarł w dniu [...] maja 2017 r. Postanowienie to skierowano ponadto do zmarłego w dniu [...] stycznia 2016 r. Z. R. i do zmarłej w dniu [...] sierpnia 2016 r. S. G., co potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy dokumenty, tj. odpowiednio postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] we [...] z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt [...] oraz akt poświadczenia dziedziczenia Rep. A nr [...] sporządzony w dniu [...] września 2016 r. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji skierowane zatem zostało do osób zmarłych. Tym samym - w ocenie Sądu - w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Jak wskazano postanowienie to skierowane zostało do osób nieżyjących, które w chwili jego wydawania nie miały już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa). Mając zaś na uwadze, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał przedmiotowego postanowienia merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).