II FZ 625/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń A. K. i K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 569/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg A. K. i K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: oddalić zażalenia. Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 569/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. K. i K. K. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że A. oraz K. małżonkowie K. (skarżący) wnieśli skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r., w których zawarte zostały wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżących, za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z decyzji organów podatkowych obu instancji przekraczają możliwości płatnicze skarżących. Skarżący znajdują się bowiem w trudnej sytuacji finansowej, albowiem K. K. posiada dodatkowo inne zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług, a wobec skarżących wszczęto postępowania egzekucyjne, w trakcie których zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z dwóch rachunków bankowych. Skarżący zwrócili też uwagę, że w innych postępowaniach tut. Sąd z uwagi na przyznanie skarżącym prawa pomocy wstrzymywał wykonanie zaskarżonych aktów. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazali, iż w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie przytoczyli bowiem okoliczności pozwalających ocenić, czy wstrzymanie wykonania wskazanego aktu jest zasadne. W uzasadnieniu wniosku małżonkowie podnieśli wprawdzie, że ich sytuacja jest trudna, twierdzenia te nie zostały jednak poparte stosowną argumentacją, wyliczeniami, czy dowodami księgowymi. Analizując wniosek Sąd nie był zatem w stanie ocenić sytuacji majątkowej wnioskujących, a zwłaszcza ich aktualnych możliwości płatniczych. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi danymi w tej kwestii. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej strony, posiadanych przez nią nieruchomościach oraz wartościowych ruchomościach ich wartości, oszczędnościach i ich wysokości oraz wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Niewykazanie przez skarżących tych okoliczności nie pozwala na dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość wynikającego z decyzji zobowiązania sama w sobie, wynosząca w niniejszej sprawie 35 922 zł nie może stanowić o zasadności wniosku, w sytuacji gdy strona nie zobrazowała Sądowi w pełny sposób, uwzgledniający także stan posiadania, aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej. Jednocześnie rozpoznając wniosek Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest danych wyjaśniających aktualną sytuację majątkową strony, co uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu. Niezasadne jest odwoływanie się przez skarżących do przypadków wstrzymania wykonania w innych sprawach. Wstrzymanie wykonania zaskarżone aktu jest bowiem każdorazowo uzależnione od aktualnej sytuacji konkretnej strony skarżącej oraz skutków, jakie wykonanie decyzji przyniesie. Sam zaś fakt, że sąd administracyjny w innych postępowaniach uwzględniał wnioski skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonych przez nich decyzji oznacza jedynie, że skarżący ci wykazali, że w związku z wykonaniem tych decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie skarżący okoliczności takich nie wykazali. W konsekwencji brak było podstaw do udzielenia wnioskowanej ochrony tymczasowej. Skarżący wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie, w których zarzucili naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej, a także art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4, w związku z art. 166, w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia. W zażaleniach opisano dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie przed organami podatkowymi. Zwrócono uwagę, że sytuacja finansowa strony jest trudna, o czym organy wiedzą z urzędu (zeznania i informacje podatkowe). Przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi, a także podano, że wszczęto kilka nowych postępowań egzekucyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd, gdy brak jest takich dokumentów, nie ma uprawnień, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony skarżącej o ich przedstawienie. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnili, że wykonanie decyzji organu podatkowego spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Za takowe uprawdopodobnienie nie można bowiem uznać twierdzeń strony, że sytuacja materialna strony wynika z zeznań i informacji podatkowych będących w posiadaniu organów podatkowych, a tym samym znanych Dyrektorowi Izby Skarbowej z urzędu. To bowiem strona ma wykazać związek pomiędzy wskazanymi okolicznościami a możliwością wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Sąd nie ma obowiązku ustalać z urzędu, czy w sprawie zachodzą przesłanki ustawowe uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Należy przy tym zwrócić uwagę, że wniosek o wstrzymanie wykonania był skierowany do Sądu, a nie do organów podatkowych, stąd też okoliczności, jak i dokumenty, do których odwołuje się autor zażalenia - mające być znane organom podatkowym z urzędu, nie mogły być brane pod uwagę przy ocenie wniosku strony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. [pic]