I OZ 560/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1426/17 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. K. na pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., znak [...] w przedmiocie ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym postanowieniem odrzucił wniosek B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na sprecyzowane w sentencji pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Jak wynika z jego uzasadnienia, powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: pismem z dnia [...] grudnia 2015r. B. K. zwrócił się do Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP w [...] z wnioskiem o wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu wykonawczego przypisano mu 6 punktów za wykroczenie popełnione w dniu [...] lipca 2013 r. na ul. [...] w [...], zaprzeczając, aby takie wykroczenie miało miejsce. W związku z tym wniósł o cofnięcie wniosków o sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie na badania psychologiczne oraz o zmniejszenie liczby punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP w [...] odmówił zmniejszenia liczby punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] stycznia 2016 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. zwrócił się on do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o usunięcie 6 punktów karnych, które jego zdaniem zostały mu bezpodstawnie przypisane za wykroczenie z dnia [...] marca 2014 r., którego – jak twierdzi – nie popełnił. W odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia [...] września 2016 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego KWP w [...] odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] października 2016 r. W dniu [...] listopada 2017 r. skarżący wniósł do Sądu Wojewódzkiego skargę na odmowę usunięcia 6 punktów wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W skardze zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi argumentując, że zarówno w zaskarżonym akcie, jak i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie został pouczony przez organ o procedurze odwoławczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając ww. wniosek za niedopuszczalny wskazał, iż skarżący zaskarżył akt organu z dnia [...] grudnia 2015 r. o odmowie usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców. Skarżący dowiedział się o wydaniu tego aktu w dniu [...] stycznia 2016 r. (wtedy też mu go doręczono). Od tego czasu miał 14 dni na skierowanie do właściwego organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tymczasem w okolicznościach faktycznych sprawy nastąpiło to dopiero pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r., a zatem ponad pół roku po upływie terminu określonego w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r. Odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ udzielił pismem z dnia [...] września 2016 r., doręczonym skarżącemu w dniu [...] października 2016 r., a zatem skarga powinna zostać wniesiona w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, tj. do dnia [...] listopada 2016 r., a nastąpiło to dopiero w dniu [...] listopada 2017 r. Mając na uwadze treść art. 87 § 5 P.p.s.a. Sąd meriti uznał, iż z uwagi na złożenie skargi z ponad rocznym uchybieniem terminu w sprawie nie zachodzi "wyjątkowy przypadek", który umożliwiałby przywrócenie tego terminu. Skarżący nie wskazał żadnych wyjątkowych okoliczności, a Sąd nie dopatrzył się takich okoliczności uzasadniających dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie roku od jego uchybienia. Sąd I instancji podkreślił również, że brak pouczenia go przez organ o istniejącej procedurze dotyczącej wyczerpania środków odwołania nie wskazuje na "wyjątkowy przypadek" wymagany w art. 87 § 5 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy orzekł jak w sentencji postanowienie na podstawie art. 87 § 5 w zw. z art. 88 P.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia B. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86, art. 87 w zw. z art. 88 P.p.s.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem skarżącego nie może on ponosić negatywnych konsekwencji tego, że organ ani w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., ani w piśmie z dnia [...] września 2016 r. nie pouczył go o przysługujących mu środkach zaskarżenia i terminach ich realizacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Sąd jest zatem zobligowany nie tylko do oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, ale także do zbadania, czy sytuacja ta miała miejsce w wyjątkowych okolicznościach. Przepis ten zaostrza więc przesłanki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku od zaistnienia wyjątkowego przypadku. Zaznaczyć należy, iż w świetle przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a., rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, poprzedzone być musi zbadaniem dopuszczalności tego wniosku. Wniosek taki powinien spełniać określone wymogi formalne, w przeciwnym razie – na podstawie art. 88 P.p.s.a. – podlegać będzie odrzuceniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ustawa P.p.s.a. nie definiuje pojęcia "przypadek wyjątkowy", ani nie dostarcza w tym zakresie jakichkolwiek wskazówek interpretacyjnych, lecz pozostawia ocenę danego przypadku Sądowi. Należy jednak przyjąć, że są to nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 272-273). Należy przy tym podkreślić, iż pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże trzeba je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym bowiem razie każda sytuacja mogłaby uzasadniać przywrócenie terminu, co wypaczałoby sens ustanowienia powyższego przepisu. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika zarówno to, że organ w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. odmawiającym zmniejszenia liczby punktów w ewidencji kierowców, jak i w piśmie z dnia [...] września 2016 r., będącym odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie pouczył skarżącego o przysługujących mu środkach zaskarżenia i terminach do ich wniesienia, jak również to, że skarżący wniósł skargę do Sądu Wojewódzkiego dopiero po upływie roku od otrzymania pisma z dnia [...] września 2016 r. W świetle utrwalonego orzecznictwa pozostaje poza sporem, że czynności materialno–techniczne organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, polegające na ujawnieniu w tej ewidencji punktów karnych, jak ich usuwaniu, podlegają kontroli sądowej jako należące do kategorii czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Mając na uwadze treść art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a., należy w związku z tym przyjąć, że podejmując i doręczając stronie taki akt organ powinien pouczyć ją zarówno o możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego, jak i trybie takiego zaskarżenia, w sytuacji gdy strona nie jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Trudno w tym względzie, biorąc pod uwagę w/w przepisy ogólne K.p.a. przyjąć, że obowiązki organu są w tym przedmiocie mniej rygorystyczne niż w przypadku wydawania decyzji (art. 107 § 1 K.p.a.) lub postanowienia. Należy też dostrzec, że wiedza co do podstaw oraz trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego tego rodzaju czynności materialno – technicznych jest mniej powszechna, niż gdy chodzi o zaskarżenie decyzji lub postanowienia administracyjnego. Zatem wypada zgodzić się ze skarżącym, iż za brak pouczenia zawartego w ww. pismach organu winy nie może ponosić skarżący. Brak bowiem wymaganego prawem pouczenia nie może rodzić ujemnych konsekwencji dla strony (por. art. 9 i art. 112 K.p.a.). Gdyby zatem wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu roku od momentu jego uchybienia, to taka argumentacja zasługiwałaby wtedy na uwzględnienie i uzasadniałaby przywrócenie uchybionego terminu. W niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek skarżący złożył jednak po upływie roku od momentu uchybienia terminu, a zatem powołanie się przezeń na fakt braku stosownego pouczenia musiało zostać ocenione w ramach "wyjątkowego przypadku", o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. Przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności występujących w niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argument ten trafnie został oddalony przez Sąd I instancji. Zażalenie nie zdołało podważyć przedstawionego w motywach zaskarżonego postanowienia wywodu. Trzeba opowiedzieć się bowiem za regułą stabilizacji sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie. Ma ona mocniejszy wymiar aniżeli argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji stanowisko skarżącego, nawet przy uwzględnieniu złożoności jego sytuacji faktycznej wynikającej z toczących się postępowań karnych i dowodów prezentowanych na poparcie tezy o wadliwości przypisania mu popełnienia wykroczeń, nie pozwala na uznanie, że w sprawie zachodzi wypadek, który można byłoby uznać za wyjątkowy. Sąd I instancji prawidłowo zatem odrzucił przedmiotowy wniosek, jako niedopuszczalny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.