III SA/Po 873/17

Dnia 1 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi G. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 19 września 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. utrzymał w mocy decyzję z 27 lipca 2016 roku nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane na gruncie poniższych okolicznościach sprawy. Kwota zaległości objęta wnoskiem o umorzenie wynosi 22.482,21 zł (należność główna - 13.327,21 zł oraz odsetki za zwłokę – 9.155,00 zł). Aktualnie wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.000 zł brutt miesiecznie (1.621,29 zł netto miesiecznie). Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkanie o pow. 32 mkw. położonego na terenie miasta P.. W świetle wyjaśnień zobowiązanego 50% wynagrodzenia pochłaniają wydatki na czynsz, media, spłata zadłużenia w banku oraz opłaty za ubepieczenia. Pozostała kwota wynagrodzenia nie wystarcza na zakup wyżywienia, środków higieny, książek itp. Powyższe organ przeanalizował i ocenił w oparciu o przesłanki warunkujące umorzenie należności wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Mając na uwadze powyższe organ wyjaśnił, że minimum socjalne jest wskaźnikiem określającym koszty utrzymania gospodarstw domowych na podstawie koszyka dóbr służących zaspokajaniu potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na relatywnie niskim poziomie. Składniki koszyka wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia, lecz dla posiadania i wychowania dzieci, a także dla utrzymania minimum więzi społecznych. Dane przedstawiane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych są narzędziem pomocniczym wykorzystywanym przez Zakład w określaniu sytuacji finansowej wnioskodawcy. Dochód osiągany przez wnioskodawcę przewyższa poziom wskazany dla minimum socjalnego, co formalnie nie potwierdza trudnej sytuacji materialnej. Organ stwierdził także, że zobowiązany nie wykazał ani zaległości w opłacaniu bieżących płatności, ani konieczności korzystania z pomocy instucjonalnej w postaci zasiłków celowych, co byłoby formalnym potwierdzeniem trudnej sytuacji bytowej. G. C., reprezentowany przez adwokata, skorzystał z prawa skargi do sądu asdministracyjnego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazane sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając naruszenie: - art. 28 ust. 1 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych polegającego na stwierdzeniu, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności, gdy przepisy dopuszczają umorzenie składek pomimo ich całkowitej nieściągalności oraz całkowite pominięcie, że umorzenie jest uzasadnione ze względu na trudną sytuację finansową skarżącego, - § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne polegające na stwierdzeniu braku przesłanki umorzenia należności w sytuacji, gdy dowiedziono iż brak umorzenia pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego, - art. 77 i art. 80 w związku z art. 7 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie udowodnił trudnej sytuacji finansowej uzasadniającej umorzenie należności, a w szczególności, że skarżący posiada zdolność wygospodarowania środków finansowych na spłatę zadłużenia, gdy jego niski dochód i posiadane zobowiązania finansowe uniemożliwiają spłatę zaległości wobec Zakładu Ubezpieczń Społecznych, - art. 6 i art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez ustalenie indywidualnej sytuacji skarżącego przez pryzmat danych statystycznych GUS, a z pominięciem oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 - dalej P.p.s.a.). Po przeprowadzeniu kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości ani w części, gdyż nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skarżący niesłusznie dopatruje się naruszenia prawa w tym, że organ w ramach oceny spełnienia przesłanek dla umorzenia zaległości posługiwał się wskaźnikiem minimum socjalnego. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, co do tego, że posłużenie się wskaźnikiem minimum socjalnego prowadziło do przyjęcia błędnych ustaleń faktyczych, a w konsekwencji rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o dane statystyczne, a nie indywidualną sytuację majątkową i rodzinną strony postępowania. Analiza uzasadnienia kwestionowanej decyzji wskazuje, że skarżony organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia uwzględniał koszty utrzymania gospodarstwa domowego deklarowane i udokumentowane przez zobowiązanego. Argumentacja ujawniona w treści uzasadnienia decyzji, wbrew sugestiom zawartym w skardze, nie uzasadnia stanowiska, że organ zakwestionował wysokość wydatków ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie zajmowanej kawalerki lub wysokość wydatków ponoszonych na środki komunikacji miejskiej w ten sposób, iż uznał je za nieuzasadnione, bo przewyższające dane statystyczne objęte wskaźnikiem minimum socjalnego. W konsekwencji sąd nie podziela argumentacji skargi, że organ odmówił umorzenia zalegości z uwagi na poziom życia zobowiązanego ponad standard minimum socjalnego. Uwzględnienie treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji w jej całokształcie wskazuje natomiast, że podstawą odmowy umorzenia zaległości było stanowisko, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie odpowiada przesłankom określonym w przepisie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest w szczególności w sytuacji, gdy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Biorąc pod uwagę powyższe i uwzględniając pełną treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazać zatem należy, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma na utrzymaniu żadnych osób. Aktualnie skarżący nie wykorzystuje posiadanych możliwości zarobkowych. Z uzasadnienia decyzji jednoznacznie bowiem wynika, że czerpanie przez skarżącego dochodów z więcej niż jednego źródła nie ma charakteru incydentalnego. Zobowiązany osiągał dochody ze stosunku pracy i jednocześnie prowadził działalność gospodarczą. Ponadto pomimo zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy u jednego pracodawcy podejmował także dodatkowe zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu zgodne z prawem jest stanowisko, że pozyskanie dodatkowego źródła dochodu w celu spłaty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie wywołuje zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego. Sąd uznaje także, że zagrożenia takich skutków nie wywołuje ewentualne wdrożenie postępowania egzekucyjnego. Uszczerbek finansowy wywołany zastosowaniem środków egzekucyjnych skarżący może zniwelować poprzez podjęcie dodatkowego źródła dochodu. Uwzględniając powyższe Sąd wskazuje, że ocena zasadności umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zgodnie z wymogami prawa, powinna znajdować uzasadnienie w ocenie sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie tylko odnosić się jedynie do przejściowych skutków finansowych wynikających z braku pełnego wykorzystania możliwości zarobkowych. Organ trafnie uwzględniał, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy umorzenie zaległości prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż skutkiem uwzględnienia żądania byłoby zwolnienie spod egzekucji przyszłych spodziewanych dochodów. Materiał dowodowy wskazuje, że obowiązany wyraża gotowość podejmowania dodatkowych źródeł dochodu. Rynek pracy oferuje stanowiska dla ludzi w różnym wieku o różnym doświadczeniu i kwalifikacjach zawodowych. Wyższe wykształcenie, bardzo duża wiedza oraz bogate doświadczenie zobowiązanego stawia go w uprzywilejowanej pozycji na rynku pracy. Analiza akt administracyjnych oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. Organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności. Zakład działał w zakresie uznania administracyjnego. Zatem, nawet po spełnieniu przesłanek prawem przewidzianych dla umorzenia należności z tytułu składek, mógł nie uwzględnić żądania wnioskodawcy, jeśli okoliczności sprawy wskazują, że takie rozstrzygnięcie będzie naruszało interes publiczny, w szczególności może prowadzić do naruszenia zasady równoważnego traktowania powinności finansowych. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniające wybór rozstrzygnięcia są rzeczywiste i stanowią zgodną z prawem podstawę odmowy umorzenia zaległości z uwagi na obowiązek ochrony interesu publicznego, którym jest dbałość o stan finansów ubezpieczeń społecznych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.