II SA/Ke 600/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym skargi H. P. na pismo Rektora Politechniki z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie reaktywacji studiów postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 19 kwietnia 2017 r. H. P. zwrócił się do Prodziekana Politechniki [...] ds. kształcenia i Spraw Studenckich na Studiach Niestacjonarnych o przyjęcie go na ostatni rok studiów niestacjonarnych na kierunku automatyka w celu zakończenia toku studiów oraz obrony pracy dyplomowej. Pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. Prodziekan ds. Kształcenia i Spraw Studenckich na Studiach Niestacjonarnych Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki [...] - w odpowiedzi na powyższe pismo -poinformował H.a P., że Wydział ten nie prowadzi i nigdy nie prowadził żadnej formy studiów na takim kierunku oraz przedstawił dotychczasowy tok studiów H.a P., w konkluzji stwierdzając, że w obecnej sytuacji organizacyjnej jedyną możliwością dalszego studiowania na Wydziale Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki [...] jest rozpoczęcie studiów II stopnia na kierunku Elektrotechnika, ze specjalnością, która zostanie uruchomiona w roku akademickim 2017/2018 zgodnie z wyborem dokonanym przez większość kandydatów. Uczelnia nie ma bowiem podstaw do uruchomienia kierunku czy specjalności na wniosek jednego studenta. Pismem z dnia 30 maja 2017 r. zatytułowanym "Odwołanie od decyzji Dziekan Wydziału WEAiI" H. P. zwrócił się do Rektora Politechniki [...] o ponowne rozpatrzenie jego "prośby" o reaktywację na szósty rok studiów na kierunku Automatyka Przemysłowa, seminarium dyplomowe. Pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. znak: EA-42-32/17, adresowanym do H.a P., Rektor Politechniki [...] podtrzymał stanowisko Prodziekana Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki wyrażone w piśmie z dnia 26 kwietnia 2017 r., że roszczenia i oczekiwania H.a P. wobec Uczelni zostały w pełni zrealizowane. Do kluczowych decyzji Rektor zaliczył: zgodę na wznowienie studiów na II roku studiów niestacjonarnych od roku akademickiego 2007/2008 z jednoczesną zgodą na uwzględnienie zaliczeń uzyskanych przez zainteresowanego w poprzednim toku studiów, a także zgodę na kolejne wznowienie studiów na semestrze V kierunku Elektrotechnika, specjalność Elektronika Przemysłowa i Energoelektronika w roku akademickim 2014/2015. Przy tym Rektor wskazał, że zgodnie z Regulaminem Studiów w Politechnice [...] "studiowanie po wznowieniu studiów odbywa się według aktualnie obowiązującego programu kształcenia". W dacie wznowienia studiów na całej Uczelni zniesione już były studia jednolite magisterskie - Uchwała Nr 92/13 Senatu Politechniki [...] z dnia 27 listopada 2013 r., zatem wznowienie nastąpiło na jedyną możliwą formę kształcenia, tj. studia I stopnia. Ostatecznie, jak wyjaśnił Rektor, Uczelnia umożliwiła H. P. ukończenie studiów I stopnia i uzyskanie tytułu inżyniera w dniu 24 listopada 2016 r., wywiązując się w ten sposób ze swojego ustawowego i statutowego obowiązku. Rektor podniósł nadto, że ukończywszy studia I stopnia jednoznacznie H. P. wkroczył w system studiów 2-stopniowych i w obecnej sytuacji jedyną możliwością dalszego studiowania na Wydziale Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki [...] jest rozpoczęcie studiów II stopnia na kierunku Elektrotechnika, ze specjalnością, która zostanie uruchomiona w roku akademickim 2017/2018 zgodnie z wyborem dokonanym przez większość kandydatów. Przy tym Rektor wyjaśnił, że Uczelnia nie uchyla się od prowadzenia dalszego kształcenia H.a P., ale propozycje muszą być zgodne z aktualnym stanem i możliwościami Uczelni. Pismem z dnia 3 sierpnia 2017 r. H. P. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na pismo ("decyzję") Rektora Politechniki [...] z dnia 28 czerwca 2017 r. znak: [...] w sprawie reaktywacji na szósty rok studiów na kierunku Automatyka Przemysłowa, wnosząc o jego uchylenie, jak również uchylenie pisma ("decyzji") Dziekana z dnia 26 kwietnia 2017r. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w piśmie skierowanym do Dziekana Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki wniósł o umożliwienie powrotu na szósty rok studiów magisterskich niestacjonarnych w celu dokończenia studiów, co w świetle obowiązujących przepisów jest możliwe zgodnie z art. 171 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Skarżący podkreślił, że jego sprawa pozostaje wyjątkowa, a fakt zmian w systemie kształcenia nie może pozbawiać go szansy dokończenia rozpoczętego kierunku studiów, albowiem nie jest tej sytuacji winien. Pokreślił, że zaliczył sześć lat studiów na kierunku Automatyka Przemysłowa, uzyskując po dwunastu semestrach absolutorium. W późniejszym czasie kierunek ten został zlikwidowany na studiach zaocznych, a on sam otrzymał jedynie możliwość kontynuacji studiów na kierunku Energoelektronika i Elektronika Przemysłowa w innym toku nauczania z pominięciem aż ośmiu semestrów nauki, po czym ten kierunek także został zlikwidowany na studiach zaocznych. Jak podniósł dalej skarżący, uniemożliwiło mu to dokończenie ścieżki nauczania na zaocznych studiach magisterskich II stopnia i pozbawiło wszelkich nadziei na uzyskanie tytułu magistra inżyniera na wybranych kierunkach na Politechnice [...] . Te okoliczności ponownie postawiły go w trudnym położeniu, a władze uczelni nie wykazują chęci rozwiązania tego problemu. Zarzucił, że merytorycznie nie odniesiono się do propozycji skarżącego i nie wyjaśniono obaw, czy przeszkód w przyjęciu go na indywidualny program nauczania, pokazując jego osobę w negatywnym świetle poprzez analizę ścieżki jego kariery naukowej. Jedyną ofertą ze strony uczelni jest ponowne skierowanie skarżącego na kolejny nieatrakcyjny dla niego kierunek, pozbawiając go niezliczonej ilości semestrów, wydając decyzje o niezliczonej ilości różnic programowych do uzupełnienia, choć istnieje proste rozwiązanie przedstawione w skardze. Z tej przyczyny skarżący wniósł o możliwość powrotu na ostatni semestr dyplomowy tzw. seminarium, aby umożliwić mu napisanie pracy dyplomowej i jej obronę na kierunku Automatyka Przemysłowa na studiach zaocznych jednolitych magisterskich. Podkreślił, że nie jest winien następstwa procesu bolońskiego, czy podjęcia decyzji o likwidacji wskazanych kierunków na studiach zaocznych. Wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów oraz zasad interesu społecznego obywatela nie akceptuje wytłumaczenia, iż nie może dokończyć studiów, które prawie ukończył. Nadmienił także, że kierunek Automatyka Przemysłowa istnieje jako kierunek studiów dziennych. Spełnia wszystkie kryteria, aby ukończyć studia na kierunku Automatyka Przemysłowa w trybie zaocznym. Indywidualny tok studiów przewidziany art. 171 ust. 2 cyt. ustawy daje mu szansę, aby dokończyć proces kształcenia skomplikowany następstwami procesu bolońskiego. Stosowny zapis o indywidualnym toku studiów znajduje się również w regulaminie studiów Politechniki [...] . Podkreślił, że był trzykrotnie wyróżniany stypendium rektorskim, a jego średnia z ostatnich lat studiów była przynajmniej dobra. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz wskazując, że skarżący, kończąc studia I stopnia, wkroczył w system studiów dwustopniowych i w obecnej sytuacji jedyną możliwą drogą do zamknięcia pełnego procesu edukacji poprzez uzyskanie tytułu magistra jest rozpoczęcie studiów II stopnia na kierunku Elektrotechnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Na wstępie podnieść należy, że Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."). Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 §2 ustawy p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Zaskarżone do Sądu przez H. P. w niniejszej sprawie pismo Rektora Politechniki [...] , w ocenie Sądu, w kontekście powołanego przepisu art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz przedmiotu i okoliczności jego sporządzenia, wskazuje, że zaskarżony dokument nie stanowi żadnego z wymienionych w tym przepisie prawa aktów lub czynności podlegających kontroli jego zgodności z prawem przez sąd administracyjny. Rozważając kwestię dopuszczalności skargi na ww. pismo Rektora Politechniki [...] , w pierwszym rzędzie podnieść należy, że uczelnia wyższa jest zakładem administracyjnym. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Zatem z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Powyższe znajduje potwierdzenie w regulacji ustawowej. Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki określa regulamin studiów. Jednocześnie, stosownie do treści art. 189 wskazanej ustawy, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w Prawie o szkolnictwie wyższym. W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: rekrutacji na studia (art. 169), stypendiów np. socjalnych (art. 175 ust. 3), skreślenia z listy studentów (art. 190), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, jako że są one decyzjami administracyjnymi. Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej - nie mają charakteru zewnętrznego. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., I OSK 1583/12, wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., II SA/Bk 320/08, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r., III SA/Kr 539/17, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Rektor Politechniki [...] podtrzymał stanowisko Prodziekana ds. Kształcenia i Spraw Studenckich na Studiach Niestacjonarnych Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki odmawiającego H. P. przyjęcia na ostatni rok (seminarium) na jednolite studia magisterskie niestacjonarne na kierunku Automatyka Przemysłowa z uwagi na okoliczność, że Uczelnia nie prowadzi (nie prowadziła) żadnej formy studiów na takim kierunku. Nadto w dacie wznowienia studiów przez H. P. na roku akademickim 2014/2015 zgodnie z Regulaminem Studiów w Politechnice [...] na całej Uczelni zniesione już były studia jednolite magisterskie zgodnie z Uchwałą nr 92/13 Senatu Politechniki [...] z dnia 27 listopada 2013 r. Z tych przyczyn Uczelnia umożliwia studiowanie na Wydziale Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki [...] na studiach II stopnia na kierunku Elektrotechnika ze specjalnością, która zostanie uruchomiona w roku akademickim 2017/2018 zgodnie z wyborem dokonanym przez większość kandydatów. Zatem, jak z powyższego wynika, brak zgody władz Uczelni na podjęcie przez skarżącego studiów II stopnia zaocznych jednolitych magisterskich na kierunku Automatyka Przemysłowa na następnym roku akademickim (także w ramach indywidualnego programu studiów), należy uznać za sprawę związaną z tokiem studiów skarżącego. Powyższe załatwienie sprawy przez władze Politechniki [...] znajduje swoje oparcie w regulaminie studiów, możliwościach i sytuacji organizacyjnej Uczelni. Zaskarżone pismo Rektora Politechniki [...] jest więc aktem wewnątrzzakładowym ze względu na jego adresata i przedmiot, jego kontrola nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają bowiem, jak wyżej wyjaśniono, jedynie akty zakładowe zewnętrzne, zmieniające status prawny ich adresatów (studentów), ponieważ są one podejmowane w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższych przyczyn, na zasadzie art. 58 §1 pkt 1 i § 3 ustawy p.p.s.a., Sąd obowiązany był skargę odrzucić.