I SAB/Wa 500/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. i A. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości w. położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz A. G. i A. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 lipca 2017 r. A. G. i A. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości w. położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]" w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1950 r. Prezydent [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Następnie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. nie przyznano dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonej przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. na podst. art. 156§ 1 pkt 2 kpa. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. uchyliło decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2012 r. i stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. w odniesieniu do części gruntu związanego z własnością lokali nr [...], [...] i [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. W dniu 3 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył wniosek o zwrot wnioskodawcom w trybie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 50) nieruchomości w. położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjatorzy postępowania wnieśli 8 sierpnia 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie określonym przez sąd oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz reorganizacja urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi A. G. i A. K. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu ich wniosku z 3 czerwca 2015 r. o ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości w. położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] w trybie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 50, dalej u.g.n.). Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego złożony na podstawie art. 214 ugn nie został przezeń rozpoznany. Ponadto na skutek wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z dnia [...] marca 2013 r. "odżył" wniosek dekretowy. Sprawa o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu lub o odszkodowanie w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) jest sprawą administracyjną odrębną od sprawy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub o odszkodowanie na podstawie art. 214 u.g.n. Zgodnie z art. 214 ust. 1 tej ustawy poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu o gruntach warszawskich, wygasły na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. Przesłanką uprawnień przewidzianych w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest to, iż były właściciel lub jego następcy prawni nie uzyskali i nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 7 powołanego dekretu o gruntach warszawskich. Jest to bowiem zupełnie inne uprawnienie, którego celem było złagodzenie skutków działania dekretu. Odmienny charakter uprawnień byłych właścicieli gruntów w. powoduje, że sprawy o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu lub o odszkodowanie w trybie dekretu są odrębnymi sprawami administracyjnymi od spraw o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Przy czym roszczenie oparte na art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. ma pierwszeństwo przed roszczeniami opartymi na innych podstawach. Tym samym wniosek oparty na art. 214 u.g.n. nie może być rozpoznany przed przez rozpoznaniem wniosku dekretowego. W sytuacji zatem jednoczesnego złożenia tych dwóch wniosków, postępowanie zainicjowane wnioskiem opartym na art. 214 ugn winno zostać zawieszone do czasu rozpoznania wniosku dekretowego. Jednak organ tego nie uczynił i od 3 czerwca 2015 r. nie podjął tej jedynie możliwej na obecnym etapie postępowania czynności w sprawie. Ustalony stan faktyczny sprawy świadczy o ewidentnym i oczywistym naruszeniu zasady szybkości postępowania, a także o znacznym przekroczeniu rozsądnego terminu do podjęcia czynności w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia 3 czerwca 2015 r. Zatem w okolicznościach w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy bezczynność organu przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skardze zawarto również wniosek o przyznanie odszkodowania, który jest zupełnie niezrozumiały w kontekście całej sprawy, dlatego sąd w tym zakresie skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.