II SAB/Sz 171/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z Jego skargi na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie wydania dokumentów postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. L. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pismo zatytułowane "Skarga na działanie Urzędu Miejskiego S." z której wynika, że skarży bezczynność organu w zakresie żądania wydania opinii prawnej w sprawie podatku od nieruchomości, sporządzonej w związku z umową przekazania nieruchomości [...] Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sadowych i wyznaczenie pomocy prawnej. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta Miasta wniósł o jej odrzucenie i wyjaśnił, że pismem z dnia [...] r. K. i J. G. zwrócili się o wydanie ich synowi L. G. opinii prawnej dot. samoistnego posiadania lokalu. W dniu 2 grudnia 2011 r. udzielona została odpowiedź, która stanowiła odmowę wydania tej opinii, jako że opinia została sporządzona na potrzeby własne organu podatkowego. Zdaniem pełnomocnika organu, strona nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa na skutek odmowy wydania przedmiotowej opinii, dlatego skarga podlega odrzuceniu. Do odpowiedzi na skargę została dołączona korespondencja pomiędzy stronami dotycząca sprawy ustalenia podatku za lokal mieszkalny nr [...] przy [...], przekazania tej nieruchomości przez PKP S.A. na rzecz Gminy Miasto S., umowy najmu lokalu, roszczenia o wydanie lokalu i wniosków o wydanie dokumentów dotyczących postępowania w sprawie podatku od nieruchomości, w tym opinii prawnej z 1998 r. W celu sprecyzowania przedmiotu skargi Sąd zobowiązał L. G. do wskazania w jakiej sprawie administracyjnej domaga się wydania kopii dokumentu z akt postępowania, w szczególności poprzez podanie przedmiotu sprawy która toczy się lub toczyła się przed Prezydentem Miasta, określenie stron tego postępowania, podanie daty i numeru decyzji bądź postanowienia jeśli sprawa została zakończona lub innego aktu, wskazania daty złożenia wniosku w organie o wydanie dokumentu opinii prawnej i daty udzielenia na niego odpowiedzi, jeśli była udzielona przez organ, wyjaśnienia czy skargę składa w imieniu własnym jako strona postępowania administracyjnego, czy też w imieniu innych osób, jeśli tak to należy przedłożyć pełnomocnictwo procesowe upoważniające go do tego rodzaju czynności - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie Sąd zobowiązał pełnomocnika organu do wskazania, czego dotyczy opinia prawna, której kopii domaga się L. G., w szczególności czy sporządzona została w ramach postępowania administracyjnego, którego stroną lub pełnomocnikiem stron jest L. G. i czy jest dokumentem z zasobu akt konkretnej sprawy administracyjnej, jeśli tak to należy sprecyzować przedmiot postępowania, strony i wskazać datę i numer decyzji bądź postanowienia jeśli postępowanie zostało zakończone – w terminie 7 dni. L. G. w odpowiedzi na powyższe zobowiązanie, poinformował w piśmie z dnia 19 stycznia 2018 r., że zwracał się kilkakrotnie do Prezydenta Miasta o wydanie dokumentu opinii prawnej, która znajduje się w archiwum. Nie jest w stanie podać sprawy, w której wydano decyzję o poborze podatku. Chciałby otrzymać opinię do analizy, gdyż jako obywatel płacący podatki jest zainteresowany tym dokumentem, związanym z przekazaniem nieruchomości i poborem podatku od nieruchomości. Nadto skarżący podał, że składa skargę we własnym interesie, ale nie wyklucza, że będzie inna ewentualność. Pełnomocnik organu, w wykonaniu zobowiązania Sądu, wskazał, że przedmiotowa opinia prawna, tj. dwuzdaniowa notatka prawnika, dotyczyła wskazania kryteriów jakimi należy się kierować celem ustalenia osoby, na której ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości (samoistny posiadacz czy właściciel). Opinia ta została sporządzona na ustną prośbę osoby prowadzącej postępowania podatkowe, lecz nie w jego ramach. Prośba ta nie została w żaden sposób sformalizowana ani też nie znalazła odzwierciedlenia w aktach sprawy i nie znalazła się w aktach konkretnej sprawy administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co nastepuje: Przedmiotem rozpoznania Sądu stał się w pierwszej kolejności wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zgłoszony wraz ze skargą. Sąd stwierdził, że wniosek ten podlega oddaleniu z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi L. G.. Zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Wymieniony przepis wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Nie oznacza to jednak, że każdy obszar funkcjonowania administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. Ograniczenie zakresu tej kontroli wynika z treści art. 3 P.p.s.a, który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Według art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, że w ramach skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Z lektury skargi i pism skarżącego oraz pism organu wynika, że skarżący ubiega się o dokument opinii prawnej z 1998 r. sporządzonej na potrzeby własne Wydziału Podatków i Opłat Lokalnych Urzędu Miasta S. w zakresie kryteriów naliczania podatków od nieruchomości, ustalanych i pobieranych przez Gminę S.. Według informacji pełnomocnika organu nie jest to dokument z akt indywidualnego postępowania administracyjnego prowadzonego w konkretnej sprawie, lecz notatka prawnika dla pracownika Wydziału podatkowego dotycząca kryteriów jakimi należy się kierować celem ustalenia osoby zobowiązanej do podatku od nieruchomości, w zależności od statusu jej posiadania. Z akt wynika, że toczyła się wymiana pism pomiędzy Prezydentem Miasta a Państwem Gryć w przedmiocie obowiązku podatkowego od nieruchomości [...] w S., związana też z przekazaniem nieruchomości przez PKP na rzecz Gminy S. oraz roszczeniem cywilnym o wydanie lokalu, jednakże nie wynika, aby obecnie zostało wszczęte i toczyło się konkretne postępowanie administracyjne np. podatkowe, którego stroną jest Prezydent Miasta i skarżący. Skarżący również nie określił sprawy administracyjnej aktualnie w toku lub zakończonej, nie podał przedmiotu sprawy, stron postępowania, ewentualnie daty i numeru decyzji lub innego aktu, jeśli były wydawane w postępowaniu, w ramach której domaga się wydania dokumentu. Poza tym, co jest istotne, żądanie dotyczy wydania dokumentu, który nie został sporządzony w ramach jakiegokolwiek indywidualnego postępowania, a więc w zasadzie nie może być przedmiotem postępowania w sprawie udostępnienia akt konkretnej sprawy, obejmującego prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów lub prawo do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 i 74 K.p.a. W świetle powyższego należy stwierdzić, że skoro żądanie skargi nie jest związane z jakimkolwiek postępowaniem administracyjnym i z tzw. dostępem strony postępowania administracyjnego do akt danego postępowania jej dotyczącego, nie obejmuje dokumentu z akt danej sprawy, to Sąd nie ma podstaw prawnych do zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego, w sposób przewidziany przepisami prawa poprzez wydanie kopii czy odpisu dokumentu lub odmowę jego wydania, w określonym terminie. Tym samym skarga na bezczynność w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, nie dotyczy bowiem sytuacji, która podlega kontroli sądu administracyjnego. W związku z powyższym, jak już wskazano, skarżący nie może skutecznie domagać się udzielenia mu pomocy prawnej w ramach tego postępowania. Dlatego wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika podlega oddaleniu na podstawie art. 247 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł na wstępie.