II FSK 1700/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Starostwa Powiatowego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1066/16 w sprawie ze skargi Starostwa Powiatowego w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 23 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Starostwa Powiatowego w B. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sygnatura akt II FSK 1700/17 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Starostwa Powiatowego w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2013. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Prezydent Miasta B. decyzją z dnia 27.01.2016 r. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 29.723 zł, wskazując, że nieruchomości przy ul. Z. [...], pl. M. [...] oraz ul. A. [...] oddano w trwały zarząd Starostwu Powiatowemu, co czyni go podatnikiem podatku od nieruchomości. W budynku przy ul. A. [...] nie stwierdzono zajęcia powierzchni na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego, natomiast budynek przy ul. Z. [...] nie jest w całości zajęty na potrzeby Starostwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze decyzją z dnia 23.06.2016 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B., wskazując, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej u.p.o.l.) podatnikiem jest Starostwo Powiatowe jako trwały zarządca nieruchomości, niezależnie od jej oddania posiadaczowi zależnemu na podstawie umowy najmu lub dzierżawy. Decyzja o ustanowieniu trwałego zarządu na nieruchomościach Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stanowi inny tytuł prawny, który określa status podatnika w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. Zwolnienie wynikające z art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l., organ odnosi się tylko do nieruchomości faktycznie wykorzystywanych do zadań realizowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego. Nieruchomość przy ul. A. [...] nie jest zatem objęta tym zwolnieniem, bowiem w 2013 r. nie była faktycznie zajęta na potrzeby organów powiatu, a samo przekazanie jej na siedzibę Starostwa o zajęciu tym nie świadczy. Zasadnie opodatkowano też nieruchomości przy ul. A. [...], zajęte na Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie oraz Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego i Dolnośląską Wojewódzką Komendę Ochotniczych Hufców Pracy, gdyż podmioty te nie są komórkami organizacyjnymi Starostwa Powiatowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Starostwo zarzuciło naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. oraz poczynienie błędnych ustaleń faktycznych przez uznanie, iż nieruchomości Starostwa podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i nie korzystają z wyłączenia przewidzianego w art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. Podniesiono, że budynek przy ul. A. [...] był przeznaczony na siedzibę Starostwa Powiatowego, co wynika nie tylko z umowy darowizny, ale także z poczynionych czynności przygotowawczych. Wskazano na błędną wykładnię pojęcia "zajęte na potrzeby", gdyż obejmuje ono realizację zadań powiatu, a Starostwo Powiatowe jest aparatem pomocniczym samego powiatu, jako jednostki samorządu terytorialnego, służącym obsłudze organów powiatu i jako takie nie ma odrębnego bytu; nie może więc posiadać budynków, które nie służą potrzebom organów powiatu. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że podmiotem podatku od nieruchomości stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. jest Starostwo, które posiada trwały zarząd w stosunku do nieruchomości znajdujących się w B. przy ul. A. [...], ul. Z. [...] oraz przy placu M. [...]. Dlatego też decyzja została skierowana do właściwego podmiotu. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości są (między innymi) jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego. Przykładem takiego "innego tytułu prawnego" jest zaś decyzja o ustanowieniu trwałego zarządu. Sytuacji nie zmienia też oddanie nieruchomości (lub jej części) posiadaczowi zależnemu na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub użyczenia. Umowy te nie sa bowiem zawierane z właścicielem nieruchomości, a jedynie z zarządcą będącym jej posiadaczem. Najemcy pomieszczeń wynajmowanych przez Starostwo Powiatowe nie mogą być podatnikami podatku od nieruchomości, bowiem nie spełniają żadnego z kryteriów, określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1-4 u.p.o.l. Zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. podlegają tylko nieruchomości i budynki zajęte na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego, a takimi w przypadku powiatu są rada powiatu i zarząd powiatu, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 5.06.1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). Natomiast Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego, powołane przez uprawniony organ powiatu jako odrębne jednostki organizacyjne, spełniające określone zadania na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, organami powiatu nie są; odnosi się to także do Dolnośląskiej Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Starostwo Powiatowe wniosło o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie: 1. art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. w związku z art. 217 Konstytucji RP, przez dokonanie błędnej wykładni i uznanie, iż skarżący był wyłącznym podatnikiem podatku od nieruchomości za rok 2013 z tytułu posiadania nieruchomości położnej w B. przy ul. Z. [...]; 2. art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l., przez dokonanie błędnej wykładni i bezpodstawne wyłączenie zastosowania dyspozycji normy zawartej w tym przepisie do zaistniałego stanu faktycznego sprawy; Ponadto na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie: 1. art. 141 § 4 P.p.s.a., przez brak uzasadnienia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w zakresie odrzucenia jednego z podstawowych zarzutów, dotyczącego wykładni art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l.; 2. art. 233 § 1 ustawy z dnia 17.11.1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm., dalej: K.p.c.) w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a., polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i pominięciu bez żadnego uzasadnienia dowodów z działań i czynności polegających na przygotowaniu inwestycji związanej z budową i prowadzeniem robót budowlanych w obiekcie na potrzeby Starostwa Powiatowego w B. przy ul. A. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8.06.2017 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II FSK 1354/15, oddalił skargę kasacyjną Starostwa Powiatowego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29.12.2014 r. (I SA/Wr 2243/14) w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2011. Wymieniona skarga kasacyjna oparta była na identycznych podstawach kasacyjnych oraz odnosiła się do tożsamego stanu faktycznego oraz podstaw prawnej rozstrzygnięcia, jak obecnie rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest podatek od nieruchomości za rok 2013. W przytoczonym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ocenę, że wobec ustalenia, iż opodatkowane nieruchomości nie były zajęte na potrzeby organów jednostki samorządu terytorialnego, a jedynie przeznaczone na siedzibę organu takiej jednostki, zastosowanie tego przepisu nie było możliwe, co czyniło zbędnym przeprowadzenie wykładni art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. Ponadto w ślad za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że za "inny tytuł prawny" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. można także uznać decyzję o ustanowieniu trwałego zarządu nieruchomości, którym to tytułem do nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego (powiatu bolesławieckiego) dysponowało Starostwo Powiatowe. Na mocy art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie sądu wiąże – między innymi – sąd, który je wydał. Związanie to polega na obowiązku podporządkowania się dyspozycji zawartej w wyroku skonkretyzowanej i zindywidualizowanej normy prawnej, wywiedzionej z norm generalnych i abstrakcyjnych, zawartych w przepisach prawnych. Sąd obowiązany więc jest uznać, iż dana kwestia prawna w odniesieniu do danego podmiotu kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, co oznacza, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta kwestia, nie może być juz ona ponownie badana (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 170, Warszawa 2017 oraz T.Woś, H. Knysiuk-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 170, Warszawa 2016). Tożsamość podlegających ocenie zagadnień prawnych, występujących w sprawie zakończonej wskazanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w sprawie stanowiącej obecnie przedmiot rozpoznania tego Sądu, wymaga zastosowania zasady związania prawomocnym wyrokiem, co przekłada się na uwzględnienie wyrażonych w tym wyroku ocen prawnych. Jest to wyłączna przyczyna uznania niezasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a oraz art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. i w konsekwencji zaaprobowania rozstrzygnięcia uznającego Starostwo Powiatowe za podatnika podatku od nieruchomości położnej w B., przy ul. Z. [...], także za rok 2013. Trzeba podkreślić, że jakkolwiek możliwa wydaje się odmienna ocena prawna zakresu i warunków zwolnienia podatkowego, przewidzianego w art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l., sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej, która prowadziłaby do wydawania sprzecznych rozstrzygnięć w tożsamych sprawach, dotyczących tego samego podmiotu, naruszałaby art. 1 w związku z art. 170 P.p.s.a. (por.. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25.02.2014 r., II GSK 1939/12 i z dnia 30.01.2014 r., II FSK 47/12). Nie można także podzielić postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W szczególności nie można zgodzić się z twierdzeniem o naruszającym art. 141 § 4 P.p.s.a. braku uzasadnienia stanowiska, zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie wykładni art. 2 ust. 3 pkt 3 u.p.o.l. Uzasadnienie takie znajduje się bowiem na stronach trzeciej i czwartej uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W skardze kasacyjnej nie wykazano przy tym, aby ewentualne braki w tym zakresie mogły prowadzić do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mogącym wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy – zwłaszcza jeśli chodzi o zupełność i precyzję przeprowadzonego wywodu prawnego w kontekście przyjętego ustalenia faktycznego o niezajęciu nieruchomości na potrzeby organów jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei za oczywiście nieskuteczny musi być uznany zarzut naruszenia art. 233 § 1 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie dowodów świadczących o przygotowaniu i prowadzeniu inwestycji związanej z budową i zapewnieniem pomieszczeń dla Starostwa Powiatowego. Wymienione w tym zarzucie przepisy w ogóle nie były stosowane, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego; nie mógł więc także stosować reguł oceny dowodów, zawartych w art. 233 § 1 K.p.c. To organy podatkowe oceniały przeprowadzone w sprawie dowody i czyniły na ich podstawie ustalenia faktyczne, a do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należała jedynie ocena, czy postępowanie organów podatkowych w tym zakresie było zgodne z normującymi je przepisami. Zarzutów odnoszących się do tej ostatniej kwestii, wspartych przy tym adekwatnymi podstawami kasacyjnymi, jednak nie podniesiono. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym od dnia 27.10.2016 r.