III OSK 57/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-03-23

Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Jerzy Stelmasiak, Przemysław Szustakiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej można kwestionować postanowienie o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, które nie zostało zaskarżone w trybie zażalenia?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, wydane na podstawie art. 51 ust. 2 Prawa ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, nie może być kwestionowane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej, jeśli nie zostało zaskarżone w trybie zażalenia. Postanowienie to powinno być kwestionowane w odwołaniu od decyzji środowiskowej lub w ramach wniosku o stwierdzenie nieważności tego postanowienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej inwestora od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie bioelektrowni. WSA uznał, że Wójt Gminy naruszył prawo, nie przeprowadzając analizy wpływu przedsięwzięcia na mieszkańców osiedla oraz obszar Natura 2000, a także nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu. Inwestor w skardze kasacyjnej zarzucił m.in. naruszenie przepisów dotyczących legitymacji procesowej stowarzyszenia oraz błędną ocenę wpływu postanowienia o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 812/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "A." z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Decyzją z [...] lutego 2009 r. Wójt Gminy [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie bioelektrowni rolniczej o mocy ok. 1 MW energii elektrycznej i o mocy 1MW energii cieplnej, w miejscowości [...]. Z wnioskiem o wydanie decyzji wystąpiła A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: inwestor). Decyzja została wydana na podstawie obowiązujących wówczas przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm., dalej p.o.ś.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 listopada 2008 r. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiły jednoosobowe zarządy Wspólnot Mieszkaniowych z [...] oraz Stowarzyszenia "A." w K. (dalej: stowarzyszenie). Decyzją z [...] marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej-Podlaskiej odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2009 r. Strony wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję własną z [...] marca 2016 r. Skargę na powyższą decyzję wniosło stowarzyszenie. Wyrokiem z [...] lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z [...] czerwca 2017 r. oraz poprzedzającą decyzję tego organu z [...] marca 2016 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Sąd I instancji wskazał, że obowiązek sporządzenia raportu dla planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko stwierdzał, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określając jednocześnie zakres raportu. Organ miał obowiązek wydać postanowienie zarówno wówczas, gdy dostrzegał potrzebę sporządzenia raportu, jak i wtedy, gdy nie stwierdzał takiej potrzeby, przy czym w obu przypadkach organ uwzględniał łącznie szczegółowe uwarunkowania, o których stanowi art. 51 ust. 8 pkt 2 p.o.ś. Ponadto Sąd I instancji powołał się na § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z 2004 r., Nr 257, poz. 2573 – dalej: rozporządzenie). W ocenie Sądu I instancji, uzasadniając postanowienie z [...] stycznia 2009 r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu, Wójt Gminy [...] powołał się jedynie na opinię Starosty Parczewskiego z [...] grudnia 2008 r. oraz na opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie z [...] grudnia 2008 r., z których wynikało, że przedsięwzięcie ze względu na zakres, rodzaj, wielkość zajmowanego terenu, skalę i rodzaj możliwego oddziaływania na środowisko nie wymaga sporządzenia raportu. Organ nie poczynił żadnych samodzielnych ustaleń co do uwarunkowań, o których mowa w § 5 rozporządzenia. Bezkrytycznie przytoczył natomiast dane zawarte w informacji sporządzonej przez inwestora na podstawie art. 49 ust. 3 p.o.ś., w której jedynie marginalnie wspomniano o położonym w sąsiedztwie przedsięwzięcia osiedlu mieszkaniowym, nie odniesiono się jednak do kwestii potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia na mieszkańców tego osiedla. Z § 5 pkt 3 lit. a), d) i e) rozporządzenia wprost wynika, że kwalifikowanie przedsięwzięcia do kategorii wymagającego bądź nie wymagającego sporządzenia raportu wymaga uwzględnienia zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać, a także prawdopodobieństwa oddziaływania, czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania. Wójt Gminy [...] nie przeprowadził żadnych analiz w tym zakresie. Stanowi to "oczywiste i daleko idące w skutkach" naruszenie prawa. W ocenie Sądu I instancji, oznacza to również naruszenie przez Wójta Gminy [...] art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że z pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 3 grudnia 2015 r. wynika, że "w bliskim sąsiedztwie terenu bioelektrowni w kierunku wschodnim i południowym znajduje się granica obszaru NATURA 2000 Lasy Parczewskie (około 700 m od granicy działek nr [...]/36 oraz [...]/40)". Powołując się na art. 33 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm. dalej: u.o.p.) Sąd I instancji wskazał, że oceną wpływu na obszar Natura 2000 objęte są nie tylko przedsięwzięcia znajdujące się w jego granicach, lecz także te poza jego granicami, których realizacja może wpływać na stan chronionych siedlisk lub gatunków priorytetowych. Nie oznacza to, że ocena taka prowadzona jest w każdym przypadku, jednak organ wydający decyzję musi wskazać, że konieczność taka była przez niego oceniana. W tej sprawie oznacza to, że doszło do rażącego naruszenia art. 33 ust. 1 i 3 u.o.p. w związku z § 5 pkt 2 lit. e) rozporządzenia. Ponadto Sąd I instancji zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Białej Podlaskiej, że nie rozpoznało zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żądania stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2009 r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu. Treść tego postanowienia miała zasadniczy wpływ na decyzję środowiskową (art. 56 ust. 1b pkt 2 p.o.ś.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł inwestor. W pierwszej kolejności zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego. Po pierwsze, błędną wykładnię art. 44 ust. 2 i 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 – dalej: ustawa środowiskowa) w związku z art. 79 ust. 1 tej ustawy. Polegało to na przyjęciu, że organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem administracji w sprawie dotyczącej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, ma legitymację czynną do występowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w tym postępowaniu, do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji oraz do wniesienia skargi na ostateczną decyzję w sprawie o stwierdzenie nieważności. W ocenie inwestora, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie jest postępowaniem wymagającym zapewnienia możliwości udziału w nim społeczeństwa, a stowarzyszenie nie miało legitymacji czynnej do wniesienia skargi. Po drugie, niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 1 i 3 u.o.p. w związku z § 5 pkt 2 lit. e) rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. przez przyjęcie, że Wójt Gminy [...] przy wydawaniu postanowienia z [...] stycznia 2009 r. dopuścił się naruszenia tych przepisów. W ocenie inwestora, oceniając okoliczności dotyczące odległości obszaru Natura 2000 "Lasy Parczewskie" od przedsięwzięcia, Sąd I instancji sugerował się pismem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 3 grudnia 2015 r. i nie wziął pod uwagę rzeczywistego terenu obszaru Natura 2000 "Lasy Parczewskie" w dacie wydania postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2009 r. Obszar ten był różny na dzień wydania postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2009 r. i na dzień sporządzenia pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 3 grudnia 2015 r., a Wójt Gminy [...] prawidłowo ocenił, że nie zachodzi potrzeba sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Ponadto inwestor zarzucił naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. przez rozpoznanie skargi, podczas gdy skarga złożona przez Stowarzyszenie podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna ze względu na brak uprawnienia skarżącego do wniesienia skargi. Po drugie, art. 134 § 1 p.p.s.a. przez wyjście poza granice kontrolowanej sprawy administracyjnej i "wytknięcie" Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Białej Podlaskiej uchybień w badaniu postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2009 r. Inwestor podkreślił, że przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej była ocena "ważności" decyzji Wójta Gminy [...] z 3 lutego 2009 r. Po trzecie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 61 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z 20 czerwca 2017 r. wnioskodawcy żądali stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta-Gminy [...] z [...] stycznia 2009 r. Po czwarte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 51 ust. 5a oraz w związku z art. 51 ust. 2 p.o.ś., a także w związku z § 3 pkt 52 lit. a) oraz § 5 pkt 3 lit. a), lit. d) oraz lit. e) rozporządzenia. Polegało to na przyjęciu, że "Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej nieprawidłowo oceniło wpływ na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, że Wójt Gminy [...] zaniechał szczegółowej informacji o uwarunkowaniach przedsięwzięcia w uzasadnieniu postanowienia z [...] stycznia 2009 r." Inwestor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Ponadto inwestor wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło o uwzględnienie skargi kasacyjnej inwestora oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w tej sprawie pomimo wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, w związku z intensyfikacją epidemii sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, ponieważ Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19). W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Po pierwsze, zarówno w ramach zarzutów prawa materialnego, jak i w ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, inwestor zarzucił Sądowi I instancji niewłaściwą ocenę w zakresie legitymacji procesowej stowarzyszenia. W związku z tym skarżący zarzucił naruszenie art. 44 ust. 2 i 3 ustawy środowiskowej w związku z art. 79 ust. 1 tej ustawy, a także art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie z kilku powodów. Przede wszystkim postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej zostało wszczęte na wniosek jednoosobowych zarządów Wspólnot Mieszkaniowych z [...] oraz skarżącego stowarzyszenia. Legitymacja procesowa zarządów nie została zakwestionowana, więc niezależnie od oceny prawnej legitymacji procesowej stowarzyszenia uznać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej zostało prawidłowo wszczęte, a stowarzyszenie brało w nim udział. W konsekwencji nie można mówić o braku legitymacji stowarzyszenia do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ponieważ brało udział w postępowaniu administracyjnym i w związku z tym miało interes prawny do wniesienia skargi. Stąd też brak było podstaw do odrzucenia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. Ponadto z punktu widzenia zarzutów naruszenia prawa materialnego, wyjaśnienia wymaga przede wszystkim, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji środowiskowej toczyło się na podstawie nieobowiązujących już przepisów ustawy p.o.ś., ponieważ postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte i nie zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej przed dniem wejścia w życie ustawy środowiskowej (art. 153 ust. 1 ustawy środowiskowej). Z tego powodu, dokonując weryfikacji ostatecznej decyzji środowiskowej w trybie stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., właściwy organ orzekał na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji, ponieważ oceniał czy decyzja środowiskowa nie naruszała rażąco obowiązujących wówczas przepisów. Natomiast w dacie wydania zaskarżonej obecnie do Sądu I instancji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z [...] czerwca 2017 r. oraz poprzedzającej decyzji tego organu z [...] marca 2016 r., obowiązywały już przepisy ustawy środowiskowej, a reguła intertemporalna z art. 153 ust. 1 ustawy środowiskowej nie znajdowała zastosowania. Stąd też ocena legitymacji procesowej stowarzyszenia, jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej, była prowadzona na podstawie art. 44 ustawy środowiskowej. Kwestia ta nie miała jednak znaczenia z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Możliwość wszczęcia postępowania w związku z wnioskiem organizacji społecznej wynika bowiem nie z art. 44 ust. 2 i 3 ustawy środowiskowej, ale z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., czego inwestor nie zakwestionował skutecznie w ramach podniesionych zarzutów kasacyjnych. Zasadą jest bowiem, że organizacja ekologiczna bierze udział w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa na zasadach wynikających z art. 44 ustawy środowiskowej, ale w sytuacji, gdy art. 44 ustawy środowiskowej nie znajduje w danej sprawie zastosowania, nie ma przeszkód, żeby organizacja społeczna będąca organizacją ekologiczną skorzystała z uprawnień wynikających z art. 31 § 1 i 2 k.p.a., o ile oczywiście spełnia warunki tam wskazane. Stąd też zarzuty w zakresie legitymacji procesowej stowarzyszenia, zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak również sądowoadministracyjnym, nie zasługiwały na uwzględnienie. Po drugie, zarzuty podnoszące naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a., jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 61 § 1 k.p.a. dotyczą możliwości zakwestionowania w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji środowiskowej wydanego wcześniej postanowienia Wójta-Gminy [...] z [...] stycznia 2009 r. Zarzuty te zasługują na uwzględnienie. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji z [...] lutego 2009 r. i postanowienia z [...] stycznia 2009 r., obowiązek sporządzenia raportu dla planowanego przedsięwzięcia, [...] stwierdzał, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określając jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Postanowienie wydawane było również, jeżeli organ nie stwierdził potrzeby sporządzenia raportu (art. 51 ust. 2 p.o.ś.). Na tej podstawie zostało wydane postanowienie z [...] stycznia 2009 r. Podobna konstrukcja prawna została uregulowana w ustawie środowiskowej, ale w przeciwieństwie do obecnych rozwiązań, w ustawie p.o.ś. ustawodawca przewidział możliwość złożenia zażalenia na postanowienie z art. 51 ust. 2 p.o.ś, co wynikało wprost z art. 51 ust. 5 tej ustawy. To oznacza, że na postanowienie w tym przedmiocie wydane w II instancji dopuszczalna była skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W obecnym stanie prawnym postanowienie o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie jest zaskarżalne w drodze zażalenia, a następnie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że postanowienie to można zakwestionować wyłącznie w odwołaniu od decyzji środowiskowej wydanej w jego następstwie. To rozróżnienie ma doniosłe skutki procesowe. Wynika bowiem z tego, że ewentualne rażące naruszenie prawa odnoszące się do postanowienia z art. 51 ust. 2 p.o.ś. powinno być podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności tego postanowienia lub postanowienia wydanego na skutek zażalenia na postanowienie organu I instancji. Natomiast nie można kwestionować zgodności z prawem postanowienia wydanego na podstawie art. 51 ust. 2 p.o.ś. w odwołaniu od decyzji środowiskowej lub w formie innych środków prawnych odnoszących się do tej decyzji (np. skargi na decyzję organu odwoławczego lub wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji środowiskowej, tak jak to miało miejsce w tej sprawie). Decyzja środowiskowa została bowiem wydana w odrębnym toku instancji. W konsekwencji Sąd I instancji naruszył również art. 33 ust. 1 i 3 u.o.p. w związku z § 5 pkt 2 lit. e) rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. przez przyjęcie, że Wójt Gminy [...] przy wydawaniu postanowienia z [...] stycznia 2009 r. dopuścił się naruszenia tych przepisów. Po trzecie, niezależnie od powyższego Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 51 ust. 5a oraz w związku z art. 51 ust. 2 p.o.ś., a także w związku z § 3 pkt 52 lit. a) oraz § 5 pkt 3 lit. a), lit. d) oraz lit. e) rozporządzenia. Polegało to przede wszystkim na braku jednoznacznego wykazania, że w tej sprawie doszło do rażącego naruszenia powołanych przepisów. Ocena Sądu I instancji sprowadza się bowiem do stwierdzenia, że decyzja środowiskowa oraz postanowienie stwierdzające brak potrzeby sporządzenia raportu, nie zawierają oceny w zakresie znajdującego się w sąsiedztwie przedsięwzięcia osiedla mieszkaniowego oraz nie odnoszą się do obszaru Natura 2000 "Lasy Parczewskie". W ocenie Sądu I instancji prowadziło to również do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy jednak pamiętać, że kontroli Sądu I instancji podlegała decyzja wydana w trybie nieważnościowym, w którym właściwy organ bada jedynie wystąpienie enumeratywnie wymienionych przesłanek stwierdzenia nieważności i co do zasady nie prowadzi nowego postępowania dowodowego. Postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym, natomiast ocena prawna Sądu I instancji prowadziła do nałożenia na organy orzekające w tej sprawie obowiązku uzupełnienia postępowania dowodowego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji środowiskowej. Po czwarte, zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 i 3 u.o.p. jest uzasadniony również w zakresie, w jakim inwestor trafnie dostrzegł, że obszar Natura 2000 "Lasy Parczewskie" był odmiennie uregulowany w dacie wydania decyzji środowiskowej, jak i w dacie sporządzenia pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 3 grudnia 2015 r. Kwestia ta powinna zostać ponownie oceniona z uwzględnieniem odpowiedniego stanu prawnego, ponieważ dopiero tego rodzaju ocena pozwoli na jednoznaczne stwierdzenie, czy organ wydający decyzję środowiskową rażąco naruszył cytowany przepis. Ocena prawna wyrażona przez Sąd I instancji w tym zakresie była przedwczesna. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będzie zobowiązany uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i dokonać kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z [...] czerwca 2017 r. z punktu widzenia przesłanek nieważności powołanych przez strony postępowania. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło