II OZ 1394/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1205/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi V. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę pisarską postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1205/17 w ten sposób, że w oznaczeniu nazwiska wnioskodawcy i strony wnoszącej skargę, wskazanej w komparycji w miejsce słów "H." wpisać słowa: "H.", 2. oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1205/17 odmówił skarżącej V. H. - B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w skardze na powyższą decyzję skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania tejże decyzji jednak żądanie to nie zostało w żaden sposób uzasadnione. Sąd wskazał, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Uzasadnienie to winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Skoro złożony w niniejszej sprawie wniosek nie został uzasadniony to Sąd nie mógł ocenić czy faktycznie wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje realną możliwość niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wywołanych zaskarżoną decyzją. Tym samym na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. odmówiono wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzuciła w nim naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg sprawy i wskazano, że zdaniem skarżącej, odmowa wstrzymania zaskarżonej decyzji może spowodować, że będzie ona zmuszona opuścić terytorium RP, co z kolei w oczywisty sposób spowoduje pogorszenie relacji małżeńskich skarżącej i jej męża. Oczywiste jest zatem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, względnie spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków, które dotkną nie tylko skarżącą ale również jej najbliższych. Skarżąca twierdzi, że zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. ale Sąd I instancji ich w ogóle nie analizował uznając, że wniosek nie został uargumentowany. Tymczasem argumentacja przemawiająca za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji wynika z uzasadnienia skargi, nad czy Sąd się nie pochylił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1205/17 odmówił skarżącej V. H. - B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. W komparycji powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie omyłkowo jako nazwisko wnoszącej wniosek o wstrzymanie oraz strony skarżącej wskazał V. "H." zamiast V. "H.-B.", co należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską bowiem z akt sprawy jednoznacznie wynika, że autorem wniosku o wstrzymanie oraz skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r., w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP była V. H.-B. a nie V. H. W uzasadnieniu postanowienia użyte zostało nazwisko skarżącej w prawidłowym brzmieniu. Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, natomiast z treści § 2 tego artykułu wynika, że sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w pkt 1 sentencji. Odnosząc się do zarzutów zażalenia NSA stwierdza, iż wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., jest wykazanie we wniosku a zatem w jego uzasadnieniu, niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie prawdopodobieństwa zaistnienia zdarzeń wywołujących takie zagrożenia nie może polegać na tym, że sąd samodzielnie, z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji, a także przywołane w skardze okoliczności dojdzie do wniosku, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji skarżącej jest zasadne i ma podstawy w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zasadniczo ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia przez niego konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Oczywiście, na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia sąd powinien wziąć pod rozwagę wszelkie okoliczności, jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek przyczyn mających uzasadniać wstrzymanie wykonania i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia nie stanowi wymogu formalnego, lecz jest materialnoprawną argumentacją wniosku. Treść uzasadnienia wniosku stanowi podstawę do oceny czy wniosek ten jest zasadny. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, bowiem nie przywołała żadnej argumentacji na poparcie swojego twierdzenia. Nie przedstawiła konkretnych zdarzeń, których wystąpienie można odczytywać w kategorii przesłanek wstrzymania z uwagi na jej osobistą sytuację. Sąd pozbawiony możliwości dokonania oceny takich zdarzeń nie mógł wobec tego przyjąć, że zachodzi konieczność udzielenia jej ochrony tymczasowej. W odniesieniu do argumentacji zażalenia, w której skarżąca podnosi, że zasadność złożonego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynikała ze wskazanych w skardze okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej skarżącej należy zauważyć, że przedstawione przez nią argumenty odnoszą się w istocie do treści zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, która stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wywody wnioskodawcy dotyczą meritum sprawy, która będzie dopiero rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a zatem nie mogły stanowić uzasadnienia wniosku złożonego w przedmiotowej sprawie w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a., z uwagi na odmienność przesłanek warunkujących uwzględnienie takiego wniosku przez sąd administracyjny. Cudzoziemiec, któremu odmówiono udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm.). Należy przy tym podkreślić, że opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma jednak charakter dobrowolny. Jeśli tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy) i wydane rozstrzygnięcie. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia. Zatem nie ma bezpośredniego powiązania między odmową zezwolenia na pobyt czasowy a koniecznością opuszczenia Polski, na którą powołuje się skarżąca w zażaleniu. Brak dobrowolnego opuszczenia Polski we wskazanym terminie może być jedynie podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). W podobnym kierunku (w sprawach dotyczących ochrony międzynarodowej) wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny m. in. W postanowieniach: z 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 1384/14, z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 41/15, z 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 310/15, z 21 maja 2015 r. sygn. akt II OZ 454/15 oraz z 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 552/15 oraz w postanowieniu z 14 czerwca 2016 r., II OZ 606/16, CBOISA. Stwierdzić należy ponadto, że zaskarżona decyzja o odmowie udzielenia zgody na pobyt czasowy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie skarżącej. W związku z takim stanem rzeczy nie dochodzi do ziszczenia podnoszonej w zażaleniu potrzeby udzielania ochrony tymczasowej motywowanej koniecznością opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skutek taki nie jest bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej obecnie decyzji, lecz decyzji, która może zostać wydana w przyszłości. W tym miejscu należy dodać, że zgodnie z art. 331 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. W związku z powyższym po upływie terminu na dobrowolne opuszczenie kraju i następnie wydaniu przez organ ostatecznej decyzji o zobowiązaniu do powrotu chcąc uniknąć wydalenia należy wraz ze skargą wnieść o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Do czasu rozpatrzenia tego wniosku wydalenie nie nastąpi. Dodać także należy, że wstrzymanie wykonania dotyczy tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się dla strony z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Decyzja ta nie wywołuje żadnych skutków materialnych, nie nakłada na jego adresata obowiązków, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Skutkiem takiej decyzji nie jest nakaz opuszczenia kraju (jak ma to miejsce w decyzji o zobowiązaniu do powrotu) a jedynie brak nabycia określonego prawa pozwalającego na zalegalizowanie pobytu. Skarżąca nie traci wcześniej uzyskanego uprawnienia lecz nie nabywa nowego, o uzyskanie którego się ubiegała. Nielegalny pobyt skarżącej w związku z decyzją odmową nie wynika z tej decyzji ale z przepisu prawa i nie jest negatywnym skutkiem tej decyzji. Wobec powyższego charakter decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wskazuje, że nie nadaje się ona do wykonania i z tego powodu można by było odmówić jej wstrzymania. Biorąc powyższe pod uwagę, za odmową wstrzymania zaskarżonej decyzji z jednej strony przemawiała okoliczność braku uzasadnienia wniosku wskazana w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd I instancji a z drugiej sam charakter tej decyzji, która nie prowadzi do konieczności opuszczenia kraju przez skarżącą. Decyzja nie zobowiązuje do jakiegokolwiek działania lub zaniechania wobec czego nie może być źródłem zagrożeń w postaci opuszczenia Polski. Nie podlega ona wykonaniu i jako taka nie może podlegać wstrzymaniu. Zatem w braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie, uznając w drodze wyjątku okoliczności sprawy podniesione w skardze stwierdzić należy, iż wykonanie zaskarżonej decyzji nie prowadziło do powstania zagrożenia wystąpieniem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. i art. 184 zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.