III SA/Po 744/17

Dnia 8 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P.–W. z dnia [...] nr [...], II. uchyla postanowienie P. P. z dnia [...] nr [...] i poprzedzające je postanowienie P. P. z dnia [...] nr [...] Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. – W. z dnia [...], którym organ ten uznał za nieuzasadniony zarzut wniesiony przez A. K. (określonego dalej także jako: "strona", skarżący") nieistnienia obowiązku w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez spółkę A Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] obejmującego nieuiszczone należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres stycznia 2010 r. do lipca 2015 r. Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym. Organ I instancji prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie powyższego tytułu wykonawczego z majątku zobowiązanego A. K. Organ dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, a zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi w dniu [...]. Pismem z dnia [...] złożył on zarzuty na powyższe postępowanie wskazując na nieistnienie obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej spółki A uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Po wniesieniu zażalenia Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej spółki A postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...]. W tym stanie prawnym organ I instancji uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące i odmówił wobec tego uznania zarzutów w sprawie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wskazała na nieistnienie obowiązku opłacania abonamentu RTV pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym. Strona stwierdziła w uzasadnieniu pisma, że od 2008 roku nie otrzymał żadnej korespondencji (tj. upomnienia). Ponadto skarżący stwierdził, że wyrejestrował odbiornik radiowo-telewizyjny w 2008 r. i nie posiada telewizora. Organ II instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów było wiążące dla organu egzekucyjnego. Skoro zobowiązany nie zgłosił zaprzestania użytkowania odbiorników RTV to istniały podstawy do dalszego naliczania mu opłaty abonamentowej. Nie przedstawił on dokumentów dotyczących dokonania skutecznego wyrejestrowania. W skardze na powyższe postanowienie organu II instancji strona podniosła zarzut naruszenia : u.p.e.a. poprzez brak uznania nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku zapłaty rat abonamentu RTV ze względu na wyrejestrowanie odbiornika w 2008 roku; a konsekwencji powyższego przedawnienia zobowiązania oraz brak uprawnień Urzędu Skarbowego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na rzecz wierzyciela – spółki A. Strona wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zdaniem skarżącego już w 2008 r. przysłał on do spółki A zawiadomienie o rezygnacji z korzystania z odbiorników radiowo – telewizyjnych. Nie posiada on jednak stosownego dokumentu w tym zakresie ze względu na upływ czasu. Wyrejestrowanie odbiornika w 2008 r. było, zdaniem skarżącego, skuteczne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty Sąd stwierdza, że są podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Wskazać należy przede wszystkim, że zdaniem Sądu nie dokonano wyczerpującej analizy treści zarzutów zawartych w piśmie z dnia [...] (k. 16 akt administracyjnych). W piśmie tym skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazał on jednak również, że nie został poinformowany o zamiarze wszczęcia postępowania egzekucyjnyego. W piśmie tym jest mowa o tym, że bez jakiegokolwiek powiadomienia, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. W zażaleniu z dnia 5 lipca 2017 t. (k. 47 akt administracyjnych) strona podniosła zarzut niedoręczenia jej upomnienia wskazany w art. 33 § 1 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że takie upomnienie zostało skutecznie doręczone, a tylko dokonanie takiej czynności warunkuje skuteczne wszczęcie postępowania administracyjnego. Uchybienie w powyższym zakresie oznacza konieczność uchylenia zaskarżonych postanowień oraz postanowień spółki A z dnia [...] i [...] albowiem spółka A jako wierzyciel również nie odniosła się do kwestii istnienia ewentualnego dodatkowego zarzutu z zakresu niedoręczenia upomnienia skarżącemu. Należy zauważyć, że stanowisko wierzyciela (tu spółka A) jest dla organu egzekucyjnego wiążące a zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Dlatego aby możliwe było dokonanie ustaleń faktycznych należy wzruszyć zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny. W ocenie Sądu uchylenie powyższych aktów prawnych wynikało również z tej przyczyny, że spółka A nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający przedmiotowej egzekucji. Stanowisko wierzyciela nie zawiera niezbędnych informacji umożliwiających dokonanie ich oceny przez Sąd czy jest ono prawidłowe w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Wskazać należy, że zdaniem skarżącego już w 2008 r. (k. 23 akt administracyjnych) przysłał on do spółki A zawiadomienie o rezygnacji z korzystania z odbiorników radiowo – telewizyjnych. Okoliczność tę wielokrotnie, konsekwentnie powtarzał w kolejnych pismach procesowych. Skarżący wskazał, że nie posiada jednak stosownego dokumentu w tym zakresie ze względu na upływ czasu. Spółka A w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...]., dokonując analizy powyższego zarzutu, a to w aspekcie w art. 33 § 1 u.p.e.a. dokonała analizy przepisów prawnych, nie dokonała jednak analizy stanu faktycznego, wskazując tylko, że nie posiada dokumentu, "który stwierdzałby zgłoszenie przez Pana w urzędzie pocztowym uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych lub wyrejestrowania odbiorników rtv." (k. 34 akt administracyjnych). Ponadto spółka A w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...], uznała, że w postanowieniu z dnia [...] w sposób wnikliwy i całościowy rozpatrzone zostały zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku. Sąd wskazuje, że w zakresie analizy stanu faktycznego wskazane zostało tylko (k. 41 v. akt administracyjnych), że zobowiązany dokonał formalności dotyczących rejestracji odbiornika, a przesyłka o nadaniu numeru identyfikacyjnego skutecznie została doręczona skarżącemu. Brak jest jednak w aktach dokumentu potwierdzającego ten fakt. Podkreślić należy, że powyższy brak uniemożliwia także w tym zakresie kontrolę judykacyjną dokonywaną przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Sąd stwierdza, że dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. Spółka A nie przedłożyła jednak jakiejkolwiek dokumentacji w tej sprawie. Wierzyciel twierdzi, że nie ma dowodu wyrejestrowania odbiornika. Należy zauważyć, że wierzyciel też nie wskazał na czym oparł swoje twierdzenie, że strona miała zarejestrowany odbiornik, z jakich posiadanych dokumentów – pochodzących od strony, a będących w dyspozycji wierzyciela wynika, że jest abonentem, że to skarżący zgłosił posiadanie radioodbiornika, kiedy, czy była wydana przed nadaniem numeru książeczka opłat RTV. Wierzyciel nie wskazał w jaki sposób odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu, jaka jest procedura w tym zakresie, gdzie sprawdził, że abonent nadal jest zarejestrowany, czy to jest ta sama ewidencja w której odnotowuje się wyrejestrowanie abonenta. Te informacje umożliwiłyby dokonanie oceny czy stanowisko wierzyciela jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia. Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument, który powinien posiadać abonent, a do tego posiadać ten dokument bezterminowo. Sąd nie kwestionuje, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności. W takiej sytuacji rodzi się pytanie co w przypadku gdy taki dokument z przyczyn losowych, niezależnych od strony zostanie utracony. W okolicznościach niniejszej sprawy brak przez tak długi okres czasu jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych, brak dowodów w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego – należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Na marginesie, wierzyciel nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące wyrejestrowania (jak i zarejestrowania) odbiornika. W zbliżonym stanie faktycznym wypowiedział się WSA w Gorzowie Wlkp. (wyrok z dnia 18.10.2017r., sygn. akt I SA/Go 341/17) . Sąd aprobuje stanowisko WSA w Gorzowie Wlkp. w zakresie kwestii bezterminowego przechowywania przez zobowiązanego dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni (zastosowanie znajdują tu przepisy art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej) to nie sposób wymagać od strony aby taki dokument przechowywała bezterminowo. Także skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wymienionym wyżej orzeczeniu, że nie do zaaprobowania jest sytuacja, że wierzyciel odnosi się do zgłoszonych zarzutów opierając rozstrzygnięcie na przepisach prawa bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego jak też braku wskazania w jaki sposób te ustalenia uczyniono. W świetle powyższego – w ocenie Sądu – nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do ustalenia/wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu/lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Z tego też powodu wierzyciel rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełen materiał dowodowy i wskaże w jaki sposób dokonał ustalenia stanu faktycznego z którego wnioskuje, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłat abonamentowych. Z uwagi, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko - na podstawie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić w obu instancjach. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i naprawić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Ponownie wydając stanowisko w sprawie zarzutów, wierzyciel zobowiązany będzie wskazać na jakiej podstawie dokonał ustaleń oraz uwzględnić upływ czasu, brak skutecznego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, brak przez bardzo długi okres czasu domagania się uiszczania opłat abonamentowych. Należy też wyjaśnić, czy zobowiązany podniósł również zarzut braku doręczenia upomnienia i odnieść się ewentualnie także do tej kwestii. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.