II SA/Wa 1091/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Janusz Walawski (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. Dziekan Wydziału Administracji i Nauk Społecznych [...], działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 4, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.) w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz § 26 ust. 3 pkt 3 Regulaminu studiów w [...], w dniu [...] lutego 2017 r. wydał decyzję nr [...] o skreśleniu A. K. (zwanego dalej Skarżącym) z listy studentów pierwszego semestru, studiów stacjonarnych, drugiego stopnia, o profilu ogólnoakademickim. Organ w uzasadnieniu decyzji, podał, że zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Dziekan Wydziału może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi. Dalej organ pierwszej instancji wyjaśnił, że stosownie do postanowień § 3 pkt 5 Regulaminu studiów w [...], oraz art. 160a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, student jest zobowiązany zawrzeć z uczelnią umowę o warunkach odpłatności za studia nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia zajęć. Tymczasem Skarżący, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, do dnia [...] lutego 2017 r. nie podpisał przedłożonej mu przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia. Rektor [...], po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 66 ust. 1, art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 104 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] czerwca 2017 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że Student otrzymał umowę o warunkach odpłatności za studia, z którą mógł się zapoznać, jak również był informowany o konsekwencjach jej niepodpisania. Odmowę podpisania umowy Skarżący uzasadnił faktem, że musi oddać ją do sądu, żeby sąd rozstrzygnął, czy on taką umowę może podpisać i czy umowa ta jest zgodna z prawem. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Skarżący w uzasadnieniu skargi podał, że decyzje o skreśleniu go z listy studentów są dla Niego krzywdzące i niesprawiedliwe, ponieważ naruszają Jego prawa zagwarantowane w Konstytucji RP. Rektor [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego, w piśmie z dnia [...] października 2017 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze i sprecyzował, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach naruszenia art. 190 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art 77, art. 80, art. 136 w zw. z art. 86 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kompetencje wojewódzkich sądów administracyjnych, wynikają m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego. Po dokonaniu według wymienionych reguł kontroli zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842, z późn. zm.). Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 4 tej ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne. W rozpoznawanej sprawie wskazano na wystąpienie przesłanki określonej w pkt 4 powyżej przytoczonego przepisu oraz w analogicznie brzmiącym § 26 ust. 3 pkt 4 Regulaminu Studiów w [...]. Przepis ten przewiduje, że student może być skreślony z listy studentów uczelni w przypadku niepodpisania przez studenta, przedłożonej przez uczelnię, umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne w terminie 30 dni od rozpoczęcia zajęć. Posłużenie się przez ustawodawcę w przepisie art. 190 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym sformułowaniem "kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznanie oznacza zaś przyznanie organowi przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. W niniejszej sprawie taki charakter decyzji wynika z zasady autonomii wyższej uczelni. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, podjętej w ramach uznania, dotyczy prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, do której na mocy art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływanej jako "Kpa") oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Wymaga podkreślenia, że decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, a odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, jak stanowi art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, oznacza, że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studentów, jak i postępowania, w których one zapadają, muszą zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258). Zatem sądowa kontrola legalności takiej decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z odpowiednio stosowanymi regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa, to jest czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o skreśleniu studenta z listy studentów. Powyższa ocena - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym stosownie do treści art. 107 § 3 Kpa jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i umożliwienie oceny czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jak akcentuje się w orzecznictwie, decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego musi być poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 Kpa), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W myśl art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest też ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno zatem obejmować pełną ocenę zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Legalność decyzji administracyjnej wymaga bowiem jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 Kpa. W świetle powołanego przepisu motywy decyzji organu odwoławczego powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Zatem sądowa kontrola legalności takiej decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z odpowiednio stosowanymi regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa, to jest czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o skreśleniu studenta z listy studentów. Powyższa ocena - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym stosownie do treści art. 107 § 3 Kpa jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i umożliwienie oceny czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ sprostał obowiązkom wynikającym z wyżej powołanych przepisów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia bowiem warunki określone w art. 107 § 3 Kpa, ponieważ zawiera pełne przedstawienia przez organ stanu faktycznego sprawy oraz szczegółowe omówienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu o skreśleniu Skarżącego z listy studentów. W konsekwencji uznać należy, iż zaskarżona decyzja, w tym odnośnie całokształtu ustaleń okoliczności faktycznych sprawy oraz podstaw wyboru podjętego rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w przepisach art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. Niezasadny jest także zarzut pełnomocnika Skarżącego, że organ naruszył art. 136 w zw. z art 86 Kpa. Na podkreślenie zasługuje bowiem fakt, że w prowadzonym przez organ postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, Skarżący na żadnym jego etapie nie zaprzeczał, że nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku podpisania przedmiotowej umowy. Odmowę podpisania umowy Skarżący uzasadnił jedynie tym, że chce podać ją kontroli przez sąd. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.