I SA/Wa 1297/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2018 r. sprawy ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1620/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. solidanie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. pismem z 19 lipca 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1620/16, którym to wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi wyżej wymienionych, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], ozn. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 10 maja 2017 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z [...] maja 2017 r. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. wezwali organ do wykonania powyższego wyroku, a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, w której poza żądaniem wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny, domagali się także stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego z pokrzywdzonych sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzedni ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, a także zasądzenia na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że ze względu na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego nie było możliwości zakończenie postępowania we wcześniejszym terminie. Wskazywał nadto na zlecenie przygotowania opracowania geodezyjnego polegającego na wykreśleniu granic nieruchomości i rozliczenia jej powierzchni według aktualnie istniejących działek, a także poinformowania pismem z [...] lipca 2017 r. pełnomocnik skarżących o aktualnym stanie sprawy i planowanym terminie jej zakończenia, wyznaczonym do [...] listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1620/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] oznaczoną jako [...] - w terminie czterech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 10 maja 2017 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 10 września 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, Prezydent [...] zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Niewykonywanie wyroków sądów godzi bowiem w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, zważywszy na skalę przekroczenia terminu załatwienia sprawy, skład orzekający ocenił, że wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych. W dacie wnoszenie skargi (19 lipca 2017 r.) wyznaczony wyrokiem termin bowiem jeszcze nie ekspirował, a aktualnie zwłoka w wykonaniu owego wyroku 5 miesięcy. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono także kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczyła ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). Sądowi natomiast z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania - spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Przy tej ocenie z kolei istotne jest także, że dotychczas nie zgromadzono w sprawie pełnego materiału dowodowego umożliwiającego zakończenie postępowania, o czym świadczy choćby fakt, że wykonanie dokumentacji geodezyjnej obrazująca aktualne położenie nieruchomości zlecono [...] lipca 2017 r. Co istotne danych umożliwiających precyzyjne ustalenia lokalizacji nieruchomości w kontekście obecnie istniejących działek geodezyjnych nie przedstawili także wnioskujący o odszkodowania. Te są zaś niezbędne, jeśli wziąć pod uwagę, że na ich podstawie dojdzie dopiero do określenie potencjalnych źródeł, z których można będzie pozyskać dokumenty i informacje umożliwiające zrekonstruowanie jednej z podstawowych przesłanek warunkujących ustalenie odszkodowania, dotyczących daty utraty możliwości władania nieruchomością przez jej przeddekretowego właściciela. Powyższe wskazuje zatem na istnienie obiektywnych przeszkód, które uniemożliwiały zakończenie postępowania w wyznaczony wyrokiem terminie. Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego terminu i wspomniane wyżej okoliczności, które stanowiły zasadniczy czynnik rzutujący na przedłużanie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować obecnie jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, bądź Sądu. W tej sytuacji brak jest również wystraczająco usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznania od organu tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie ustalonej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a sumy pieniężnej. Ten bowiem środek prawny, winien być stosowany co do zasady wówczas gdy zwłoka w wykonaniu wyroku jest szczególnie drastyczna, a przy tym wynika z intencjonalnego unikania przez organ zajęcia stanowiska w sprawie, wywołując przez to po stronie uczestników postępowania słuszne poczucie krzywdy, czy lekceważenia ich praw. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi. Stąd w skarga, w części obejmującej żądanie przyznania sumy pieniężnej, podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 i art. 202 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.)