II SA/Ke 735/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Wojewody z dnia 10 sierpnia 2017r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania w związku z udostępnieniem nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewoda decyzją z 10.08.2017 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania firmy I. R.M. od decyzji Starosty z dnia 4.04.2017 r. ustalającej na rzecz K. Ś. odszkodowanie w wysokości 9.457,00 zł, w związku z udostępnieniem nieruchomości oznaczonej jako działki nr 482 i 484 położonej w obrębie Ł., gmina P., w celu konserwacji linii napowietrznej 220 kV relacji [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Z uzasadnienia decyzji wynika, że ostateczną decyzją z dnia 7.01.2016 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2015. 1774), dalej jako u.g.n., Starosta zobowiązał właściciela opisanej wyżej nieruchomości do jej udostepnienia na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy, w celu konserwacji linii napowietrznej 220 kV relacji [...]. Na wniosek firmy I. Starosta ustalił odszkodowanie w kwocie 9.457,00 zł, na podstawie operatu szacunkowego z 22.11.2016 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. W odwołaniu od decyzji firma I. zakwestionowała wysokość odszkodowania zarzucając biegłemu przyjęcie błędnych danych co do ilości wyciętych drzew, nieuwzględnienie faktu, że teren nieruchomości został przywrócony do stanu poprzedniego, a złożony materiał drzewny złożony na stosy i pozostawiony do dyspozycji właściciela. Według odwołującego, biegła nie uwzględniła w wycenie kosztów usunięcia drzew, a wysokość szkód określona w operacie stanowi w rzeczywistości próbę określenia wyceny pozyskanego surowca drzewnego. Rozpatrując odwołanie Wojewoda wskazał, że czasowe zajęcie nieruchomości o łącznej pow. 0,7800 ha nastąpiło w okresie od 7.01.2016 r. do 5.04.2016 r. W tym czasie dokonano zrywki drzew na działkach nr 482 i nr 484, drewno ułożono w cztery stosy, a resztki pozostałego materiału drzewnego uprzątnięto za pomocą ciągnika z frezem. Strony nie doszły do uzgodnienia wysokości odszkodowania za szkody powstałe na skutek podejmowanych czynności oraz za samo udostepnienie nieruchomości. Okoliczności sprawy zgodnie z art. 124b ust. 1, ust. 4 u.g.n. uzasadniały więc ustalenie odszkodowania w drodze decyzji. Podstawę do ustalenia odszkodowania stanowił operat szacunkowy z dnia 22.11.2016 r. sporządzony na potrzeby niniejszego postepowania przez rzeczoznawcę majątkowego. W wyniku analizy tego operatu organ stwierdził, że wycenę określono według stanu nieruchomości z dnia wydania decyzji o udostępnieniu nieruchomości tj. 7.01.2016 r. oraz jej wartości na dzień ustalenia odszkodowania. Wyceny gruntu dokonano w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, zaś wartość odszkodowania za wycięte drzewa określono w podejściu dochodowym, metodą zysków. Dla potrzeb określenia wartości rynkowej przyjęto rodzaj rynku: rynek stawek czynszu dzierżawy gruntów niezabudowanych, przeznaczonych na cele rolne oraz pod zalesienie oraz rynek nieruchomości gruntowych, niezabudowanych, obszar rynku – lokalny obejmujący teren gminy P. Ze względu na brak ofert dzierżawy takich gruntów stawki czynszu określono na podstawie wartości rynkowej gruntu przy zastosowaniu metody opisanej w opracowaniu Adama Trybusza "Wartościowy wymiar dzierżawy wieloletniej...". Wartość przedmiotowej nieruchomości została określona według przeznaczenia w obowiązującym opracowaniu planistycznym (studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego), w odniesieniu do cen nieruchomości o przeznaczeniu podobnym jak nieruchomość wyceniana- przeznaczonych na cele rolne i pod zalesienie. Transakcje nieruchomościami porównawczymi miały miejsce w okresie ostatnich dwóch lat poprzedzających wycenę, zaś nieruchomości porównawcze położone są na rynku lokalnym obejmującym gminę P.. Z analizy rynku wynika, że odbywał się udokumentowany obrót nieruchomościami przeznaczonymi na cele rolne lub pod zalesienie. Z analizy danych transakcyjnych wynika, iż ceny gruntów przeznaczonych na cele rolne i pod zalesienie na rynku lokalnym obejmującym teren gminy P. wahają się od 7.173,00 zł/ha do 21.052,63 zł/ha. Określając przedział cen transakcyjnych (max i min) autor operatu przyporządkował im odpowiedni zakres poprawek. Ustalenie cech charakterystycznych (atrybutów) nastąpiło na podstawie analizy lokalnego rynku nieruchomości poprzez określenie cech charakterystycznych nieruchomości oraz dokonanie oceny ich wpływu na wartość, a następnie przypisując tym cechom odpowiednią wagę, przyjmując następujące atrybuty: położenie szczegółowe (20%), powierzchnia nieruchomości (15%), kształt nieruchomości (15%), dostępność komunikacyjna (10%), rodzaje użytków gruntowych (10%), klasa bonitacyjna (20%), kultura rolna (10%). Zdaniem Wojewody, ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż nie nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości, a zatem zakres wyceny obejmuje jedynie określenie szkód powstałych w wyniku czasowego zajęcia części nieruchomości o łącznej pow. 0,7800 ha w okresie od 07.01.2016r. do 05.04.2016r. oraz strat związanych z wycinką drzew. Wartość szkód powstałych na nieruchomości z tytułu udostępnienia obliczono na kwotę 9.457,00 zł, w tym wartość szkód powstałych w wyniku czasowego zajęcia na kwotę: 213,00 zł oraz szkody w składnikach roślinnych na kwotę: 9.244,00 zł. Zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego, prowadząc postępowanie nie może on wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalistycznymi, które posiada biegły. Zadaniem organu jest jedynie dokonanie oceny przedłożonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu pod względem formalnym, tj. zbadanie czy został on wykonany i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Dokonując oceny przedmiotowego operatu we wskazanym powyżej zakresie organ uznał, że pod względem formalnym operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego nie budzi zastrzeżeń i nie narusza przepisów prawa regulujących sporządzanie operatu szacunkowego, zatem może stanowić dowód w niniejszej sprawie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda wskazał, że w celu obalenia kwestionowanego operatu szacunkowego niezbędne jest przedłożenie przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ust. 1 ugn). Z podniesionych względów Wojewoda stwierdził, że Starosta prawidłowo ustalił wartość odszkodowania w oparciu o sporządzony w tym celu operat szacunkowy posiadający walor dowodu. Odnosząc się do zarzutów odwołującego Wojewoda wskazał, że przyjęta do szacunku ilość drzew została określona w oparciu o treść pisma właściciela nieruchomości z dnia 25.04.2016r., jednakże ich wiek określono w oparciu o Uproszczony Plan Urządzenia Lasu oraz Inwentaryzację Stanu Lasu sporządzanego dla lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa wsi L., gmina P. na okres od 01.01.2009r. do 31.12.2018r. (przy założeniu, że wycięte drzewa nie będą starsze niż drzewa znajdujące się w ich otoczeniu). Biegły nie miał możliwości określenia wartości drewna, gdyż drewno zostało już pocięte na mniejsze kawałki i dodatkowo zostało wymieszane, a wycena w oparciu o świadectwo legalności byłaby możliwa jedynie w przypadku uporządkowania wyciętego drewna i ponownego jego ocechowania w całości. Wojewoda występując pismem z dnia 09.06.2017r. do firmy I., dał możliwość Wnioskodawcy do udokumentowania ilości wyciętych drzew, a zarazem do podważenia wyliczeń zawartych w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego. Jednakże z pisma I. z dnia 21.06.2017r. nie wynika, iż przed wycinką dokonał jakichkolwiek czynności zmierzających do udokumentowania ilości wycinanych drzew. Ponadto na etapie uzgodnień dotyczących odszkodowania K. Ś. kierował pisma do firmy I., w których powoływał się na ilość wyciętych drzew, jednakże w żadnej korespondencji kierowanej do właściciela nieruchomości Wnioskodawca nie zawarł własnych wyliczeń dokonanych przed wycinką, nie kwestionował również ich ilości podawanej przez właściciela nieruchomości. Dalej podkreślono, że brak podstaw do uwzględnienia w operacie kosztów usunięcia drzew, albowiem ich uwzględnienie spowodowałoby obciążenie nimi właściciela nieruchomości co jest niedopuszczalne, ze względu na to, iż to nie właściciel był w tej sprawie inwestorem. Skargę na decyzję Wojewody z dnia 10.08.2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył K. Ś. domagając się rozstrzygnięcia sporu co do wysokości ustalonego odszkodowania, która jego zdaniem jest nieadekwatna do poniesionych szkód. Podkreślił, że wycięto 260 sztuk drzew dorosłych w wieku 35 – 70 lat i 400 sztuk drzew małych o średnicy na pniu od 5 – 15 cm, natomiast biegły przyjął na działce nr 484 – średnio 1 szt. – 0,13m3, (a według świadectwa legalizacji nr 128/2016 z dnia 31.03.2016 r. jest 0,23m3 sztuka) – wiek faktyczny ok. 35 lat. Na działce nr 482 drzewa nieocechowane – wiek lasu 55 – 70 lat. W opisie szkód rzeczoznawca uwzględnił pas o szerokości 26m, gdy tymczasem faktycznie w niektórych miejscach wycięto drzewa na 35m pasie szerokości. Stwierdził również, że pomieszanie drewna i ściągnięcie go na pryzmy, co w ocenie biegłego uniemożliwiło określenie całego wyciętego drewna i jego ponownego ocechowania nie nastąpiło z jego winy. Nie zgodził się również ze stwierdzeniem biegłego, że drewno zostało pocięte na mniejsze kawałki i pomieszane. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Uczestnik postępowania I. w piśmie procesowym z dnia 25.01.2018 r. przyłączył się do wniosku skarżącego o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Swoje stanowisko oparł na całkowicie odmiennych argumentach dowodząc, że wysokość odszkodowania została zawyżona, a nie zaniżona jak twierdzi skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył co następuje: Kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie poddane zostało rozstrzygnięcie Wojewody utrzymujące w mocy decyzję Starosty ustalającą na rzecz K. Ś. odszkodowanie z tytułu udostepnienia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów gm. P. obr. Ł. jako działki nr 482 i 484 na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy, w celu konserwacji linii napowietrznej 220 kV relacji [...] tj. wycinki drzew w pasie o szerokości 6m od skrajnych przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV. Zgodnie z treścią art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 tej ustawy. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosownie zaś do art. 130 ust. 2 cytowanej ustawy, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku, gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu (art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych dla różnych celów, jako przedmiotu różnych praw oraz w zależności od rodzaju nieruchomości i jej przeznaczenia, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109), W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że operat szacunkowy stanowi dowód z opinii biegłego, który podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani organ, ani sąd administracyjny nie mogą ingerować w merytoryczną treść operatu, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 801/15 i z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2540/16, zam. w CBOSA). Rzeczą organów jest zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz, czy jest logiczny i zupełny. Jest to ważny element zebrania, rozpatrzenia i oceny dowodu w postaci takiego operatu (art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.). Zdaniem sądu, oceniając przedmiotowy operat szacunkowy w powyżej wskazanym zakresie uznać należy, że pod względem jego formy, jak też metody i techniki szacowania, sporządzony został zgodnie z przepisami prawa. Jest on zupełny i logicznie wskazuje poszczególne etapy wyceny. Zastosowanie przyjętego podejścia wyceny i jej metody zostało opisane i uzasadnione. Zgodnie z art. 157 ust. 1 u.g.n. oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Trafnie wskazuje więc organ, że skarżący nie zgadzając się z operatem powinien z tej drogi skorzystać, zaś tego nie uczynił. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się w istocie do zakwestionowania wartości szkód jakie zostały poniesione przez właściciela nieruchomości na skutek wycinki drzew. Trzeba przy tym zauważyć, że ilość wyciętych drzew biegła przyjęła zgodnie z twierdzeniami skarżącego wyrażonymi m.inn. w piśmie z dnia 24.04.2016 r. wskazującymi, że wycięto 260 sztuk drzew dorosłych oraz 400 sztuk drzew młodych. W ocenie Sądu stanowisko rzeczoznawcy zawarte w piśmie z dnia 24.03.2017 r. na którym organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie nie budzi zastrzeżeń. Wyjaśnienia biegłej odnośnie ustalenia wieku drzew w oparciu o Uproszczony Plan Urządzania Lasu oraz Inwentaryzację Stanu Lasu sporządzone dla lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa wsi Ł. gmina P. na okres od 1.01.2009 r. do 31.12.2018 r oraz określenia wartości wyciętych drzew w podejściu dochodowym metodą zysków, w oparciu o spodziewane korzyści po uzyskaniu drewna i jego sprzedaży, zasługują na uwzględnienie. Z operatu wynika, że biegła przyjęła: 1. Sosna - ilość sztuk 260 – średnia pierśnica 15,0 – wartość 7005,36zł 2. Sosna – ilość sztuk 400 – średnia pierśnica 7,0 – wartość 2238,87zł. Natomiast zgodnie ze świadectwem legalności pozyskania drewna nr 128/2016, na działce nr 484 zostało wycięte 65 sztuk sosny o średnicy od 11 do 26cm oraz 13 sztuk żerdzi. Biegła wskazała powody, przywołane przez organy, dla których nie uwzględniła wyceny drzew w oparciu o świadectwo legalności pozyskania drewna i ponownego jego ocechowania. Argumentację odnośnie braku możliwości określenia wartości drewna w oparciu o bezpośrednie pomiary dokonane na nieruchomości z uwagi na pocięcie drewna na mniejsze kawałki i pomieszania drewna z obu działek ( w sytuacji, gdy ocechowano tylko drewno z działki nr 484), Sąd uznał za uzasadnioną. Dokonanych ustaleń organu w zakresie wysokości odszkodowania skarżący skutecznie nie podważył, albowiem nie wykazał na jakich konkretnie dowodach opiera swoje wyliczenia przyjmując, że wycięto 260 sztuk drzew dorosłych po 250zł i 400 drzew małych po 15zł każda sztuka. Zgodnie z treścią przepisu art. 154 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych, przy czym w przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Rzeczoznawca miał zatem możliwość dokonania wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości, a z przyczyn o których mowa powyżej nie sposób zarzucać mu, że wyboru tego dokonał w sposób wadliwy. W ocenie sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny operatu szacunkowego, a stanowisko swoje uzasadniły w sposób odpowiadający standardom uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji administracyjnej. Tym samym stwierdzić należy, że ustalone w zaskarżonej decyzji odszkodowanie, na podstawie prawidłowo dokonanej oceny operatu szacunkowego czyni bezzasadnymi zarzuty skargi. W tym stanie rzeczy, zdaniem sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami, zostało przeprowadzone w sposób na tyle wyczerpujący, że wystarczyło to do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Właściwie zgromadzono i oceniono także materiał dowodowy. Prawidłowo również zinterpretowano, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd skargę oddalił