I SAB/Wa 45/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] oddala skargę. Pismem z dnia 10 listopada 2016 r. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 5 sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] r. [...] ozn. hip. "[...] nr [...] i [...] w [...]" dz. [...]. Wniosła w niej o: - zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez Sąd akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem; - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego; - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że mimo, iż w dniu 5 sierpnia 2016 r. złożyła wniosek o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...] Prezydent [...] nie wydał dotychczas decyzji - przez co naruszył art. 35 § 3 kpa, który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także art. 8 i 12 kpa. Podniosła również, że w 18 października 2016 r. złożyła do Wojewody [...] zażalenie na nie załatwienie sprawy w terminie - które dotychczas nie zostało rozpoznane. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] poinformował, iż do zakończenia postępowania niezbędne jest ustalenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką oraz ustalenie, jakie było przeznaczenie tego terenu w Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego [...] z [...] sierpnia 1931 r. Ponadto pismem z dnia 21 grudnia 2016 r. pełnomocnik strony został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania na dzień 31 marca 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], przesłanym do Sądu w dniu 16 maja 2017 r., Wojewoda [...] rozpoznał zażalenie E. K. na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu jej wniosku i uznał wniesione zażalenie za uzasadnione. Ponadto wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od daty otrzymania postanowienia. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, iż stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wojewoda dodał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Prezydent [...] od dnia wpływu przedmiotowego wniosku o odszkodowanie do momentu złożenia zażalenia na bezczynność tj. przez okres ponad 2 miesięcy nie podejmował czynności zmierzających do załatwienia sprawy, nie wskazał też dodatkowego terminu na zakończenie postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda uznał, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Z akt sprawy nie wynika, kiedy Prezydent [...] otrzymał to postanowienie, ale licząc od dnia wydania postanowienia, okres ten upłynie najwcześniej 20 lipca 217 r. Do dnia 18 maja 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływana dalej jako "ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Realizacja ogólnej zasady szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Ponadto zgodnie z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 ww. art.). Powyższe oznacza, iż organ wyższego stopnia rozpatruje zażalenie w granicach art. 37 § 2 kpa i w razie uznania zasadności zażalenia wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy. Przy czym przepis art. 37 § 2 kpa nie określa kryteriów, którymi powinien się kierować ustalając nowy termin załatwienia sprawy. Należy przyjąć, że organ wyznaczający na podstawie tego przepisu nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisami art. 12 § 2 i art. 35 § 1, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu w formie postanowienia (B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie, 1996, s. 118). Instytucja skargi na bezczynność organu przewidziana w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z bezczynnością organu mamy natomiast do czynienia nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął on żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Stosownie do art. 149 ppsa, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż Wojewoda [...], do którego zostało wniesione zażalenie w trybie art. 37 kpa, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wyznaczył organowi dodatkowy, trzymiesięczny termin do rozpoznania sprawy od daty doręczenia tego orzeczenia. Termin ten ekspiruje zatem najwcześniej w dniu 20 lipca 217 r. W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że nie można uznać, iż Prezydent [...] pozostawał w sprawie bezczynny, skoro nie upłynął jeszcze dodatkowy termin wyznaczony przez organ wyższego stopnia na załatwienie niniejszej sprawy. Uznanie bezczynności organu oznaczałoby bowiem naruszenie kompetencji organu wojewódzkiego - przyznanej mu art. 37 § 2 kpa - do przedłużenia terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Stanowisko to potwierdza także określony przez ustawodawcę tryb wnoszenia skargi na bezczynność organu. Złożenie zażalenia w ww. trybie stanowi bowiem warunek konieczny skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego w przedmiocie bezczynności. Jest to bowiem środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 ppsa, po wniesieniu którego strona uzyskuje możliwość wystąpienia ze skargą w tym przedmiocie do sądu administracyjnego. Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa jest warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu oraz nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne (wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99, ONSA 2002, nr 3, poz. 11). Jednak w przypadku istnienia w dniu orzekania przez Sąd orzeczenia wyznaczającego nowy i dodatkowy termin na rozpoznanie wniosku, Sąd zobowiązany jest do uwzględnienia w ocenie bezczynności wyznaczonego, dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Podsumowując Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie, stan bezczynności Prezydenta [...] ustalił Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2017 r. Zgodnie z dyspozycją art. 37 § 2 kpa Wojewoda wyznaczył też organowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, organ odwoławczy, na etapie postępowania administracyjnego, załatwił sprawę pozostawania w bezczynności przez Prezydenta, stosownie do przysługujących mu kompetencji. Skoro doszło do wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, to z tą datą Prezydent [...] przestał pozostawać w bezczynności. Przy czym należy ponownie przypomnieć, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę na bezczynność organu, czyni to według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania. W związku z ustaleniem bezczynności Prezydenta [...] przez organ nadzorczy i wyznaczeniem mu dodatkowego terminu na załatwienie sprawy, Sąd oddalił skargę jako przedwczesną. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 psa, orzekł jak w sentencji wyroku.