III SA/Wr 835/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Maciej Guziński, Anna Moskała, Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] przy udziale P.D. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej zapłacie kosztów usunięcia z drogi publicznej oraz przechowywania i utylizacji pojazdu oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.), art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012, poz. 1137, p.r.d.), po rozpatrzeniu odwołania K. B. (dalej skarżący, strona), od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie nałożenia na K. B. i P. D. obowiązku zapłaty kwoty 11.803,00 zł tytułem obciążenia kosztami usunięcia, przechowywania i utylizacji pojazdu marki Volkswagen Golf, nr rejestracyjny [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. po pierwsze uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, po drugie orzekło o zapłacie solidarnie przez K. B. oraz P. D. kwoty 11.651,00 zł tytułem kosztów usunięcia z drogi publicznej oraz przechowywania i utylizacji pojazdu marki Volkswagen Golf, nr rejestracyjny [...]. Ustalono stan faktyczny, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Dnia [...] lutego 2016 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu Nr [...] Komendy Powiatowej Policji w J., samochód marki Volkswagen o nr [...], którego właścicielem w dniu usunięcia pojazdu był K. B., został odholowany z ulicy K. w J. na parking strzeżony przy ulicy K. z powodu naruszenia przepisów Prawo o ruchu drogowym. Mimo zawiadomienia właściciela o obowiązku odbioru pojazdu, pojazd nie został odebrany w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia. W związku z nieodebraniem pojazdu w wymaganym terminie, Miasto J. wystąpiło do sądu z wnioskiem o przepadek przedmiotowego pojazdu na jego rzecz. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Sąd Rejonowy w J. orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Miasta J. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu [...] grudnia 2016 r. Dnia [...] grudnia 2016 r. pojazd został przekazany do stacji demontażu pojazdów i w tym samym dniu został zutylizowany. W konsekwencji decyzją Prezydenta J. z [...] marca 2017 r. orzeczono o zapłacie kosztów związanych z usunięciem z drogi, przechowywaniem i utylizacją spornego pojazdu Odwołując się skarżący wskazał, że w dniu [...] lutego 2016 r. sprzedał przedmiotowy pojazd M. K., na dowód czego załączył do odwołania umowę sprzedaży pojazdu z dnia [...] lutego 2016 r. W dniu [...] sierpnia 2017 r. organ odwoławczy wyznaczył termin na przesłuchanie świadka M. K. oraz przesłuchanie stron: K. B. i P. D. Wezwanie na przesłuchanie świadka M. K. zostało zwrócone przez operatora publicznego jako korespondencja nie podjęta w terminie, zaś P. D. mimo odebrania wezwania nie stawił się na przesłuchanie. Na przesłuchanie stawił się K. B., który zeznał, że po zakupie pojazdu marki Volkswagen Golf z autokomisu nie zgłaszał tego faktu do Wydziału Komunikacji, jak również nie zawiadomił firmy ubezpieczeniowej, w której pojazd był ubezpieczony. Następnie pojazd sprzedał na początku lutego 2016 r. M. K. za cenę około 500 zł. Po zbyciu pojazdu - zbywający również nie zawiadomił Wydziału Komunikacji. W uzasadnieniu decyzji SKO w J. przywołało materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazując na art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy ponownie podkreślił, że do usunięcia pojazdu z drogi publicznej z powodu naruszenia przepisów Prawo o ruchu drogowym doszło, gdyż kierujący pojazdem nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdem. Użytkownikiem pojazdu w chwili wydania dyspozycji był P. D., zaś właścicielem –K. B. Oboje zostali poinformowani o wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu i obowiązku odebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy pod rygorem wystąpienia do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Pojazd nie został odebrany w wyznaczonym terminie, w konsekwencji czego doszło ostatecznie do wydania orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Miasta J. Organ odwoławczy wyjaśnił, że K. B. był uczestnikiem postępowania w przedmiocie przepadku przedmiotowego pojazdu i na żadnym etapie tego postępowania przed sądem powszechnym nie zgłosił zarzutów odnośnie prawa własności do pojazdu. Kolegium podkreśliło, że K. B. nie zawiadomił starosty o zbyciu pojazdu, co w myśl art. 78 p.r.d. powinien był uczynić. Ponadto nie poinformował przedsiębiorstwa ubezpieczeniowego, w którym pojazd był ubezpieczony, o zbyciu pojazdu. Organ drugiej instancji wyraźnie zaznaczył, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie udało się potwierdzić zawarcia przedstawionej umowy sprzedaży, na przesłuchanie nie stawił się P. D. - użytkownik pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Odnosząc się do osoby rzekomego nabywcy M. K., organ wskazał, że wezwanie nie zostało odebrane przez adresata i korespondencja została zwrócona jako nieodebrana. Kolegium podkreśliło jednak, że podstawowym, przesadzającym dowodem w tej sprawie jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w J., w którym Sąd orzekł przepadek spornego pojazdu oraz jednocześnie ustali, ze jego właścicielem był K. B., Kolegium wskazało na treść art. 365 §1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dodatkowo przywołało uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sygn. akt II SA/Gl 1173/16) zgodnie z którym postanowienie o przepadku pojazdu ma charakter prejudycjalny dla sprawy własności pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniło przyczyny wydania orzeczenia reformatoryjnego w rozpoznawanej sprawie wskazując, że decyzja pierwszoinstancyjna nie orzekała o solidarnej odpowiedzialności właściciela i użytkownika. Dodatkowo Prezydent J. – zdaniem organu odwoławczego – niezasadnie obciążył strony postępowania kosztami sądowymi dotyczącymi postępowania w przedmiocie przepadku pojazdu w kwocie 52 zł (40 zł opłata sądowa za wniosek - błędnie nazywana w decyzji organu pierwszej instancji znakami opłaty skarbowej, 12 zł opłata kancelaryjna za stwierdzenie prawomocności), albowiem nie są to koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Ponadto – zdaniem organu odwoławczego – przepis art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje również możliwości obciążenia właściciela kosztami transportu pojazdu z parkingu strzeżonego na inny parking, zaś w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji ujął koszt takiego transportu w kwocie 100 zł. K. B. nie zgodził się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisu art. 130a ust. 10h w zw. z ust. 10e ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez bledną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że orzeczenie sądu powszechnego o przepadku pojazdu ma charakter prejudycjalny w stosunku do decyzji ustalającej koszty usunięcia pojazdu z drogi publicznej, w związku z czym organ ten jest związany ustaleniami sądu co do własności pojazdu. Skarżący zarzucił ponadto dokonanie błędnych ustaleń faktycznych poprzez bezpodstawne, wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu przyjęcie, że to K. B. w dacie usunięcia pojazdu z drogi publicznej był jego właścicielem. Wskazując na wskazane nieprawidłowości wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Uzasadniając wskazał, że z treści postanowienia Sądu Rejonowego w J. dnia [...] października 2016r. nie wynika, aby sąd ustalał, kto był właścicielem spornego pojazdu w chwili wydawania dyspozycji o usunięciu go z drogi publicznej. W opinii skarżącego okoliczność tą organ winien ustalić samodzielnie, albowiem nie była ona przedmiotem wcześniejszego rozstrzygania przez jakikolwiek organ czy to administracyjny, czy to sąd powszechny. Skarżący zaznaczył, że dowody zgromadzone w sprawie, a w szczególności umowa sprzedaży z [...] lutego 2016 r. oraz zeznania K. B., wskazują natomiast, że zbył on sporny pojazd jeszcze przed dniem, w którym wydana była dyspozycja o jego usunięciu z drogi. W rozważaniach nad stanem prawnym i faktycznym sprawy Sąd przyjął , co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej w skrócie p.p.s.a.) Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 130a ust. 10h i ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 128, zwana dalej "ustawą"). Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Art. 130a ust. 10i ustawy stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10h u.p.r.d.). Zatem przed wydaniem decyzji w sprawie nałożenia obowiązku uiszczenia kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu, organy powinny ustalić właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, bowiem to on jest stroną tego postępowania, jest zobowiązany do ponoszenia wskazanych kosztów. W rozpoznawanej sprawie prawomocnym (od dnia [...] grudnia 2016 r.) postanowieniem z [...] października 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w J. Wydział I Cywilny orzekł przepadek na rzecz Miasta na prawach powiatu J. samochodu marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym [...], zasądził od uczestnika postępowania K. B. na rzecz wnioskodawcy Miasta na prawach powiatu J. kwotę 40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sporny samochód został nabyty przez K. B. w dniu [...] grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Oznacza to, że inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne (art. 365 § 2 K.p.c.) nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia, ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych (P. Telenga, Komentarz aktualizowany do art. 365 K.p.c., Lex). W wyroku z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt IV CSK 67/12 Sąd Najwyższy wskazał, że związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 K.p.c., że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej, stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia. W konkretnym przypadku związanie to rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję - jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu. Wyrazem statuowanej tym przepisem prawomocności materialnej orzeczenia jest konieczność brania jej pod uwagę w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, która nie może podlegać już ponownemu badaniu (Lex nr 1231342). Dodatkowo należy przywołać rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2011 sygn. akt III CSK 161/10, zgodnie z którym określony w art. 365 k.p.c. zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza natomiast zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Moc wiążąca jest przedmiotem rozpoznania wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa, a kwestia rozstrzygnięcia wcześniejszym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Odnosi się ona, po pierwsze do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, i po drugie do waloru prawnego rozstrzygnięcia zawartego w treści orzeczenia. Skutkiem pozytywnym jest to, że rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika, czyli sądy rozpoznające spór muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym zatem postępowaniu, w którym pojawi się ta sama kwestia, nie może być już badana. Związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. W konsekwencji nikt nie może kwestionować faktu istnienia prawomocnego wyroku i jego treści. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyrokach z: 10 lutego 2010 , sygn. akt II PK 212/09, z 16 lipca 2009 r. sygn. akt I CSK 456/08 oraz w postanowieniu z 3 lutego 2010, sygn. akt II CSK 414/09. (Lex nr 785884). W świetle przywołanego orzecznictwa Sąd przypomina, że zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu., a użyte w przepisie art. 130a ust. 10h p.r.d. określenie "zakończenia postępowania" odnosi się do postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W myśl natomiast art. 130a ust. 10 Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy przyjął, że w myśl art. 130a ust. 10e zostały spełnione wszystkie przesłanki do orzeczenia przepadku ustalając tym samym, że właściciel lub osoba uprawniona została prawidłowo powiadomiona o możliwości odebrania pojazdu. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wskazał, że właścicielem od dnia [...] grudnia 2015 r. spornego samochodu był skarżący. Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z 2016 r. ma rozstrzygające znaczenie dla przejścia prawa własności spornego samochodu i wiąże Sąd oraz organy orzekające w tej sprawie. Sąd administracyjny, jak również organy administracji publicznej, związane są prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w J. Wydziału I Cywilnego sygn. akt [...], który w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia jednoznacznie przesądził, że właścicielem samochodu marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym [...] od [...] grudnia 2015 r. był skarżący. Dlatego też przedstawienie przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym wraz z odwołaniem od decyzji, kserokopii umowy sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia [...] grudnia 2016 r., która stanowi dokument prywatny, nie może podważyć ustaleń sądu powszechnego zawartych w prawomocnym orzeczeniu. Dodatkowo nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości dokonanych przez organy administracji ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie ma bezsporna okoliczność, że skarżący będący uczestnikiem toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym w J. doprowadził do uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przepadek spornego samochodu na rzecz miasta na prawach powiatu J., pomimo, że z uzasadnienia tego postanowienia bezspornie wynikało, że Sąd ten ustalił, że był właścicielem tego samochodu od [...] grudnia 2015 r. Skarżący nie kwestionował w żaden sposób tych ustaleń pomimo, że dysponował umową sprzedaży z [...] lutego 2016 r., zgodnie z którą sprzedał samochód. Dodatkowo Sąd stwierdza, że skarżący był informowany o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu (zawiadomienie odebrał osobiście [...] stycznia 2017 r.) oraz został zawiadomiony o możliwości zaznajomienia się z aktami postępowania administracyjnego, możliwości składania w sprawie wniosków dowodowych ( zawiadomienie odebrał osobiście [...] marca 2017 r.), jednak z tych uprawnień nie skorzystał, a kserokopię umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2016 r., przedłożył pierwszy raz dopiero na etapie odwołania od decyzji Prezydenta J. Nie uszło również uwadze Sądu, że z historii ubezpieczenia OC zawartej w Bazie Krajowego Systemu Informacji Policji wynika, że skarżący opłacił składkę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w dniu [...] grudnia 2015 r. na rok i pomimo, że sprzedał samochód w dniu [...] lutego 2016 r, nie zgłosił tego faktu zakładowi ubezpieczeń. Skarżący nie uczynił tego pomimo, że będąc przesłuchiwany w charakterze strony [...] sierpnia 2017 r. zeznał odmiennie. Skarżący również nie poinformował Starosty, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 78 ust. 2 p.r.d, o zbyciu tego pojazdu. Wszystkie okoliczności wykazane przez organy w postępowaniu administracyjnym nie pozwalają przyznać racji skarżącemu, że organy bezpodstawnie przyjęły, że K. B. w dacie usunięcia pojazdu był jego właścicielem. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.