I OSK 1125/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-12-04
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Rafał Stasikowski, Ewa Kręcichwost – Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie przez sąd administracyjny decyzji organu pierwszej instancji ustalającej opłatę adiacencką, wydanej w terminie, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., powoduje utratę przez organ administracji kompetencji do ponownego ustalenia tej opłaty, jeśli w dniu wydania wyroku sądowego termin ten już upłynął?Ratio decidendi
Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji organu pierwszej instancji ustalającej opłatę adiacencką, wydanej w terminie określonym w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie powoduje utraty przez organ administracji kompetencji do ponownego ustalenia tej opłaty, nawet jeśli w dniu wydania wyroku sądowego termin ten już upłynął. Wydanie decyzji w terminie przez organ pierwszej instancji, nawet jeśli została ona następnie uchylona, konkretyzuje zamiar organu skorzystania z uprawnienia i ustala stan niepewności co do nałożenia opłaty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej w związku z budową kanalizacji sanitarnej. Prezydent Miasta Z. wydał decyzje ustalające opłatę, które następnie zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta Z. ponownie ustalił opłatę. SKO w K. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie decyzje organów administracji i umorzył postępowanie, uznając operaty szacunkowe za wadliwe oraz stwierdzając upływ terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną SKO w K. dotyczącą umorzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim), dotyczący umorzenia postępowania administracyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant: asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 740/17 w sprawie ze skargi M. K., K. C. i Z.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [..] maja 2017 r. nr [..] w przedmiocie opłaty adiacenckiej uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim).
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 740/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi M. K., K. C. i Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] maja 2017 r., sygn. akt [..] w przedmiocie opłaty adiacenckiej, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [..] oraz w punkcie 2. umorzył postępowanie administracyjne.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Odrębnymi decyzjami z dnia [..] marca 2016 r. Prezydent Miasta Z. ustalił opłatę adiacencką w wysokości 498,39 zł dla K. i Z. C., współwłaścicieli udziału wynoszącego ½ części w prawie własności oraz dla M. K. współwłaścicielki udziału ½ części w prawie własności nieruchomości położonej w Z., przy ul. E.C., obejmującej działkę nr [..]. W wyniku wniesionych odwołań, rozpatrujące je Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [..] czerwca 2016 r. uchyliło wymienione powyżej decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że nieprawidłowo ustalono daty istotne dla wyceny. Wątpliwość budzi także opis cen rynkowych nieruchomości. Dodatkowo zwrócono uwagę, że przedmiotowa nieruchomość jest współwłasnością trzech osób fizycznych.
Ponownie rozpatrując sprawę, decyzjami z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [.] Prezydent Miasta Z. w związku z uchwałą nr XXVI/386/2000 Rady Miejskiej w Z. z dnia 20 listopada 2000 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej na obszarze Gminy Miejskiej Z., zmienionej uchwałą nr XXXII/412/08 Rady Miejskiej w Z.z dnia 17 listopada 2008 r. oraz uchwałą nr XXV/275/16 Rady Miejskiej Z. z dnia 16 maja 2016 r. ustalił dla K. i Z. C. oraz M. K. opłatę adiacencką w kwocie 498,38 zł w związku ze stworzeniem warunków do podłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że budowa kanalizacji sanitarnej sfinansowana została ze środków pochodzących z dofinansowania z Funduszu Spójności, udziału własnego [..] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. oraz udziału własnego Miasta Z. Stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do tejże sieci nastąpiło w dniu 20 stycznia 2014 r., tj. w dniu oddania działki do użytkowania zgodnie z przepisami ustawy – Prawo budowlane. W tej dacie obowiązywała stawka procentowa opłaty adiacenckiej na poziomie 25% różnicy wartości między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, ustaloną przez Radę Miejską w . w uchwale nr XXVI/3/86/2000 z dnia 20 listopada 2000r. W ponownie prowadzonym postępowaniu, rzeczoznawca majątkowy dokonała w dniu 2 września 2016 r. uzupełnienia i poprawy operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, jak i po ich wybudowaniu. W poprawionym operacie rzeczoznawca uwzględniła wszystkie wskazywane przez organ odwoławczy okoliczności: prawidłowo ustaliła daty istotne dla wyceny, przyjmując stan nieruchomości przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej na dzień poprzedzający oddanie do użytkowania kanalizacji sanitarnej, tj. na dzień 19 stycznia 2014 r., natomiast stan nieruchomości po wybudowaniu tych urządzeń na dzień oddania do użytkowania nowych urządzeń, tj. na dzień 20 stycznia 2014 r. Zgodnie z przygotowaną w sprawie wyceną rzeczoznawcy majątkowego różnica wartości przedmiotowej nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej wynosi 3,987,00 zł, co przy zastosowaniu stawki procentowej opłaty adiacenckiej określonej w uchwale Rady Miejskiej w Z. z dnia 20 listopada 2000 r., obowiązującej w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej – kanalizacji sanitarnej, dało wysokość opłaty w kwocie 996,75 zł, która dla udziału wynoszącego ½ części w prawie własności przedmiotowej nieruchomości dla K. i Z. C. stanowi kwotę 498,38 zł i dla udziału wynoszącego ½ części w prawie własności dla M. K. także kwotę 498,38 zł. Zdaniem organu, operat szacunkowy stanowiący podstawę powyższego wyliczenia, posiada pełną wartość dowodową, bowiem spełnia wszystkie wymogi formalne i został oparty na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości.
W dwóch odrębnych odwołaniach, K. i Z. C. oraz M. K. domagali się uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podkreślili, że przesłankę odwołania stanowi zastosowanie dla potrzeb naliczenia opłaty adiacenckiej operatu szacunkowego obarczonego błędami, mającymi istotny wpływ na jej ustalenie.
Po rozpatrzeniu odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki do ustalenia opłaty adiacenckiej. Dowodem potwierdzającym wzrost wartości nieruchomości jest prawidłowo sporządzony operat szacunkowy z dnia 2 września 2016 r. W przedmiotowej sprawie badana była wartość nieruchomości wycenianej przed dniem wybudowania kanalizacji sanitarnej oraz wartość tej samej nieruchomości po jej wybudowaniu. Wyceny dokonano posługując się podejściem prawnoporównawczym, metodą korygowania oceny średniej. Do wyceny przyjęto, zgodnie z § 4 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, nieruchomości porównywalne z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość.
Pismami z dnia 29 czerwca 2017 r. M. K., K. C. i Z.C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i decyzji organu I instancji.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że należało podzielić stanowisko Kolegium, iż skoro po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej i stworzeniu warunków podłączenia nieruchomości do tego urządzenia wzrosła wartość nieruchomości, to Prezydent Miasta Z. miał formalne uprawnienie do ustalenia z tego tytułu opłaty adiacenckiej.
Zdaniem Sądu, przesłankami ustalenia opłaty adiacenckiej są, aby: 1. w dniu, w którym doszło do stworzenia warunków do podłączenia obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej (w tej sprawie uchwała Rady Miejskiej w Z. z dnia 20 listopada 2000 r.), 2. doszło do stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo doszło do stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi (data stworzenia tych warunków to faktycznie 20 stycznia 2014 r., jak przyjęły organy), 3. wykazanie, że faktycznie w wyniku stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do wybudowanej kanalizacji sanitarnej spowodowano wzrost wartości nieruchomości, do czego konieczne jest zlecenie wykonania operatu szacunkowego. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie, wobec dwukrotnego jej rozpatrywania, przygotowane zostały dwa operaty szacunkowe, z dnia 11 grudnia 2015 r. oraz z dnia 2 września 2016 r. Zdaniem Sądu, sporządzone operaty szacunkowe nie spełniają ustawowych wymogów, co dyskwalifikuje je jako dowody na użytek wyliczenia opłaty adiacenckiej. Operaty zostały sporządzone z naruszeniem art. 154 ust. 1 u.g.n. w związku z § 4 ust. 1 i 4 rozporządzenia z dnia 21 września 2000 r., gdyż przyjęta baza 11 transakcji nieruchomości była niewystarczająca dla prawidłowego ustalenia ceny nieruchomości przed podłączeniem do kanalizacji i po przyłączeniu do kanalizacji. Operaty zupełnie pomijają również wskazania § 40 ust. 2 rozporządzenia z dnia 21 września 2000 r. Zestawiając treść operatów z treścią tego przepisu, brak jest jakichkolwiek informacji o warunkach podłączenia do urządzeń kanalizacji sanitarnej. W realiach sprawy, rzeczoznawca przy określaniu wartości nieruchomości po wybudowaniu infrastruktury nie uwzględniła odległości nieruchomości od tych urządzeń oraz warunków podłączenia nieruchomości, a te niewątpliwie mają wpływ na ustalenie wartości nieruchomości.
Zasadny okazał się także zdaniem Sądu zarzut naruszenia art. 176 u.g.n. w zw. z art. 24 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. Jeżeli przyczyną wydania decyzji kasatoryjnej organu II instancji były uchybienia w postępowaniu dowodowym związane z opinią biegłego, wówczas biegły ten nie powinien ani wydawać nowej opinii w ponownym postępowaniu pierwszoinstancyjnym, ani uzupełniać w nim swojej wcześniejszej opinii, lecz winien zostać wyłączony.
Sąd I instancji, uchylając decyzje organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem prawa materialnego i bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jednocześnie orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego w całości. Sąd wskazał, że z uwagi na upływ w dniu 20 stycznia 2017 r. trzyletniego terminu od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, nie jest już dopuszczalne wydanie przez organ I instancji decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej w myśl art. 145 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji. Aczkolwiek na mocy ustawy z dnia 8 sierpnia 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw znowelizowano art. 145 ust. 2 ustawy, jednakże postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto przed dniem 22 sierpnia 2017 r. (data wejścia w życie ustawy nowelizującej). Co prawda, do tej daty wydano decyzję ostateczną, ale w następstwie jej uchylenia wyrokiem Sądu I instancji, należało przyjąć, że sprawa nie została zakończona. Stąd z mocy normy intertemporalnej zawartej w art. 4 ust. 3 w zw. z art. 10 pkt 2 ustawy nowelizującej, w sprawie ma zastosowanie art. 145 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu dotychczasowym, obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji obydwu instancji. Do zachowania terminu określonego w art. 145 ust. 2 u.g.n. musi istnieć w obrocie prawnym rozstrzygnięcie ustalające wysokość opłaty adiacenckiej wydane przed upływem trzyletniego okresu. Nie można za spełnienie tego wymogu uznać przypadku wydania w sposób wadliwy decyzji, która została następnie w całości wyeliminowana z obrotu prawnego, bowiem organ traci wówczas uprawnienie do kształtowania praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, tj. traci kompetencje do wydania decyzji określającej wysokość opłaty adiacenckiej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt 2, tj. w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 ust. 2 u.g.n. przez nieprawidłowe przyjęcie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej, jeżeli upłynął już trzyletni termin do jej wydania, powoduje, że organ traci kompetencję do ponownego wydania rozstrzygnięcia ustalającego opłatę.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 2 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Spór przed organami administracji, a następnie przed sądem pierwszej instancji koncentrował się wokół kwestii związanych z prawidłowością operatu szacunkowego.
Spór przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczył natomiast kwestii możliwości wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką na podstawie art. 145 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) po upływie trzech lat od daty stworzenia warunków umożliwiających podłączenie nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej w sytuacji, w której wydana przed upływem tego terminu decyzja organu pierwszej instancji została uchylona przez sąd. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje natomiast stanowiska sądu co do nieprawidłowości operatu szacunkowego. Istota sporu dotyczy zatem wykładni art. 145 ust. 2 u.g.n.
W sprawie nie było sporne, że termin do wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej zaczął biec 20 stycznia 2014 roku. Od tego dnia możliwe było podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została po raz pierwszy w dniu [..] marca 2016 roku, która została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [..] czerwca 2016 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji wydał decyzję w dniu [..] grudnia 2016 r. Decyzję o oddaleniu odwołań organ II instancji wydał w dniu [..] maja 2017 r. Wydanie decyzji przez organ I instancji nastąpiło przed upływem trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n.
Rozważyć należy, czy jeżeli sąd administracyjny uchyli decyzje organów obu instancji, w tym decyzję organu pierwszej instancji wydaną w terminie, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku, a jednocześnie w dniu wydania wyroku termin, o którym mowa w tym przepisie już upłynął, to organ administracji traci możliwość ponownego ustalenia opłaty adiacenckiej. Kolegium w skardze kasacyjnej powołało się na występującą w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżność poglądów w tej kwestii. Zgodnie z jednym poglądem, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji – czy to na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., czy też przez sąd administracyjny – powoduje stan, w którym nie pozostaje w obrocie prawnym decyzja w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Zatem dla osoby objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty aktualizuje się ponownie stan niepewności, przed którym chronić miał termin, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku. Zgodnie z drugim poglądem wystarczające jest, jeżeli w terminie, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku, organ wyda decyzję ustalającą opłatę adiacencką, ustaje bowiem stan niepewności co do skorzystania przez właściwy organ ze swoich uprawnień. Oznacza to, że przyczyną rozbieżnej wykładni analizowanego przepisu jest odmienne rozumienie zakresu ochrony podmiotów obciążonych obowiązkiem ewentualnego uiszczenia opłaty adiacenckiej.
Przypomnieć należy w tym miejscu, że obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 145 u.g.n. ustawodawca powiązał ze stworzeniem warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo ze stworzeniem warunków do korzystania z wybudowanej drogi i jednocześnie ze wzrostem wartości nieruchomości. Nie jest wystarczające samo stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do określonych urządzeń infrastruktury technicznej, czy też możliwości korzystania z wybudowanej drogi. Elementem koniecznym jest również wzrost wartości nieruchomości. Dla obowiązku poniesienia opłaty adiacenckiej nie ma przy tym znaczenia, czy dany właściciel nieruchomości zamierza korzystać z nowej infrastruktury czy drogi, istotne jest jedynie że taką możliwość uzyskał i że w jej następstwie wzrosła wartość jego majątku. Dodatkowo należy mieć na względzie, że przepisy rozdziału 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku stosuje się, jeżeli urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi (art. 143 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku). Jak wskazuje się w doktrynie, "opłaty adiacenckiej nie wskazano wprost jako dochodu gminy w ustawie z 13.11.2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1530 ze zm.). Jest to jednak wymieniona w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. f tej ustawy jedna z innych opłat stanowiących dochody gminy, uiszczanych na podstawie odrębnych przepisów" (por. Ewa Bończak-Kucharczyk, Art. 144. W: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany. System Informacji Prawnej LEX, 2019.). Opłata adiacencka uiszczana w związku z zaistnieniem okoliczności, o których mowa w art. 145 i 146 u.g.n. roku jest więc powiązana z faktem zwiększenia wartości nieruchomości przy wykorzystaniu środków publicznych. Dla ochrony interesów właściciela nieruchomości wystarczające jest zatem, aby w okresie trzech lat od dnia stworzenia warunków, o których mowa w art. 145 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku doszło do wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej, bez względu na to, czy decyzja ta zostanie następnie uchylona przez organ drugiej instancji czy też przez sąd administracyjny. Z chwilą wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej przez organ pierwszej instancji ulega konkretyzacji zamiar jednostki samorządu terytorialnego do skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 145 ust. 1 u.g.n. Ustaje zatem stan niepewności co do tego, czy opłata adiacencka zostanie nałożona czy też nie. Sytuacji tej nie zmienia ewentualne późniejsze uchylenie decyzji organu pierwszej instancji czy to przez organ odwoławczy, czy to przez sąd administracyjny. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby, jak słusznie wskazało Kolegium, do różnicowania sytuacji stron postępowania w zależności od tego, czy sąd administracyjny uchylił decyzję wyłącznie organu drugiej instancji, czy też organów obu instancji. Mogłoby również doprowadzić do sytuacji, w której dany właściciel nie uczestniczyłby w kosztach budowy infrastruktury wpływającej na wartość jego nieruchomości tylko z tego względu, że w jego przypadku organ odwoławczy rozstrzygał na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., bądź sąd dodatkowo skorzystał z dyspozycji art. 135 p.p.s.a. Należy też zwrócić uwagę, że późniejsze uchylenie decyzji ustalającej opłatę adiacencką nie uprawnia do przyjęcia fikcji prawnej, że nie została ona wydana. Jej wydanie przed upływem trzech lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej spowodowało, że organ zachował kompetencje do załatwienia sprawy. Tylko brak jego decyzyjności w podanym okresie wskazywałby na utratę kompetencji.
Należy mieć również na względzie, że zgodnie z art. 145 ust. 2 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym do 22 września 2004 roku, ustalenie opłaty adiacenckiej mogło nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Z użycia sformułowania "ustalenie" opłaty adiacenckiej wyprowadzano pogląd, iż w terminie wskazanym w owym przepisie musiało nastąpić wydanie decyzji ostatecznej. Wobec wprowadzonej od 22 września 2004 roku zmiany brzmienia tego przepisu i wskazania, że wystarczające jest samo wydanie decyzji (które nie obejmuje nawet jej doręczenia) uznać należy, że intencją ustawodawcy było umożliwienie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej nawet po upływie trzech lat licząc od daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej lub stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.
W realiach niniejszej sprawy oznacza to zatem, że brak było podstaw do zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 3 p.p.s.a i umorzenia postępowania administracyjnego. Organ pierwszej instancji wydał decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 i 146 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku przed upływem trzech lat od dnia zaistnienia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Uchylenie tej decyzji przez sąd administracyjny nie powoduje wygaśnięcia kompetencji organu do ustalenia opłaty adiacenckiej. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni art. 145 ust. 2 u.g.n. poprzez przyjęcie, że uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji po upływie terminu wskazanego w powołanym artykule skutkuje niemożnością ustalenia opłaty adiacenckiej. Prawidłowa wykładnia analizowanego artykułu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Prezydenta i Kolegium wskazuje, że w sytuacji, w której przed upływem trzyletniego terminu, o którym mowa w tym przepisie, wydana została decyzja organu pierwszej instancji, późniejsze jej uchylenie nie wyłącza możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej poprzez wydanie kolejnej decyzji.
Dokonanie przez sąd pierwszej instancji nieprawidłowej wykładni art. 145 ust. 2 u.g.n. doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 145 § 3 p.p.s.a. i umorzenia postępowania administracyjnego. Skutkowało to uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny punktu 2. zaskarżonego wyroku. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie brak było podstaw do przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ponieważ nie zachodzi konieczność ponownego orzekania w tym zakresie. W konsekwencji, organy administracyjne zobowiązane będą do uwzględnienia stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku i do ponownego przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie wysokości opłaty adiacenckiej.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił punkt 2 zaskarżonego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło