II SA/Bk 911/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze sprzeciwu H. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy i nadbudowy budynku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. H. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca w pierwszym wniosku wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką, zięciem i wnuczką. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącej stanowi dochód z tytułu jej emerytury w kwocie 1.400 zł. Ponadto córka uzyskuje dochód z emerytury w kwocie 1.000 zł, zięć z tytułu emerytury w kwocie 1.400 zł oraz wnuczka zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności w kwocie 604 zł. Skarżąca posiada udział w ½ domu o powierzchni [...] m2 (wartości 30.000 zł), działkę budowlaną o powierzchni [...] m2 (wartości 30.000 zł). Skarżąca we wniosku podniosła, że całość dochodów przeznacza na bieżące utrzymanie w tym, koszty leczenia z uwagi na wiek ([...] lata). Poza tym skarżąca nie posiada żadnych oszczędności (k. 10-11). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2018 r. skarżąca wskazała, iż nie posiada mieszkania. Ponadto w odpowiedzi na pytanie dotyczące stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni zaznaczyła, iż prostuje poprzedni zapis i wskazuje, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zaakcentowała, że jest osobą na oddzielnym rozrachunku i w domu są dwa oddzielne wejścia. Wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: energia elektryczna – 134 zł, woda – 200 zł, gaz 50 zł, podatki około 100 zł, opał – 250 zł i zakup leków – nieznana kwota (k. 14-15). Do wniosku skarżąca dołączyła dokument potwierdzający uzyskiwaną emeryturę w kwocie 1.448,12 zł (k. 16) oraz dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości (k. 17-20). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Należy podkreślić, iż w świetle przytoczonych wyżej przepisów to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że powyższa przesłanka została spełniona. Z informacji przedstawionych w pierwszym wniosku w niniejszej sprawie, wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką, zięciem i wnuczką. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącej stanowi dochód z tytułu jej emerytury w kwocie 1.400 zł. Ponadto córka uzyskuje dochód z emerytury w kwocie 1.000 zł, zięć z tytułu emerytury w kwocie 1.400 zł oraz wnuczka zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności w kwocie 604 zł. Czteroosobowa rodzina posiada więc łącznie około 4.400 zł (k. 10-11). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca podniosła, iż prostuje poprzedni zapis i wskazuje, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zaakcentowała, że jest osobą na oddzielnym rozrachunku i w domu są dwa oddzielne wejścia. Wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: energia elektryczna – 134 zł, woda – 200 zł, gaz 50 zł, podatki około 100 zł, opał – 250 zł i zakup leków – nieznana kwota (k. 14-15). Ponadto wnioskodawczyni posiada udział w ½ domu o powierzchni [...] m2 (wartości 30.000 zł) oraz działkę budowlaną o powierzchni [...] m2 (wartości 30.000 zł). Skarżąca we wniosku podniosła, że całość dochodów przeznacza na bieżące utrzymanie w tym, koszty leczenia z uwagi na wiek ([...] lata). Należy wskazać, iż wątpliwości budzi w sprawie deklarowana przez skarżącą sytuacja rodzinna tj. to czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie z rodziną córki, co do tych okoliczności skarżąca przedstawiła dwie wersje. Doświadczenie życiowe nakazuje jednak przychylić się do danych wskazanych w pierwszym wniosku. Wprawdzie może skarżąca oraz jej rodzina mają oddzielne wejścia do wspólnego domu, ale z racji wieku skarżącej ([...] lata) mało prawdopodobnym jest, aby prowadzili oni zupełnie oddzielne gospodarstwa domowe, tym bardziej, iż skarżąca w pierwszym wniosku wykazała i znała wysokość dochodów rodziny córki. Ponadto okoliczność, iż skarżąca posiada ½ udziału w domu wskazuje, iż rodzina córki posiadająca zapewne pozostały udział powinna w równym stopniu partycypować w wykazanych i dołączonych do wniosku wydatkach, które dotyczą całej nieruchomości. Oceniając całość oświadczeń i wyjaśnień skarżącej należy zatem podnieść, że skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej i w drugim ze złożonych oświadczeń przedstawiła okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej. Sprzeczności, które wynikają ze złożonych oświadczeń nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej. Podkreślić jeszcze raz należy końcowo, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że nie będzie wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.